1 reactie

Zonnepark in het buitengebied: bedreiging of kans?

Het draagvlak voor zonneparken in het buitengebied staat onder druk. Ze zouden funest zijn voor de natuur en het buitengebied in een industrielandschap veranderen. Maar dat hoeft helemaal niet, vindt Roderick Groen. Zonneweides kunnen bijdragen aan de omgeving en de biodiversiteit. Provincies en gemeenten moeten dan wel eisen stellen.

De transitie naar energie uit wind en zon heeft impact op ons landschap, en daar hebben we in Nederland moeite mee. Iedereen ziet het nut en de noodzaak, zolang het maar niet in onze achtertuin gebeurt. Maar we zijn er nog lang niet met de transitie, we staan pas aan het begin.

De vraag naar energie in Nederland is groot en met zonnepanelen op alleen daken gaan we daarin niet voorzien. Natuurlijk moeten die daken vol, maar dat duurt lang en in deze tijd van klimaatverandering en smeltende ijskappen moeten we ook naar andere oplossingen kijken. We moeten dan ook accepteren dat de energietransitie sporen in het landschap achterlaat.

Foto: Hans Banus
Foto: Hans Banus

Gezien de manier waarop veel zonneparken in het buitengebied zijn aangelegd, is het wel begrijpelijk dat er weerstand ontstaat. De praktijk laat zien dat marktwerking, waarin grondeigenaar en ontwikkelaar maximaal rendement uit een perceel willen halen, leidt tot de zo gevreesde ‘blauwe zeeën’: tientallen hectaren aaneengesloten zonnepanelen waar geen ruimte is voor biodiversiteit en ook bodem en landschap de dupe zijn.

Biodiversiteit

Een gemiste kans en niet meer van deze tijd. De ruimte in Nederland is schaars en de biodiversiteit holt achteruit door menselijke oorzaken. We beschikken over genoeg kennis en ervaring om grote ruimtelijke opgaven in Nederland te combineren met biodiversiteitswinst in plaats van verdere aantasting, maar de aandacht daarvoor ontbreekt nog vaak.

Er zijn plekken waar de biodiversiteit hard is achteruitgegaan

Zo is het echt niet moeilijk om geschikte plekken voor soorten als huismus, gierzwaluw en vleermuizen te integreren in nieuwbouw, en het kost nauwelijks wat. Toch gebeurt het vaak niet, ook al levert dit waardevolle ecosysteemdiensten en een hogere kwaliteit van de leefomgeving.

Zo zijn er ook genoeg mogelijkheden om zonneweides landschappelijk goed in te passen en een bijdrage te leveren aan de biodiversiteit en andere maatschappelijke doelen. Per hectare verandert wellicht het financiële plaatje, maar er kan nog steeds goed geld worden verdiend en het draagvlak in de omgeving wordt erdoor vergroot. Eigenlijk is het een kwestie van omdenken: kijk waar zonneparken toegevoegde waarde kunnen leveren voor biodiversiteit en maatschappij, dan blijken er verrassend veel mogelijkheden te zijn!

Ecologische zonneweides

Zo heeft de intensivering van landbouw haar sporen achtergelaten in het agrarische landschap. Er zijn plekken waar de biodiversiteit hard is achteruitgegaan, waar het eens tierde en gonsde van het leven is het nu stil. ‘Ecologische zonneweides’ kunnen hier juist actief bijdragen aan de biodiversiteit.

Er moet vermeden worden dat zonneweides terechtkomen op plekken die al een hoge biodiversiteitswaarde hebben

Met een goede landschappelijke inpassing, de juiste kruidenmix en afgestemd beheer kan een betere leefomgeving worden gecreëerd voor planten, bijen en andere insecten. Randzones kunnen worden ingericht met natuurlijke elementen, waarvan lokale soorten profiteren en waardoor de omgeving niet tegen een hekwerk en panelen aankijkt. Ook het inpassen van ecologisch interessante slootjes of natuurvriendelijke oevers is mogelijk, waarvan onderwaterleven, amfibieën, kleine zoogdieren en vogels kunnen profiteren.

Rondom kwetsbare natuurgebieden kunnen zonneweides ingezet worden om de robuustheid en kwaliteit van deze gebieden te versterken, door een verminderde invloed van verdroging, vermesting en bestrijdingsmiddelen. Hoge grondwaterstanden zijn immers geen probleem voor een zonneweide en bemesting en bestrijdingsmiddelen zijn niet nodig.

Ecologische inpassing

Tegelijkertijd moet vermeden worden dat zonneweides terechtkomen op plekken die al een hoge biodiversiteitswaarde hebben. Veel landschapselementen zijn verdwenen uit het landschap, gebruik zonneweides nu eens om die weer terug te brengen. Bevindt een locatie zich nabij de bebouwde kom? Dan liggen er kansen om recreatie, educatie en klimaatadaptieve functies te integreren in het park.

Zonneweides kunnen een verrijking zijn voor de omgeving, maar de praktijk is meestal anders

Naast mogelijke aanvullende verdienmodellen, leidt multifunctionaliteit en de landschappelijke en ecologische inpassing tot meer draagvlak in de omgeving. Een mooi voorbeeld hiervan is Solar park De Kwekerij in Hengelo (Gld). Tegen deze zonneweide, direct naast een woonwijk gelegen, is geen enkel bezwaar ingediend.

Eisen stellen

Zonneweides kunnen een verrijking zijn voor de omgeving, maar de praktijk is meestal anders. Provincies en gemeenten doen er daarom goed aan om eisen te stellen aan zonneparken in het buitengebied, gericht op het versterken van de natuurkwaliteit en het koppelen van functies. Dan profiteren niet alleen grondeigenaren en ontwikkelaars, maar ook natuur en maatschappij.

Ook de initiatiefnemers hebben hier voordeel bij: er ontstaat meer draagvlak voor het park, waardoor de benodigde vergunningen sneller binnen handbereik zijn. En vergeet niet: zonneparken die ten koste gaan van bodem en biodiversiteit leveren geen duurzame energie.

Eén reactie

  • massy

    Het is een KANS voor de grond bezitter om nu wel geld te kunnen verdienen. maar dan wordt er weer van alles verzonnen om het tegen te werken. maar ik zou zeggen tegen een ieder die er problemen mee heeft koop zelf de grond dan kun je er mee doen wat je wilt.

Of registreer je om te kunnen reageren.