18 reacties

‘Vleesminderen is aan het inburgeren’

Hans Dagevos
Consumenten kunnen hun ecologische voetafdruk verkleinen door minder vlees en meer plantaardig eiwit te eten. Bij ‘meatless Monday’ of ‘donderdag veggiedag’ hoeft vlees niet in de ban.

Vlees eten is iets alledaags voor veel Nederlandse consumenten. Dat is nog niet zo lang. Sinds de jaren 50 van de vorige eeuw is het gewoner geworden om meer en vaker vlees te eten. Vanaf die tijd heeft de vleesconsumptie van de gemiddelde Nederlander zich verdubbeld tot boven de 40 kilo. De geconsumeerde hoeveelheid is tussen 1990 en 2010 nooit onder die 40 kilo gekomen.

Trendbreuk na 2010: vleesconsumptie onder 40 kilo

Maar na 2010 is een verandering te zien: er is een licht dalende trend in de vleesconsumptie en de grens van 40 kilo wordt doorbroken. Mondjesmaat eten we minder vlees. Elk jaar een pond vlees per persoon per jaar minder, om in 2015 uit te komen op 37,7 kilo.

Flexitarisme, vleesminderen, sterk in opmars

Deze trend in de vleesconsumptie past in het beeld dat consumentenstudies schetsen van vleesminderen. Er blijken nogal wat vleesminderaars te zijn. Grote groepen mensen geven aan meerdere dagen per week geen vlees te eten. De vrijwillige matiging van vlees door consumenten noemen we ook wel flexitarisme. De flexitariër zet in meer of mindere mate stappen in de richting van een voedingspatroon waar de Richtlijnen goede voeding (Gezondheidsraad) en de daarop gebaseerde Schijf van Vijf (Voedingscentrum) naartoe wijzen: verminderd dierlijk (vlees, vis, zuivel, eieren), meer plantaardig (groenten, fruit, granen, noten, peulvruchten).

Er blijken nogal wat vleesminderaars te zijn. Grote groepen mensen geven aan meerdere dagen per week geen vlees te eten.

Op wereldschaal groeit vleesconsumptie

Dit is niet de richting die op wereldschaal wordt gevolgd. Het mondiale vleesverlangen neemt juist toe. De verwachting is dat een groeiende en welvarender wordende wereldbevolking de komende decennia leidt tot een stijgende vraag naar vlees. Tegelijkertijd weten we dat de toenemende productie en consumptie van vlees een zware belasting voor natuur en milieu betekent.

Impact veehouderij op biodiversiteit, atmosfeer en watervoorraden

Er is veel onderzoek dat de impact van de veehouderij op afnemende biodiversiteit, stikstof- en watervoorraden of de uitstoot van broeikasgassen bevestigt. Natuurlijk, allerlei nuances zijn mogelijk op de regel dat de productie en consumptie van vlees duurzaamheidsproblemen veroorzaakt. Het ene stukje vlees, het ene vleesproductieproces, is het andere niet. Kip kent een lagere milieudruk dan rundvlees, het vervangen van je stukje vlees door een kaas- of zuivelproduct zet weinig duurzame zoden aan de dijk, vee gehouden op gronden die voor weinig anders zijn te benutten heeft een andere milieubelasting dan vee dat intensief wordt bijgevoederd, et cetera.

Nederlandse vleesvervangers van hoge kwaliteit

Dat deze kwesties voor veel consumenten ondoorzichtig en onbekend zijn, betekent niet dat ze er ook niets mee kunnen. Integendeel. Consumenten kunnen hun ecologische voetafdruk eenvoudig verkleinen door minder dierlijk en meer plantaardig te eten. Veel consumenten zijn hier al mee bezig. Flexitarisme is bovendien laagdrempelig omdat vlees niet in de ban gedaan hoeft te worden. Inslaan van de flexitarische weg is een begaanbare en eigentijdse route die aan het inburgeren is. Consumenten worden hierbij geholpen door de hoge kwaliteit van plantaardige vleesvervangers – van Nederlandse makelij – die tegenwoordig op de markt zijn. En eveneens door een gewoonte te maken van een ‘meatless Monday’ of ‘donderdag veggiedag’, als moderne én plantaardige variant op de ‘woensdag gehaktdag’ of ‘vrijdag visdag’.

