Redactieblog

13 reacties

‘Bedrijfsovername als bron van familieruzie’

Familie en zaken doen gaan op een boerderij vaak hand in hand. Overnames leiden soms tot ruzie.

Je zou denken, met alle informatie en begeleiding die er tegenwoordig is, dat bedrijfsovername een soepel proces is. Dat er tijdig wordt gepraat, niet alleen met de opvolger maar ook met de andere gezinsleden. Dat er tijdig openheid van zaken wordt gegeven over de cijfers in de boeken. In het verleden was daarvan allemaal amper sprake. Op een dag was de opvolger de eigenaar en dat was dat. Vaak voelden broers en zussen zich dan achtergesteld, zowel emotioneel als financieel. Dat gaf spanningen en soms financiële vechtpartijen.

Overnameprocessen waar mijn broek van afzakt

Maar dit soort ervaringen uit het verleden bieden duidelijk geen garantie voor de toekomst. Nog steeds komen overnameprocessen voor, waar zogezegd mijn broek van afzakt. Het is onvoorstelbaar wat mensen elkaar soms aan kunnen doen.

Uiteraard zit ik niet bij die overnamegesprekken, ik hoor er pas later over, als ik op bezoek ben voor een verhaal voor Boerderij. Lang niet altijd is overname het onderwerp waar ik voor kom, toch beginnen mensen er vaak zelf over. Ik hoef niet eens iets terug te zeggen, luisteren is al genoeg.

‘Het is onvoorstelbaar wat mensen elkaar soms aan kunnen doen’

En zo, met schrijfblok en pen alweer in de tas, krijg ik bijvoorbeeld te horen dat sommige ouders hun eigen kinderen het leven zuur maken. Waaróm ze dat doen, is niet duidelijk, maar meestal lijkt het een wond uit het verleden, die tijdens het hele overnameproces weer is gaan bloeden. Zo’n wond kan een overleden kindje zijn dat eigenlijk de boer had moeten worden in plaats van de zoon die nu aan het roer komt te staan. Of een moeder die vroeger leed onder de tucht van haar schoonmoeder en nu genoegdoening zoekt door haar schoondochter net zo te behandelen. Hiermee treft ze ook haar eigen zoon en zelfs eventueel aanwezige kleinkinderen, maar dat lijkt van ondergeschikt belang.

Bedrijfsovername een feestelijke gebeurtenis? Vaak wel, maar soms leidt het tot onherstelbare conflicten binnen boerenfamilies. - Foto: Hans Prinsen
Bedrijfsovername een feestelijke gebeurtenis? Vaak wel, maar soms leidt het tot onherstelbare conflicten binnen boerenfamilies. - Foto: Hans Prinsen

Geld

Geld speelt ook vrijwel altijd een rol. Ouders willen meer dan het bedrijf kan ophoesten of ze willen heel weinig, juist om het bedrijf voort te kunnen laten bestaan. Maar dan beschuldigen andere kinderen de opvolger er weer van de ouders uit te knijpen zodat hij of zij lekker riant op een grote boerderij kan wonen. Die ziet zich genoodzaakt een paar bunder grond te verkopen, maar dan ruikt de koude kant ineens ook geld.

Communicatie via aangetekende brieven

Het stadium van ‘laten we het er eens over hebben’ is dan allang voorbij. Ik kwam eens ergens waar communicatie alleen nog via aangetekende brieven verliep. Eén zo’n brief mocht ik inzien. Die begon met: ‘Ik eis dat…’ Het leek me geen goed vertrekpunt.

Ziet nou niemand dat dit niks oplevert? Een overleden kind staat niet weer op, en wat heb je eraan als je je (klein)kinderen of broer of zus amper ziet? Is het de strijd waard? Die vraag moet iedereen maar voor zichzelf beantwoorden. Maar ik denk van niet.

Laatste reacties

  • koestal

    Soms gaat de communicatie al via advocaten,die hebben daar een goede boterham aan ! Het gaat tegenwoordig ook niet meer over een paar bunder grond,maar over 60 of nog meer hectares,probeer daar nog maar eens een goede verdeelsleutel toe te passen om iedereen tevreden te krijgen !

  • koestal

    Ruzie heb je zo !

  • landboer

    Vroeger kreeg hier in de buurt gewoon alle kinderen evenveel ,boer of geen boer ,krijg je ook geen ruzie .Maar op veel plekken krijgt de opvolger bijna alles voor niets, tja dan is het wachten op problemen..

  • moi !

    Je zou ook kunnen zeggen dat door de schaal vergroting in onze sector wat maar doorgaat het bedrijf steeds meer waarde heeft gekregen. Bij bedrijfsovername wordt het ineens een feit. Als de opvolger dan niet geholpen wordt ,lukt het niet. Dus de opvolger moet geholpen worden, daar tegen over zou men een redelijke meerwaarde clausule in kunnen bouwen van behoorlijke hoeveelheid jaren . Het kan niet zo zijn dat men na verkoop van b.v. 20 of 30 jaar ineens miljonair is. Doordat men het over steeds meer geld heeft wordt het steeds complexer.

