22 reacties

‘Veehouderijbeleid moet duurzamer’

Aale Osinga
De veehouderij slaat met schaalvergroting een doodlopende weg in. Ombuigen naar een meer biologisch karakter is noodzaak, zegt Aale Osinga.

In de tweede helft van de vorige eeuw maakte de Nederlandse landbouw een industriële ontwikkeling door. Sicco Mansholt, die in zes naoorlogse Nederlandse kabinetten minister van landbouw was en daarna EEG-landbouwcommissaris, heeft deze ontwikkeling sterk bevorderd. Hij streefde naar een goedkoop voedselpakket met behulp van landbouwsubsidies. Hiervoor waren productieverhoging, mechanisatie, automatisering en bedrijfsvergroting nodig.

In de verschillende takken van de veehouderij ontstonden megabedrijven met veelal gepaard gaande verliezen aan dierenwelzijn. Dit manifesteerde zich met name bij legkippen, vleeskuikens (plofkippen), vleesvarkens en vleeskalveren.

‘De dieren hadden een naam en een eigen identiteit. Maar dat veranderde’.

Eigen identiteit

Als praktiserend dierenarts in een praktijk met topfokkers van het Fries-Hollandse rund, werd ik geconfronteerd met deze ontwikkeling. Geboren en getogen op een rundveefokbedrijf had ik ervaren hoe nauw fokker en dieren zijn verbonden. Een sfeer die ik in de praktijk veel heb geproefd. De dieren hadden een naam en een eigen identiteit. Maar dat veranderde. Ook runderen raakten in de greep van de bio-industrie. Horens werden verwijderd en soms zelfs de staart (het laatste werd naderhand terecht verboden). Kleinere veehouderijen verdwenen en megabedrijven deden hun intrede (in de laatste 60 jaar verdween bijna 90% van de rundveebedrijven).

Inspecteur bij ministerie van Landbouw

Voor mij was de bio-industrie de belangrijkste reden om de praktijk na 23 jaar te verlaten. Ik werd inspecteur bij het ministerie van Landbouw en bij het ministerie van Volksgezondheid en eindigde mijn ambtelijke loopbaan als veterinair milieudeskundige.

In 1972 nam Mansholt afstand van het door hemzelf ontworpen groeimodel. Hij zag de bio-industrie als een doodlopende weg en milieubedreigend. Hij pleitte voor gezinsbedrijven in de rundveehouderij, maar kreeg geen politieke steun. De EEG ging door op de ingeslagen weg van bedrijfsvergroting.

Afschaffing melkquotum

Toen bekend werd dat op 1 april 2015 het melkquotum zou worden afgeschaft, gingen verscheidene Nederlandse veehouders fors investeren in staluitbreiding. Maar meer koeien betekende ook meer mest. Dit leidde ertoe dat de voor Nederland toegestane jaarlijkse fosfaatproductie van 172,9 miljoen kilo in 2015 met ruim 8 miljoen kilo werd overschreden. Om aan de Brusselse richtlijnen te voldoen moeten nu minstens 160.000 koeien verdwijnen, via slacht of export.

Varkens en kippen

Het zijn echter niet alleen de runderen die de fosfaatproblematiek veroorzaken, maar ook varkens en kippen. Megabedrijven van deze dieren belasten tevens hun omgeving met fijnstof, dat voor omwonenden het risico op longontsteking vergroot.

Zowel wat het milieu betreft als voor het maatschappelijk draagvlak, is een grens overschreden. Het laatste blijkt onder meer uit de maatschappelijke behoefte aan koeien in de weide. Het aantal megarundveebedrijven (volgens de Wageningse normen 250 koeien of meer) is in de laatste paar jaren verdubbeld. Vooral deze bedrijven houden koeien om praktische en economische redenen binnen.

‘Er zijn op biologische bedrijven geen mestoverschotten’.

Roer omgegooid

Een deel van de boeren heeft het roer omgegooid en boert biologisch meer verantwoord. Het vee wordt niet alleen gezien als productiemiddel, maar als deel van het ecologisch systeem met zijn eigen intrinsieke waarde. In Nederland is het inmiddels een snel groeiende bedrijfstak. Er zijn op biologische bedrijven geen mestoverschotten. Veelal zijn het gemengde bedrijven, waar de koemest ten dele op het bouwland wordt aangewend. Daarmee houd je meer organische stof in de grond, waardoor de akker beter bestand is tegen droogte, aldus milieudeskundige professor Vellinga. Een reden waarom hij een gemengd bedrijf prefereert en de ontwikkeling tot megabedrijven in het dichtbevolkte Nederland als een heilloze weg beschouwt.

