10 reacties

‘Landbouw met 50% minder chemie: dat kan vandaag al’

De milieubelasting in de gangbare landbouw kan snel een eenvoudig gehalveerd worden, betogen Gijs Kuneman en Peter Leendertse.

Er is in de media een stevige discussie gaande over het gevaar van chemische middelen in de landbouw en voedsel. Het luidruchtige debat over al dan niet kankerverwekkend zijn, risico’s voor de gezondheid en wanneer een pesticide verboden moet worden, overschaduwt het zinvolle gesprek over verbeterstappen. En dat is jammer: gangbare boeren kunnen hun gewassen beschermen met de helft minder milieubelasting. Vandaag al.

Minimale inzet van chemische pesticiden in de praktijk

Een voorbeeld uit de praktijk: fruitteler Vernooij heeft een gangbare boomgaard in het Kromme Rijngebied. Daar teelt hij appels en peren met een minimale inzet van chemische pesticiden. Onkruid bestrijdt hij met wieden, schadelijke insecten bestrijdt hij met predatoren, en de fruitmot met feromoonverwarring. Soms is chemie nodig, tegen schurft of pleksgewijs tegen de appelzaagwesp. Op deze manier heeft Vernooij een 60% lagere impact op zijn omgeving. Hij teelt zijn fruit volgens het duurzame keurmerk Milieukeur.

Onnodige bangmakerij

Chemische middelen komen terecht in het grondwater, oppervlaktewater en in de bodem – en via het voedsel ook een beetje in mensen. Er is momenteel flinke discussie in de media over het gevaar daarvan. Is glyfosaat kankerverwekkend? Zijn de pesticiden in de sloot en op de planten de oorzaak van de achteruitgang van insecten? Voor het water in Nederland is er geen discussie: de pesticiden in het water overschrijden regelmatig de grenzen die we hebben gesteld. Voor bijen en mensen is veel meer discussie en spreken onderzoeken elkaar tegen. En soms worden consumenten onnodig bang gemaakt, zoals onlangs met de aardbeien. Resten van pesticiden op aardbeien zijn gewoonlijk onder de norm en de aardbeien zijn goed voor de gezondheid. Verder onderzoek naar mogelijk effecten van een mix van stoffen is nodig, maar te weinig groente en fruit eten is een veel groter probleem.

Foto: Herbert Wiggerman
Foto: Herbert Wiggerman

Andere kijk van boeren

Dus hoe nu verder met die chemie? Onze stelling is: het is hoe dan ook altijd beter als er minder chemische stoffen in mensen en milieu terecht komen. En dat kan, onmiddellijk. Het vraagt alleen toepassen van kennis, een andere kijk van boeren en een beloning voor extra kosten.

Er zijn tal van voorbeelden. Zo is het nut van vaste rijpaden op de akkers aangetoond: dit geeft minder ziektedruk, is beter voor de bodem en geeft meeropbrengst. Toch zijn er nog legio boeren die deze kennis niet toepassen.

Brede kale stroken onder de fruitbomen zijn niet nodig. Het is traditie in de fruitteelt, maar een smalle strook is voldoende en die kan mechanisch gewied worden. Dit vraagt wel een andere kijk op de boomgaard.

‘Als alternatieven snel beschikbaar komen, kunnen de meest toxische middelen worden uitgefaseerd of alleen nog op recept worden toegelaten’

Nieuwe technieken zoals feromoonverwarring van fruitmotten en meer mechanische bestrijding betekenen wel extra kosten. Wanneer de supermarkt deze meerkosten betaalt, kan de teelt van aardappelen, groenten en fruit per direct een stuk duurzamer.

Niet blijven hangen in eindeloze discussies

Dit laaghangend fruit is dus snel te plukken. Maar er is meer nodig. Niet blijven hangen in eindeloze discussies, maar juist ook verder vernieuwen en minder schadelijke gewasbescherming ontwikkelen: snellere toelating op de markt van insecten en schimmels tegen plaagdieren en minder schadelijke middelen gemaakt van plantenextracten. Als die alternatieven snel beschikbaar komen, kunnen de meest toxische middelen worden uitgefaseerd of alleen nog op recept worden toegelaten.