Hans Dagevos, senior onderzoeker/consumptiesocioloog Wageningen University & Research

Laatste reacties

  • agro1

    een dag, soms twee per week geen vlees is bij mij al meer dan 50 jaar standaard. niet uit principe, maar gewoon voor die broodnodige variatie. alleen ben ik wel benieuwd naar de voetafdruk van de veelgeroemde vleesvervangers. die leven volgens mij pas echt op grote voet. onintressante bijkomstigheid: 'k vin 't niks lekker, hoogstens best wel eetbaar. liever niet, eigenlijk.

  • WGeverink

    Als ik in Nederland zou wonen zou ik ook niet boven die 40 kg uitkomen. Varkensvlees wat de pan uit stinkt en vlees wat over het algemeen zo dun gesneden is dat het niet klaar te maken is zonder het te verprutsen.

  • rboburgers

    WGeverink....ik zeg: amen....je slaat de spijker op zijn kop

  • mtseshuis

    Lekker, elke dag flink stuk vlees en als beleg en als hapje bij de borrel... Het leven is niet gegeven om de zuurpruim uit te hangen... Met vlees eten, zuivel gebruiken en eieren consumeren maak je de kringloop rond.... Dus zonder schuldgevoel prima te doen, zeker in NL!

  • alco1

    Laten we toch echt niet denken dat we een bijdrage leveren tegen de opwarming van het klimaat door minder vlees te eten.
    Het produceren van vlees is pure kringloop.
    Men heeft het weleens over methaangas als oprisping van melkkoeien, maar dat is echt niet chemisch en zelfs in de kringloop nodig voor grasgroei.
    Ook stelt men dat er drie maal zoveel plantaardig eiwit nodig is voor de productie van dierlijk eiwit.
    Gemakshalve vergeet men hierbij de mest, wat weer ingezet kan worden voor het volgende verbouw.

  • WGeverink

    De vleesafdeling van Appie ligt bij de weg vol met van allehande "schnitsels".Deze zijn flinterdun gesneden, door de tenderiser gehaald en zitten aan weerskanten flink onder het paneermeel zodat je niet kunt zien wat je koopt of eet. Geen wonder dat mensen afhaken! De voorspelling van de Wereld gezondheids organisatie is dat vleesconsumptie in alle welvaardszones op aarde nog flink gaat toenemen. Mooie gemarbelde malse steaks en varkensvlees dat lekker dik gesneden is is een prima remedie tegen afnemende consumptie. Stoppen met de verkoop van berevlees ook.

  • Jaap39

    Afname van vleesconsumptie heeft eerder met een gebrek aan koopkracht te maken van een grote groep Nederlanders. Wat een armoede zeg, als je nog geen stukje kip kan betalen. En dan tegen je buren met frisse tegenzin zeggen dat je vegetarisch bent geworden.....
    Laat me niet lachen, beetje minder kan best voor velen, maar een andere grote groep zou maar al 'te graag af en toe vlees kopen.

  • oorspronkelijk

    totalitair systeem denken:gij zult eten wat wij produceren
    liberaal en democratisch:ieder mens geeft invulling aan zijn bestaan
    mensen als domme ganzen beschouwen dus als in Frankrijk voor de ganzen lever volproppen
    voor het klimaat na ons de zonsvloed
    inhoudelijk draagt dit niet bij aan vlees/zuivelpromotie
    maar geeft een bredere oriënterende meningsvorming

  • bluemink

    Dat het vlees eten na 1950 is toe genomen is niet zo gek in de jaren 50 bestede de consument nog 3x zoveel van hun loon aan het eten
    Wie zijn vaak die mensen die geen vlees eten ?
    Helemaal met Jaap 39 eens vaak ze willen ze niet weten dat ze geen vlees op de plank hebben

  • farmerbn

    Een boer weet precies wat en hoeveel een dier moet eten om te groeien en te presteren. Daar zijn tabellen voor en gaat over energie, eiwit, vezels maar ook mineralen en sporenelementen. Elke ouder zou bij het consultatieburo na de geboorte van een kind ook zo'n tabel moeten krijgen. Die tabel moet gemaakt worden door Wageningen en andere echte deskundigen om te voorkomen dat er rare goeroes er flauwekul bij halen. Ouders die hun kinderen geen of minder vlees geven gaan vrijuit zolang ze die kinderen maar goed voeden. Volwassen mensen eten wat ze zelf willen en dat geldt ook voor vlees.