Weidegang

Weidegang op biologische veehouderijbedrijven is verplicht. De meerderheid van de Tweede Kamer heeft zich recent uitgesproken voor een wettelijk verplichte weidegang voor alle rundveebedrijven. Hieruit blijkt dat een groot deel van de Nederlandse samenleving een andere rundveehouderij voorstaat dan de variant die zich in ons land heeft ontwikkeld en nu fosfaat- en fijnstofproblemen oplevert.

Ombuigen naar biologisch

Hopelijk leidt dit alles tot het inzicht dat het veehouderijbeleid zich bevindt op een doodlopende weg. Ombuigen naar een meer biologisch karakter lijkt de aangewezen weg, waarbij de geproduceerde mest zonder dure fabrieksmatige verwerking kan worden aangewend op eigen Nederlandse grond en een duurzame veehouderij in harmonie met de omgeving ontstaat.
Aale Osinga, oud-dierenarts, inspecteur en veterinair milieudeskundige.

Foto

  • Foto: Henk Riswick

    Foto: Henk Riswick

Laatste reacties

  • deB.

    Weer zo'n schreeuwerd, met dat woord duurzaam!

    Nogmaals wij zijn zo duurzaam als wat, kijk naar industrie, auto's, vliegtuigen.....en kom dan weer is terug bij de kringlopende melkveesector!
    Stelletje na-apende grootsmoelen! sorry hoor, maar het komt je de strot uit!!!

  • nic1

    Duurzaam zonder schaalvergroting is vooral duur

  • Zuperboer

    Gaan we de textielindustrie ook weer opstarten in O-Nld, robots er uit en mankracht er weer in......... Nou dat dan weer niet, maar een boer zien we graag met de kruiwagen sjokken!

  • JKr

    weer zo'n zelfbenoemde "stapel" deskundige. Waarschijnlijk kon ze in de dierenartsenpraktijk niet samenwerken en gaat ze dan maar tegenwerken. Hopeloos geval!

  • a van Gerwen

    Wat moet ik me voorstellen bij een "veterinair milieudeskundige", of is dit een zich zelf opgelegde titel van iemand die zichzelf graag hoort praten.

  • John*

    als we in nederland net zoals in de biologische sector geen kunstmest gebruiken kan alle mest die in Nederland geproduceerd prima geplaatst worden. breng de kunstmest maar naar de gebieden die nog veel ontwikkeling nodig hebben. Na verloop van tijd zijn die ook vruchtbaar genoeg, hebben ze dieren etc en kan de kunstmest weer naar een volgend gebied.

  • moi !

    Destijds lag de schaal vergroting in de lijn van de tijd. Als Mansholt er niet was geweest had de schaalvergroting ook wel zijn intrede gedaan. Alle ingrediënten waren aanwezig voor de schaalvergroting. Maar men heeft een ding niet goed meegenomen dat is het milieu beleid. Doordat men dit niet goed heeft meegenomen zijn we nu bezig dit vraagstuk alsnog op te lossen . Het is wel van belang om het milieu vraagstuk mee te nemen doet men dit niet , zal men dit alsnog moeten terug betalen in welke vorm dan ook. En het wordt alleen maar moeilijker en duurder. Als wij als producenten van voedsel duurzaam gaan produceren zullen we ook een duurzame prijs moeten hebben , zo niet zijn we niet kostend dekkend bezig en daar moeten we voor uitkijken.

  • massan

    Als we het over 'duurzaam' hebben, begin dan met de opmerking van @John*. Zorg dat dierlijke mest moet worden gebruikt i.p.v. kunstmest.
    Bijvoorbeeld: dunne fractie van gescheiden mest heeft een beter effect op de groei van grasland + minder uitspoeling dan kunstmest in het grondwater + de productie van kunstmest kost heel veel energie (gas) om dit te produceren.
    Deze duurzame stap zorgt voor het oplossen van het mestprobleem, is goedkoper dan kunstmest, minder milieubelasting door minder productie van kunstmest + kost geen extra geld om toe te passen.
    Helaas is de kunstmestlobby heel sterk waardoor veranderingen niet plaatsvinden in de regelgeving; Heel jammer.

