Home

Achtergrond 17 reactieslaatste update:24 jun 2020

‘Hard voor derogatie moeten werken’

Nederland krijgt een nieuwe derogatie, onder voorwaarde dat er extra stikstofmaatregelen worden genomen. Carola Schouten spreekt in een interview met Boerderij van een intensief onderhandelingstraject.

Het nitraatcomité van de Europese Commissie heeft deze week eindelijk ingestemd met het Nederlandse verzoek voor derogatie op de mestnormen. Na een stevig onderhandelingstraject ging Brussel akkoord. “Het is geen vanzelfsprekendheid dat Nederland derogatie krijgt”, zegt landbouwminister Carola Schouten.

De derogatie is uiteindelijk binnen. Is het een opluchting?

“Ja, toch wel. We hebben er heel hard voor moeten werken en het heeft veel langer geduurd dan me lief was. Het liefst wil je duidelijkheid geven aan de boeren voordat het mestseizoen begint. Daar zijn onze activiteiten ook steeds op gericht geweest. Maar de commissie kwam met aanvullende vragen. Daarom heeft alles toch langer geduurd dan gedacht.”

“Het is geen vanzelfsprekendheid dat Nederland derogatie krijgt”, zegt landbouwminister Carola Schouten - Foto: ANP
“Het is geen vanzelfsprekendheid dat Nederland derogatie krijgt”, zegt landbouwminister Carola Schouten - Foto: ANP

De aanvullende vragen richtten zich vooral op de aanpak van het stikstofprobleem en de mestfraude. Dat zijn niet direct zaken die via de nitraatrichtlijn worden geregeld.

“We hebben steeds benadrukt dat juist de derogatiebedrijven het gewoon goed doen als je kijkt naar de waterkwaliteit. De doelen die je met de derogatie wil behalen, kunnen we er ook echt mee behalen. Dat hebben we ook de afgelopen jaren laten zien. In die zin is derogatie goed voor de boeren en goed voor de waterkwaliteit.”

We hebben heel hard voor derogatie moeten werken en het heeft veel langer geduurd dan me lief was

Maatregelen nemen gericht op reductie van ammoniakemissie naar de lucht in een dossier dat zich richt op nitraat in het water. Dat is toch niet logisch?

“Over derogatie zijn het altijd stevige gesprekken. Dat hoort ook. De Europese Commissie wil altijd goed weten wat we aan het doen zijn en wij moeten goed onze onderbouwing laten zien. Je merkt wel dat de commissie het breder bekijkt dan twee jaar geleden. De commissie heeft zelf ook diverse plannen, zoals de Green Deal en Farm to Fork. Ze willen op die punten ook de synergie bereiken. Ik geloof dat er vooral vanuit die blik is gekeken. Wij hebben onderbouwd waarom het stikstofdossier wat ons betreft los zou moeten staan van de derogatie.”

“Maar de commissie heeft daar anders toe besloten. De commissie heeft gemeend dit met elkaar in verband te moeten brengen, door als voorwaarden te stellen dat bij een buitentemperatuur boven de 20 graden niet met een sleepvoetbemester op klei en veengrond bemest mag worden, en door geen derogatie toe te staan voor bedrijven die mee doen met de ontheffing voor het bovengronds uitrijden van mest. Bij dat laatste hebben we nog wel de afspraak kunnen maken dat dit niet meer voor dit jaar geldt, omdat het uitrijdseizoen al geruime tijd bezig is en de maatregel ook nogal een investering in techniek met zich meebrengt.”

Heeft Nederland deze maatregelen voorgesteld?

“Nee, dit hebben wij niet aangedragen. Toen we de gesprekken voerden in Europa, kwam ook de Raad van State met de stikstofuitspraak. We hebben aangegeven wat onze aanpak van het stikstofprobleem is. De Europese Commissie heeft gemeend dat ze ook aanvullende voorwaarden moest stellen ten aanzien van dit dossier.”