  • Snel

    Opwarming van de aarde heeft niets met de veehouderij te maken. Het dateert al vanuit de ijstijd toen de gletsjers zich nog uitstrekten tot ver in Europa. Getuigen zijn er in Nederland zelfs nog, Holterberg,Utrechtse heuvelrug e.d. Waar is dat ijs allemaal gebleven, hoeveel industrie en veehouderij was er toen???? We laten t ons gewoon aanpraten door allerlei milieufreaks en klimato(logen) die er zelf beter van worden dat de opwarming daardoor komt. De opwarming is van alle tijden en heeft niets met de veehouderij te maken.

  • WGeverink

    Helemaal juist Snel. We zitten aan het eind van een ijstijd en het zou niet goed zijn als het niet op zou warmen. Het maakt niet uit hoeveel miljarden je er tegenaan gooit, je houdt het niet tegen. Satelietmetingen van de afgelopen 20 jaar laten zien dat de opwarming maar heel minimaal is

  • oorspronkelijk

    gelukkig kun je verantwoordelijkheid afkopen
    via giro 555
    misschien komt het wel dichterbij als van de zomer in zuidoost brabant.
    ondanks alle ophef is het moreel wenselijk om nederland te overvoeren met
    handelen dat de opwarming versterkt.
    minder roken en eten en autorijden en vliegen is goed voor de volksgezondheid
    of gaat het om hier en nu
    wie dan leeft wie dan zorgt

  • WGeverink

    Talloze landen wereldwijd waaronder Amerika Japan en Duitsland bouwen de komende jaren meer dan 1000 spiksplinternieuwe kolen centrales voor het opwekken van energie en jij laat je door de overheid en klimaat goeroes een schuldgevoel aanpraten omdat je koeien CO2 uitademen? De reden dat overheden drukte maken om CO2 is omdat ze de inwoners er extra voor wil belasten.

  • oorspronkelijk

    president Santos Columbia was ook gewaarschuwd voor overstromingen
    ook de minister president zei gaat U rustig slapen kort voor de inval van Duitsland.
    een gewaarschuwd mens telt voor twee
    195 landen hebben in Parijs een akkoord getekend voor reductie co2
    hoe wil je serieus genomen worden als je anderen niet serieus neemt
    respect voor alles en iedereen is sociaal opbouwend

  • Gerard Groot Koerkamp

    Wanner men het heeft over co2 uitstraling door de veehouderij is het misschien belangrijk te weten hoeveel co2 binding de gewassen die bestemd zijn voor de veehouderij er is.Deze hoeveelheid moet je er wel vanaf trekken.We hebben hier wel te maken met een uniek kringloop systeem.Tel daar ook nog eens de zuurstof productie bij op dan kan het maar zo zijn dat de veehouderij helemaal niet zo slecht is voor het klimaat.

  • oorspronkelijk

    kringloop houd in dat de gewassen gevoerd worden
    hierdoor is er een kleinere binding dan gesuggereerd wel binding door niet bewerkte mest.
    Invoer krachtvoer uitvoer product mesttransport geeft een negatievere balans
    in de nacht word zuurstof opgenomen door planten
    waar zit de angst dat de huidige generatie moet bloeden of de volgende generatie voor klimaat veranderingen

  • koestal

    Op Schiphol landen en stijgen in het hoogseizoen meer dan 1000 vliegtuigen op ,ook voor vakantievluchten,dit wordt in de pers bejubeld .Hoeveel uitstoot van CO2 veroorzaakt dit ? daar hoor je niemand over ,de directeur van Schiphol schijnt een convenant te hebben ondertekend,daarmee is het probleem weer opgelost. Zo gaat dat in Nederland ,maar de boeren moeten dit minder en dat minder,dat wordt niet opgelost met het ondertekenen van een waardeloos papiertje !

Laad alle reacties (14)

Of registreer je om te kunnen reageren.