1 reactie

‘Trendbreuk nodig in handelsbeleid’

Het Netwerk Voedsel Anders roept op tot een trendbreuk in het handelsbeleid voor voedsel en landbouw, aan de vooravond van de elfde WTO-top. Het geloof in vrijhandel berust op een hardnekkige mythe, aldus Guus Geurts.

In Buenos Aires begint zondag de elfde WTO-top. Landbouw staat opnieuw centraal in deze vrijhandelsonderhandelingen. Afspraken binnen de WTO hebben al sinds 1995 grote gevolgen voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de EU. Dit leidt al decennialang tot averechts en ineffectief beleid.

Het netwerk Voedsel Anders doet een oproep tot een trendbreuk. In de eerste aflevering van een serie artikelen waarin tien mythes over landbouw en voedsel worden weerlegd, wordt daarom betoogd dat vrijhandel eerder een probleem dan een oplossing is voor wereldwijde voedselzekerheid.

‘Zelfs bij een akkoord zal dumping van landbouwproducten in ontwikkelingslanden voortduren’

Heikel punt tijdens de WTO-onderhandelingen is onder meer de inperking van handelsverstorende landbouwsubsidies in de Europese Unie en de Verenigde Staten. Zij hebben er echter voor gezorgd dat de meeste subsidies buiten schot blijven. Zelfs bij een akkoord zal de dumping van landbouwproducten in ontwikkelingslanden dus voortduren.

Tevens willen ontwikkelingslanden zoals India – terecht – boeren een minimumprijs bieden en tegelijkertijd voedsel betaalbaar houden voor de armsten. Dit soort programma’s liggen echter onder vuur van de WTO, die al decennia lang wordt gedomineerd door de belangen van de multinationale agribusiness.

‘Boeren stoppen er in groten getale mee’

De afgelopen decennia hebben zo wereldwijd geleid tot kaalslag onder familiebedrijven. Boeren krijgen geen kostendekkende prijzen en kunnen dus ook niet investeren in een duurzame voedselproductie. Ze stoppen er in groten getale mee. Een deel van de Afrikaanse boeren die de concurrentie met Europese producten niet aankan, trekt vervolgens naar Europa.

'Ontwikkelingslanden als India willen boeren een minimumprijs bieden en voedsel voor armen betaalbaar houden, maar dat wordt hen door de WTO niet makkelijk gemaakt.' - Foto: AFP
'Ontwikkelingslanden als India willen boeren een minimumprijs bieden en voedsel voor armen betaalbaar houden, maar dat wordt hen door de WTO niet makkelijk gemaakt.' - Foto: AFP

Land grabs

Ondertussen zorgt de huidige geglobaliseerde en industriële voedselvoorziening voor een grote bijdrage aan de uitstoot van broeikasgassen. Tegelijkertijd heeft juist de voedselproductie het meest te lijden onder klimaatverandering, vooral in ontwikkelingslanden. Boeren hebben daar ook al te maken met land grabs door multinationals die zich richten op de export van luxeproducten als biobrandstoffen en veevoer.

Alternatieven

Voedsel Anders geeft in de weerlegging van deze mythe ook een aanzet voor een alternatief landbouw- en handelsbeleid. Het is belangrijk om deze discussie nu te voeren, aangezien de Europese Commissie vorige week de plannen presenteerde voor een nieuw Gemeenschappelijke Landbouwbeleid vanaf 2021.

‘Via marktregulering boeren wél kostendekkende en stabiele prijzen geven voor hun inspanningen’

De komende jaren kan worden gewerkt aan een alternatief dat onder meer zal leiden tot een veel effectievere inzet van landbouwsubsidies binnen een meer agro-ecologische regionale voedselvoorziening. Dat kan als via marktregulering (zoals productiebeheersing en importheffingen) boeren wél kostendekkende en stabiele prijzen krijgen voor hun inspanningen. Tevens kan de EU dan veel meer zelfvoorzienend worden, en krijgen boeren in ontwikkelingslanden hun markten en natuurlijke hulpbronnen terug voor hun eigen voedselvoorziening. Er is dan sprake van een échte circulaire economie met gesloten kringlopen. Dit is ook de manier om de milieu-, sociale- en dierenwelzijnskosten te kunnen internaliseren in de consumentenprijs.

Moed van beleidsmakers

Argumenten voor deze trendbreuk zijn er voldoende, maar deze vereist vooral moed van de beleidsmakers. De uitgangspunten en afspraken binnen de huidige WTO maken het genoemde alternatief namelijk onmogelijk. Er is een internationale, eerlijke handelsorganisatie nodig waarbij het universele recht op voedsel, de bestaanszekerheid van familiebedrijven in de landbouw en internationale milieuverdragen prioriteit krijgen boven het ‘WTO-recht’ van multinationals om markten binnen te dringen en toegang te krijgen tot steeds schaarsere, natuurlijke hulpbronnen.

Eén reactie

  • Bennie Stevelink

    .....“kaalslag onder familiebedrijven. Boeren krijgen geen kostendekkende prijzen en kunnen dus ook niet investeren in een duurzame voedselproductie. Ze stoppen er in groten getale mee”, zegt Guus Geurts van Voedsel Anders Nederland.

    Guus begrijpt blijkbaar niet dat welvaartsstijging gepaard gaat met een trek van het platteland naar de stad. Dat zagen we ook in Nederland vanaf het midden van de negentiende eeuw. Voedsel wordt geproduceerd met minder mensen waardoor de bevolking een steeds kleiner deel van het inkomen nodig heeft voor voedsel. Er blijf meer over voor andere zaken, dus welvaartsstijging. Ook ontwikkelingsorganisaties erkennen inmiddels dat armoedebestrijding schaalvergroting in de landbouw vereist.

    Voedselimporten ga je niet tegen door de grenzen te sluiten maar door de eigen voedselproductie efficiënter te maken. Daar moet beleid op worden gevoerd door de overheid. Dat is met name in Afrika waarschijnlijk te zwak.

    Schaalvergroting heeft grote gevolgen voor de toepasbare werkmethodes. Dat kan ten koste gaan van duurzaamheid. Het is een uitdaging daar een oplossing voor te vinden. Wat in ieder geval geen oplossing is dat we grenzen sluiten en Afrika verplichten in armoede te blijven leven omdat de landbouw kleinschalig moet blijven.

Of registreer je om te kunnen reageren.