  • farmerbn

    Aale Osinga is een zuur en verbitterd persoon. Waarom zo moeilijk doen als het ook makkelijk kan? Gewoon niet consumeren wat je niet blieft. De consument bepaalt wat er geproduceerd wordt. Is er geen vraag dan stopt de productie ook. Met dit artikel wordt geprobeerd om wetgeving af te dwingen of om consumenten af te schrikken. Dat laatste mag , het eerste is vals.

  • Johnny Hogenkamp

    De opa van dhr. Ale Osinga deed alles nog op de fiets, vreselijk dat zijn kleinzoon later de auto nam..... Hoeveel groter werd daarmee zijn milieu belasting wel niet? Osinga wil graag dat de boeren terug gaan naar vroeger, wordt wat sentimenteel wellicht. Zoals een hoogleraar opmerkt: Iedereen heeft recht op zijn eigen emoties, niet op zijn eigen feiten. Vroeger was zeker niet alles beter en ook niet schoner. Oudere boeren prijzen de vooruitgang voor mens en dier wanneer ze bij hun zoon of kleinzoon door de stal lopen.

  • oorspronkelijk

    houdbaarheidsdatum
    dat is de monitor voor duurzaamheid
    vermesting,fijnstof ammoniak geur cirkel
    aandacht hiervoor bepaalt de agenda
    links lost het op met een sociale paragraaf
    rechts wijst op de verantwoordelijkheid van de sector
    dat impliceert taferelen als reductieplan fosfaat
    is maar een gevoel van mij

  • Maas1

    Het artikel stelt dat er op biologische bedrijven geen mest overschotten zijn,dan weet men niet dat vele huidige biologische bedrijven een grotere omvang hebben dan gangbare bedrijven, met een enorme mest overschot op bedrijfsniveau. Bovendien belast een biologische bedrijf enkel al bij fijnstof en ammoniak veel tot zeer vele malen meer per dier ten opzichte van gangbaar! Hoe Houd Je Het Nederlandse Volk Dom!!!

  • gdluggenhorst1

    Knap eenzijdig verhaal!

  • alco1

    Domme mensen schijnen de ruimte te krijgen hun visie te prevaleren .

  • stalbostreur

    Heel Nederland is een groot natuurgebied met die massa's vogels , die ook voor vervuiling zorgen en ziekten verspreiden, daar tussen moeten boeren nog proberen een boterham te verdienen.
    wanneer krijgen ze daar eens erg in.
    Steeds maar land afnemen waar geen vee meer mag komen!!!

  • WGeverink

    Deze schrijver is ook een persoon die moeite heeft met het verschil tussen Politiek correct en duurzaam. Waar de schrijver met de veehouderij heen wil is politiek correct maar doorgaans verre van duurzaam.

  • 344412

    Toch Food for Thoughts

  • Maas1

    Wat is politiek correct,de politiek zijn wij ten dele zelf als wordt bedoeld de politiek die het land 'bestuurlijk' moet wijzen in democratische rechtsorde,en dat gebeurd onder het mom van leugens gedraai en onkunde,en men plaatst dat dit bij deze schrijver politiek correct zou zijn dan verliezen we de democratie,dan regeert de leugen!

  • WGeverink

    Duurzame productie is productie die op de lange termijn vol te houden moet zijn door het laagste gebruik van inputs en de laagste impact op het milieu per kg product. Een zootje varkens of kippen die het hele jaar door buiten in de bagger vroeten en schijten en een hele berg extra voer nodig hebben voor een kilo vlees of eieren is wel politiek correct want zelfs de staatssecretaris staat op deze site goedkeurend te kijken naar een aantal buitenvarkens. Duurzaam is deze manier van houderij echter niet omdat het voergebruik hoger is en de stront 365 dagen in het jaar rechtstreeks het milieu ingaat. En als laatste is biologisch boeren niet mogelijk zonder reguliere landbouw.

  • pieter

    Denk dat deze man zijn huiswerk beter moet doen en de emotie van de technisch vooruitgang even moet parkeren. Met de akkoorden van Parijs is de volgende stap Co2 reductie. Dan moet er juist meer mest komen want immers deze laatste maatregelen nu is olie op het vuur voor meer kunstmest.Deze stikstof brand juist alle blackpower uit de grond. En kan straks ook een verdien model worden.Die kan juist een neven tak kan worden voor boeren.

Laad alle reacties (18)

Of registreer je om te kunnen reageren.