Het klinkt alsof ze gewoon opgelegd zijn en dat er weinig tegenin te brengen was.

“We hebben in Brussel wel benadrukt dat het echt twee dossiers zijn: ammoniak en nitraat en dat we bij het ammoniakdossier ook zelf al diverse maatregelen nemen. Het zijn echt zaken die vanuit het nitraatcomité komen.”

Melkveehouders die meedoen met de proef bovengronds mest uitrijden, moeten volgend jaar kiezen tussen bovengronds uitrijden of behoud van derogatie. - Foto: Mark Pasveer
Melkveehouders die meedoen met de proef bovengronds mest uitrijden, moeten volgend jaar kiezen tussen bovengronds uitrijden of behoud van derogatie. - Foto: Mark Pasveer

Zijn de maatregelen effectief?

“Dat weten we niet. Dat moet blijken. We moeten nu gaan berekenen wat de 20-gradenregeling doet.”

Hoe gaat u deze regel handhaven?

“Dat moeten we ook met de NVWA gaan bekijken. Zij zullen de handhaving uitvoeren.”

Het klinkt als maatregelen voor de bühne.

“Het belang is dat we derogatie hebben voor de komende twee jaar. Zoals gezegd meent de commissie dat deze voorwaarden daar bijhoren.”

Was er anders geen derogatie geweest?

“De kans was reëel geweest dat als we hier niet in mee waren gegaan, dat we de derogatie niet hadden gekregen. Je ziet hoe moeizaam het hele derogatievraagstuk al jaren is. Iedereen moet zich voor de toekomst er ook heel bewust van zijn dat het krijgen van derogatie geen vanzelfsprekendheid is. Dat is ook wel iets dat de sector moet beseffen.”

Moeten boeren rekening gaan houden met een toekomst zonder derogatie?

“Je ziet dat het steeds moeilijker wordt en dat er steeds meer voorwaarden aan worden verbonden. Ik kan niet vooruitlopen op de toekomst, maar ik zou het niet verstandig vinden om er niet over na te denken. Je moet met alle scenario’s rekening houden.”

Lees ook: Brussel stemt onder voorwaarden in met derogatie

Staat een steeds moeilijker te verkrijgen derogatie niet haaks op de kringloopvisie? Zonder derogatie zullen melkveehouders meer kunstmest gaan gebruiken.

“We zijn niet voor niets begonnen met de pilot om kunstmest te kunnen vervangen door kunstmest op basis van dierlijke mest. Ik hoop ook echt dat we steeds meer kunnen gaan bemesten met hoogwaardige dierlijke mest als kunstmestvervangers. Als je kijkt naar de Europese voorstellen van de Green Deal, van Farm to Fork, dan wordt ook daar gesproken over minder gebruik van kunstmest.”

Is het milieu gebaat bij die extra maatregelen?

“De waterkwaliteit is voor ons een belangrijk ijkpunt als het gaat om derogatie. Die gaat erop vooruit, waardoor de derogatie ook te rechtvaardigen is. Wat de andere maatregelen zoals de 20graden-regeling en de keuze voor bovengronds uitrijden òf derogatie, doen voor het milieu, weet ik nog niet. Dat moet nog worden doorgerekend.”

De waterkwaliteit is voor ons een belangrijk ijkpunt als het gaat om derogatie

Een boer ziet vooral nog meer regels op zich afkomen. Kunt u het nog uitleggen?

“Het alternatief was slechter geweest. Ik snap dat het vervelend is, maar je hebt er wel een derogatie voor teruggekregen. Het is niet van zelfsprekend dat Nederland derogatie krijgt. Daar moet de sector wel over na denken. Ik denk dat het nu wel goed nieuws is dat de derogatie er is, omdat het anders een enorme druk op de mestmarkt zou leggen en daarmee op het inkomen van de boer.”