  • agratax(1)

    Een oplossing zou kunnen zijn het bedrijf om te bouwen tot een BV of NV en dan de aandelen onder de familie te verdelen en wel zo dat de ouders er een voldoende pensioen aan hebben (via rente of verkoop aan de andere aandeelhouders), helaas is dit meestal geen optie voor de NIET opvolgers, hun aandelen zullen van weinig waarde zijn zolang het bedrijf niet wordt verkocht, de boer/directeur zal een redelijk inkomen moeten verdienen voor zijn arbeid. Uitkopen van de andere rechthebbenden geeft meestal een financieel te zware druk op het bedrijf om een toekomst bestendig geheel over te houden. Deze familie vetes zijn te voorkomen als er geen opvolger in het gezin is of beter nog de Markt voor landbouwproducten wordt eindelijk zo ingericht dat de boer weer voldoende Rendement heeft op zijn vermogen, zodat de andere kinderen bereid zijn hun geld in het bedrijf te laten zitten. Landbouwbedrijven moeten een rendabele onderneming zijn, willen we op termijn de landbouw duurzaam maken en houden.

  • farmerbn

    Je kunt het ook anders bekijken. Bij een overname denken de broers en zussen dat ze tekort worden gedaan omdat de boerderij niet voor de marktprijs naar de opvolger gaat. Ze lopen geld mis. Maar vader heeft dezelfde situatie meegemaakt dus eigenlijk is het geld van de broers en zussen van vader. Behalve dan wat vader er in zijn leven heeft bijgekocht. Was de boerderij van opa dan is het geld nog verder weg namelijk van de oud-ooms en oud-tantes en hun nageslacht.

  • farmerbn

    Dus agratax, als je de gronden in een familie-stichting stopt en het bedrijf de pacht geeft, krijg je na enkele generaties het zefde als ik hierboven heb opgeschreven. De familie groeit in enkele generaties uit naar wel 25 personen. De opvolger heeft steeds het pachtrecht maar bij verkoop gaat het geld naar die bv 25 personen. Krijg je alleen ruzie over de laatst aangekochte grond omdat de verre neef daar niks aan meebetaald heeft.

  • Marco22

    De waarde van een boerenbedrijf loopt steeds meer uit de pas met wat het aan verdiensten opbrengt. Dan krijg je ook scheve gezichten, opvolger kan beter een baan zoeken.

  • Farmas

    Het is een hele kunst om een boerderij op te bouwen.
    Maar het is een nog grotere kunst om vervolgens die boerderij ook door te geven naar de volgende generatie.
    Een boerderij kan niet over tegen marktwaarde, dus dan moeten we daar tegenover de andere kinderen ook eerlijk over zijn.
    De opvolger wordt altijd bevoordeeld in financiële zin maar daar kleven soms ook nadelen aan.
    Echter een goede meerwaardeclausule kan het risico van ‘snel de boerderij verkopen na de overname’ tot een minimum beperken.
    Heel vaak hebben ook de vorige generaties ook niet een marktconforme waarde betaald toen zij het bedrijf overnamen, dus wat dat betreft is er niets nieuws onder de zon.
    Het is wel belangrijk om eerlijk te zijn naar iedereen en terdege op te letten wat en hoe bepaalde dingen gezegd worden.
    Schakel een deskundige in die het vertrouwen van iedereen heeft
    Vergeet niet dat de boerderij vaak de plaats is waar men geboren is, die emotie geldt ook voor de broers en zussen die het bedrijf niet overnemen, het is geen pand op een industrieterrein
    Als de boerderij overgenomen wordt en de familie blijft achter in ruzie dan moet je constateren dat de overname eigenlijk is mislukt.
    Geen grotere armoede dan ruzie tussen mensen die eigenlijk van elkaar houden...

  • Mtstermors1

    Ik denk dat wat hier boven staat meer rundvee en akkerbouw telt. Intensief zit vaak niet veel grond onder. Alleen dikke hypotheek. Die willen ze dan niet in delen. Alleen de lusten. Je moet gewoon afspreken als het voor veel Word verkocht en niet weer in een bedrijf Word gestopt dat je dan eerlijk gaat verdelen.

  • mail3

    Boerderij 10 maart 2009
    "Opvolger verkocht de boel"
    Blog van de week Margreet Wellink

  • jan4072

    Wie maakt dat de landbouwbedrijven zo duur zijn dat ze geen rendement opleveren? Of is het misschien toch zo dat er nog steeds te veel opvolgers zijn, ondanks de krimp?

  • H.Grotenhuis1

    #farmerbn een kleine aanvulling
    Op het moment van bedrijfsovername wordt er altijd een taxatierapport opgesteld, het verschil met de overnamewaarde is dus 'de bevoordeling'.
    Vaak neemt de bedrijfsovernemer ook de (soms zeer forse) fiscale claims over de de bedrijfsoverdrager, ook dat moet becijferd worden en in aftrek worden gebracht op de 'de bevoordeling'. Vaak is deze overname problematiek al uitvoerig beschreven in de samenwerkingsbijeenkomst.

    Ik heb goede ervaringen met een vervreemdingstermijn van 30 jaar onder aftrek van de jaren waarin de bedrijfsovernemer samengewerkt heeft (en het bedrijf mede heeft ontwikkeld) met de bedrijfsoverdrager. Dan kun je op het moment van bedrijfsovername ook nog kiezen of de bevoordeling jaarlijks lineair afneemt of op een andere wijze afneemt.

Laad alle reacties (9)

Of registreer je om te kunnen reageren.