Commentaar

‘De schepping is van iedereen’

Goed nieuws voor boeren: kwekersrecht gaat terecht boven octrooirecht.

Jarenlang is op de EU-burelen heftig gediscussieerd of je octrooi kunt krijgen op een plant, of dat het eigendomsrecht geregeld moet blijven via het kwekersrecht. De discussie ontstond omdat het Europees Octrooi Bureau (EOB) op enkele tientallen gewasvariëteiten een octrooi heeft verleend aan veredelingsbedrijven. Die waren tot stand gekomen met een door de EU toegestane veredelingstechniek. Genmutaties worden dan bijvoorbeeld opgewekt door een chemische behandeling (mutagenese). Het is kort gezegd natuurlijke selectie in een hogedrukpan. Genetische modificatie, zoals transgenese, valt hier dus nadrukkelijk niet onder. Dat blijft verboden in de EU.

Maar door het octrooirecht op natuurlijk veredelde planten kunnen deze nieuwe variëteiten niet zonder toestemming van de octrooihouder worden gebruikt door anderen. Terwijl het kwekersrecht regelt dat nieuwe rassen door andere veredelaars mogen worden gebruikt in hun kweekprogramma’s, ook zonder toestemming.

Kogel door de kerk

Echter, afgelopen week ging eindelijk de kogel door de kerk. Het EOB besloot dat alle nieuw veredelde variëteiten vrij beschikbaar komen voor andere veredelaars. In de veredeling geldt het kwekersrecht voortaan boven het octrooirecht.

Een argument om octrooi te verlenen op nieuwe variëteiten was dat bedrijven anders niet meer in hightechveredeling zouden investeren. Maar er is weinig kans dat grote concerns als Syngenta of Monsanto er geen brood meer in zien. Wanneer een bedrijf bijvoorbeeld een zoutbestendige aardappel op de markt kan brengen, blijft het ras twintig jaar beschermd via het kwekersrecht. Iedereen die het ras commercieel wil telen, moet licentie betalen.

Zegen voor boeren

Het EOB-besluit is een zegen voor de boeren. Het voorkomt dat er uiteindelijk maar een handjevol grote kapitaalkrachtige bedrijven bepalen welke soorten en rassen er groeien op de akkers. Dat is niet goed voor de kostprijs van zaaizaad en pootgoed. En het zou een aderlating zijn voor de diversiteit in landbouwgewassen, die toch al zo onder druk staat. Het kwekersrecht heeft het terecht gewonnen van het octrooirecht. Met dank aan het EOB.

Of registreer je om te kunnen reageren.