Brussel hamerde er eerder op dat het aantal fosfaatrechten onder het plafond moest komen voor de derogatie. Is die eis vervallen?

“De Europese Commissie vindt sowieso dat het aantal fosfaatrechten onder het plafond moet komen. Dat is ook de reden waarom we de 20% afroming bij overdracht hebben ingevoerd om het tempo erin te houden. Dat is geaccepteerd als maatregel om onder het plafond te komen.”

Over de aanpak mestfraude zijn wel vragen gekomen.

“In het plan van aanpak mestfraude zijn de maatregelen al opgenomen die we willen nemen. Ik heb het plan ook niet voor niks gemaakt. We moeten ook laten zien dat we het tempo erop houden. Dat snap ik, en het is logisch dat de commissie daar ook om vraagt. De commissie heeft vooral gezegd dat het ook echt ingevoerd moet worden.”

In het plan worden ook nadrukkelijk controles bij varkenshouders genoemd. Is het wel fair om varkenshouders extra te controleren voor behoud van derogatie van melkveehouders?

“We wisten dat de commissie bij de beoordeling van de nieuwe derogatie ook naar de aanpak van mestfraude zou kijken. De aanpak mestfraude gaat breder dan alleen de melkveehouderij. Daar kun je lang en breed over discussiëren, punt is dat we ons allen aan die afspraken moeten houden. Mestfraude kan niet, omdat er wetten worden overtreden. Dat moet sowieso worden aangepakt, ook los van de derogatie. Als we dat doen, komt daarmee de derogatie ook niet onder druk te staan. ”

De aanpak mestfraude gaat breder dan alleen de melkveehouderij

Er zijn vanuit de sector ook wensen voor nieuwe, specifieke derogaties. Heeft het zin op daar op in te zetten?

“We kijken naar gewasderogaties. Het belangrijkste voor derogatie is dat we kunnen laten zien dat het impact heeft op de waterkwaliteit. Als dat niet goed gaat, vervalt je rechtvaardiging voor een derogatie.”

Laatste reacties

  • wmeulemanjr1

    hard voor gewerkt..... bekend gezegde bij.....

  • bankivahoen

    Op de knietjes en blij zijn! We mogen nog een tijdje langer voor noppes ons te pleuris werken voordat het echte vonnis voltrokken wordt!

  • Attie

    Ze wil een pluim.., maar ze verdient een draai om d'r oren!

  • P. Sturris

    Waarom derogatie?
    Gewoon grasland 250 kg N uit dierlijk mest, maisland 140, wintergranen 140, zomergranen 100, enz, enz.

  • gjh

    Schouten het wordt tijd dat je voor de boeren gaat werken Ik schaam me voor deze minister van landbouw. Ze bakt er werkelijk niets van. Attie helemaal eens met je. Zorg eens dat we wat verdienen en stop met nog meer van die onnozele ambtenaartjes te fokken.

  • farmerbn

    Ik zou graag dit dossier willen doorlezen. Ik geloof haar niet. Heeft Vermaas deze vragen live beantwoord gekregen of moest ze de vragen schriftelijk indienen en hebben een legertje ambtenaren de vragen in een week beantwoord. Dat was natuurlijk wel hard werken. Eén week is namelijk na 4-5 dagen om.

  • hmeindertsma

    Ze moeten eens de juiste raporten naar brussel sturen. Als ze echt voor de boeren was had ze begin dit jaar ontheffing gegeven omdat het zo lang duurde. Niet alleen schouten maar het hele kabinet is slecht in het creeren van een ondernemers vriendelijke klimaat

  • Kletskoe

    Derogatie is niet vanzelfsprekend omdat de commissie niet alleen inhoudelijk naar nitraat kijkt maar er om andere (politieke) redenen van alles aan meent te moeten knopen. Bijvoorbeeld de 20 graden voorwaarde terwijl de effectiviteit nog moeten worden bekeken. De minister is er wel eerlijk over: ze kan het ook niet helpen. Dit is de realiteit in de Europese samenwerking waar je mee te dealen hebt.