En op langere termijn is het cruciaal dat boeren grotere veranderingen in hun bedrijfsvoering doorvoeren: meer natuurlijke veerkracht in het gewas brengen dankzij een gezondere bodem, telen van meerdere gewassen door elkaar, meer stimuleren van natuurlijke vijanden door akkerranden. Kansen genoeg.

Dit artikel is mede geschreven door Peter Leendertse, senior adviseur bij het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM)

Laatste reacties

  • rolf8340

    De schrijvers van dit artikel hebben echt weer de wijsheid in pacht. Eén succes verhaal en meteen geld het voor iedereen en elke sector mits er goede alternatieven zijn. Lulkoek zulke mensen doen of ze verstand hebben en bespelen met hun schijn verstand de burgers. De burgers zijn met lezen al afgehaakt voor het stukje mits aanwezig . En denken dat het gewoon kan. Ze schrijven hier ook weer over kanker verwekkend ,dat doet het ook altijd goed . Mensen houd je aan de feiten voor je op de trommel slaat voor aandacht.

  • info196

    Erg theoretisch verhaal. Dat in fruit mogelijkheden zijn wil nog niet zeggen dat dé landbouw met 50% minder toe kan. En rijpaden op de zware klei met graan en bieten in het bouwplan zie ik niet echt milieuvoordelen in.
    Zou liever zien dat CLM in den haag de boel gaat wakker schudden zodat groene middelen sneller en eenvoudiger toegelaten worden. De directeur van het Ctgb heeft het voorwerk al gedaan, pluim daarvoor!

  • mtseshuis

    Wat een quatsch, makkelijk praten van achter de schrijftafel..

  • Henkie H

    Allemaal leuk. Dit gaat mss een paar keer goed, maar als het fout gaat zit je met de gebakken peren. Ergens een hapje uit een luisje erin een plekje eraan dag eerste soort. Tweede soort brengt vaak amper een derde vd prijs op. Dag inkomen!! En weer alle risico bij de teler. En ja een aardappel is appel een biet geen peer enz. Ieder gewas kent zo zijn eigen problemen. Dus geen appels met peren vergelijken!!

  • gerben5

    Met antibiotica is het ook gelukt

  • farmerbn

    Ja het risico ligt bij de boer. Als CLM een betaalbare verzekering kan aanbieden aan boeren die minder chemie gaan gebruiken, hebben ze een punt. Dan gaan waarschijnlijk meer boeren tot de grens. Het risico ligt dan bij de CLM.

  • moi !

    Op zich is het terug dwingen van chemie niet verkeerd. Maar door import vanuit andere wereld delen die met andere chemie norm werken krijg je een scheve verhouding . De samenleving zal hier een passende oplossing voor moeten vinden. De voordelen van minder chemie moet men ook breed bekijken. Om alleen hier minder chemie te gebruiken en verder niets doen kan averechts werken.

  • Jan-Zonderland

    De schrijver denkt dat wij boeren maar wat aan rotzooien zeker en zomaar wat spuiten. Alsof het niks kost. De meeste middelen die gebruikt worden zijn preventieve middelen. Dat betekent dat je die middelen moet toepassen als er nog niks aan de hand is en dan lijkt het wel eens verspilling en dat het wel wat minder kan. Niets is echter minder waar. De bergelijking met antibiotica gaat hier dan ook niet op. Antibiotica is curatief. Dat houdt in dat je de ernst van de aandoening kunt laten oplopen tot een bepaalde schadedrempel en dan pas ingrijpen met goed resultaat.

  • farmerbn

    Precies jan.

  • gerben5

    Antibiotica werd ook preventief ingezet

Laad alle reacties (6)

Of registreer je om te kunnen reageren.