‘EU rechters beknotten veredeling – grote taak voor de regering’

De plantenveredeling wordt beknot door een oordeel van Europese rechters over nieuwe technieken. Volgens Niels Louwaars is de Nederlandse regering nu aan zet.

Het Europese Hof van Justitie heeft duidelijkheid verschaft in een lang lopende discussie over het gebruik van enkele veredelingsmethoden, maar niet de duidelijkheid waar boeren en veredelaars op zaten te wachten. De methoden moeten als genetische modificatie beschouwd worden. De Nederlandse regering heeft in haar regeerakkoord staan dat ze in Europa wil bepleiten dat methoden als Crispr-Cas juist niet gereguleerd worden. Wat kan de regering nu doen?

Uitzondering voor mutatieveredeling

Het Europese Hof van Justitie heeft op 25 juli uitspraak gedaan over vragen die het Franse Hooggerechtshof had gesteld naar aanleiding van een zaak over mutatieveredeling, aangespannen door Franse organisaties van kleine boeren. De Europese wet (2001/18/EC) op genetisch gemodificeerde organismen (GGOs) stelt dat producten van mutatieveredeling uitgezonderd zijn van de regulering, dat wil zeggen dat rassen waarbij mutaties zijn toegepast, geen uitgebreid veiligheidsdossier nodig hebben en de producten hoeven ook niet geëtiketteerd te worden. Een belangrijke vraag voor de rechters was of gerichte mutaties die door moderne methoden, zoals Crispr-Cas, worden aangebracht onder dezelfde uitzondering vallen. De uitspraak was helder: nee! – ze moeten behandeld worden als GGOs.

Dure dossiers

Dat veredelaars dure dossiers moeten aanleggen – de schattingen lopen uiteen van 10 tot 100 miljoen euro per eigenschap – zal betekenen dat veredelaars wel 3 keer nadenken voordat ze deze methoden gaan gebruiken. Dat is slecht voor de verduurzaming van de land– en tuinbouw; complex voor de handel met landen buiten Europa die geen registratie vereisen en op termijn negatief voor de biodiversiteit binnen het rassenpakket.

Nederlandse politiek positief

Plantenveredeling draagt bij aan goede teelt, en daarbij ook aan verschillende maatschappelijke doelen zoals beperking van chemische gewasbescherming, aanpassing aan klimaatverandering en productkwaliteit en –diversiteit. Dat is een belangrijke reden geweest voor de Nederlandse politiek om positief te staan tegenover deze innovaties. 5 jaar geleden was er al een flinke eenstemmigheid in de Kamer over cisgenese, dat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen aantoonbaar kan beperken bij aardappel en appel.

De huidige regering heeft zich een taak gesteld in het regeerakkoord van november 2017: “Nederland zal zich in Europa inzetten voor de toepassing en toelating van nieuwe veredelingstechnieken, zoals Crispr Cas9, mits daarbij geen soortengrenzen worden overschreden.”

GGO Richtlijn

De Europese Commissie is al in 2007 aangesproken op de ontwikkeling van veredelingsmethoden in relatie tot de GGO Richtlijn, maar beloofde pas in 2015 om duidelijkheid te geven. Toen werden de eerste rassen ontwikkeld met gerichte mutagenese aangeboden voor het cultuur- en gebruikswaardeonderzoek in een aantal lidstaten en zou de interne markt onder druk komen wanneer lidstaten hier verschillend mee om zouden gaan. Dat werd echter doorkruist door de rechtszaak, die nu dus negatief uitpakt.

Zoeken naar mogelijkheden

De Nederlandse regering, waarin Infrastructuur en Waterstaat de eerst aangesprokene is op dit dossier met LNV als belangrijke partner, zal nu moeten bezien hoe ze dit deel van het regeerakkoord gaat aanvliegen.

‘Het zoeken naar mogelijkheden en die actief uitdragen in Europa is een belangrijke taak voor de staatssecretaris van I&W en de minister van LNV.’

De Commissie zal ook niet onverdeeld positief zijn over deze uitspraak omdat die verduurzaming – een belangrijk beleidspunt in het landbouwbeleid – lastiger maakt. Is een aanpassing van 2001/18/EC noodzakelijk of is er in de onderliggende regelgeving nog ruimte om de regeldruk te beperken en innovatie te ondersteunen? Het zoeken naar mogelijkheden en die actief uitdragen in Europa is een belangrijke taak voor de staatssecretaris van I&W en de minister van LNV.

Of registreer je om te kunnen reageren.