  • Piet p

    Bankivahoen slaat de spijker op zijn kop!
    Eigenlijk moet je helemaal dit gezeik niet meer willen.
    Je blíjft zo afhankelijk van de ambtenaartjes.

  • famboenink@hetnet.nl

    beter laat dan nooit ben er blij mee vind dat voor de volgende keer
    derogatie gewoon voor einde mestseizoen2021 toegekend moet worden voor minimaal 4 jaar want hier kan niemand op bouwen

  • melkveehouder .

    Helemaal eens @Bankivahoen.

    Snap in het verlengde daarvan daarom niet dat Jacco Geurts geen kamervragen gaat stellen aan deze Minister.

    Het was toch zijn partij die (met de beslissende stem) samen met LTO en het NAJK vóór invoering van het fosfaatrechtenstelsel waren met als motivatie hiermee de derogatie naar de toekomst toe veilig te stellen!

    En nu dit weer! Wie neemt er eigenlijk een loopje met de melkveehouderijsector ? Is dat Brussel, Schouten, of LTO en het NAJK met het CDA?

    En waarom roert von Martels zich niet? Die moet toch weten dat dit niet klopt!

  • gjh

    Melkveehouder die von Martels heeft nog nooit van zich laten horen. Hij is onzichtbaar in de politiek.

  • Mfb

    Blij dat het goed lijkt te komen! Nu direct maar aan de slag voor de derogatie over 1,5 jaar. Die tijd is zo maar voor bij in deze stroperige besluitvorming.

  • Roelof1964

    T'is altijd Brussel wat men roept, maar zelf zijn het schoothondjes lopen er zo achteraan , of nog erger,proberen nog beter dan Brussel te zijn!! maar apsoluut géén verstand van de praktische zaken te hebben! !!dus conclusie AFSCHEID NEMEN VAN BRUSSEL HET LEVERT NIETS MAAR DAN OOK NIETS OP EN KOST KLAUWEN MET GELD WAT WIJ NIÉT TERUGVERDIENEN! !!!!!!

  • Reinier Gerrits

    Bijzonder, ik kan me niet voorstellen dat onze Minister bewust dit stelt: "Als je kijkt naar de Europese voorstellen van de Green Deal, van Farm to Fork, dan wordt ook daar gesproken over minder gebruik van kunstmest.” --> de commissie is in de Farm to Fork strategie heel expliciet en in haar toelichting duidelijk erover dat het over het totaal aan nutriënten gaat (dus organische en kunstmest) met als doel reductie van verliezen naar lucht en water! voor NL dus een heel grote opgave zoals ook afgelopen dinsdag uit een toelichting vanuit de EU commissie over de F2F bleek. De commissie benoemde expliciet de intensieve veeteelt in de NW lidstaten als waar grote uitdagingen liggen. Lijkt me beter als de Minister hier geen 'verstoppertje' over speelt.

  • melkveehouder .

    @Reinier Gerrits. Dan heeft de Minister een opgave voor haar kiezen: alle stromen van nutriënten die de intensieve landbouw verlaten zullen in kaart gebracht moeten worden.

    Zowel de consumptie alsook de uitwerpselen die geproduceerd worden door niet alleen de mensen, maar ook honden en katten zullen inzichtelijk gemaakt moeten worden. Evenals de dieren in bv. de attractieparken Ouwehand Dierenpark en Artis, de circussen etcetera etcetera. Immers, zij consumeren allen landbouwkundige producten of een afgeleide hiervan.



  • jaanen1

    hard werken ...eh, daar wordt ze voor betaald toch. Wij werken elke dag hard, en krijgen helaas geen waar naar onze inzet . maar fijn dat het nu toch maar wel geregeldgd is. al zijn de voorwaarden wel vreemd.

Laad alle reacties (13)

Of registreer je om te kunnen reageren.