Home

Achtergrond

Variatie in Limburgse grondmarkt

Limburg is één van de provincies met de grootste variatie in landbouwstructuur en grond. Dat is ook duidelijk merkbaar op de grond- en pachtersmarkt, met forse verschillen in courantheid en prijzen.

Limburg is divers. Het Noorden en een deel van het midden heeft veel weg van de landbouwstructuur van Noord-Brabant. Zuid-Limburg heeft een eigen identiteit met afwisseling van stedelijk gebied en meer kleinschalige landschappen. Ook de kwaliteit en mogelijkheden van grond zijn daar groot: van grote courante percelen tot postzegellandschappen, met grond met en zonder stenen en van mooi strak egaal tot glooiend.

Variatie in bedrijfstypen in Limburg

Qua bedrijfstypen kennen het Noorden en midden een grote variatie in bedrijfstypen, zoals intensieve veehouderij, glastuinbouw, grove tuinbouw en specifieke teelten als boomteelt en asperges. In het Zuiden is relatief veel akkerbouw en tuinbouw met een sterke nadruk op de fruitteelt. Melkveehouders zijn in de hele provincie actief.

Verder is typerend voor deze provincie de grondmobiliteit rondom infrastructurele projecten, zoals eerst de Maaswerken en meer recent werkzaamheden voor de snelwegen A2 en A67. Vanwege de lange landsgrenzen met België en Duitsland staat de grondmarkt ook onder invloed van ontwikkelingen in beide landen, met pacht en verwerving van grond over en weer.

Lees verder onder de foto.

De Limburgse grondmarkt kent grote verschillen. Zuid-Limburg heeft een eigen identiek met veel stedelijk gebied en kleinschalige landschappen. - Foto: Hans Prinsen
De Limburgse grondmarkt kent grote verschillen. Zuid-Limburg heeft een eigen identiek met veel stedelijk gebied en kleinschalige landschappen. - Foto: Hans Prinsen

Meer activiteit grondmarkt

Deze verscheidenheid aan typen gronden, bedrijven en regionale ontwikkelingen heeft zijn weerslag op de Limburgse grondmarkt, schetst Bart Pijs. Hij is makelaar bij Aelmans Rentmeesters- & Makelaarskantoor. “We zien over heel Limburg grote verschillen in vraag, aanbod en prijsniveaus.” Over het algemeen merkt Pijs in het noorden van de provincie meer activiteit op de grondmarkt, zowel voor koop- als pachtgrond. Dat is ook de regio met de meeste agrarische activiteiten en grootste percelen. Over het algemeen merkt Pijs wel meer terughoudendheid op de markt.

Gebrek aan courante akkerbouwpercelen

Door de variatie in omvang en kwaliteit kent Zuid-Limburg een structureel gebrek aan courante akkerbouwpercelen. Percelen die vrijkomen gaan daardoor gemakkelijk van de hand. Ook schromen akkerbouwers niet om over de grens te kijken. Dat maakt dat voor betere gronden net als in het Noorden al gauw € 8 tot € 9 per vierkante meter wordt betaald terwijl minder goede percelen soms terugzakken naar amper € 3,50.

Vraag naar aardappelland

In de markt van pachtgrond is het verhaal niet veel anders. Vrije pachtprijzen voor de betere Limburgse akkerbouwgronden variëren van € 1.000 tot € 1.500 per hectare, schat collega Bram van Poppel, rentmeester bij Aelmans. “Dat is enkele honderden euro’s meer dan een paar jaar geleden.” Vooral aardappelgeschikte percelen zijn in trek en daar wordt goed voor betaald. Dat geldt ook voor courante percelen die voor de grove tuinbouw of fruitteelt geschikt zijn.

Lees verder onder de grafiek.

De recente regionormen liggen iets onder het landelijke gemiddelde. Voor Zuid-Limburg zijn de prijzen 20% gedaald; in het noordelijke deel steeg de norm met 5%.

Regionorm reguliere pacht

De regionorm voor reguliere pacht van € 576 voor het Noorden en midden en € 580 voor het Zuiden steekt daar schril tegen af. Net als veel andere gebieden van Nederland is de hoogte van de regionormen een toenemend discussiepunt en geen exclusief Limburgs kenmerk, aldus Van Poppel.

Grote partijen die verpachten zijn onder andere particulieren, de overheden (provincie en gemeenten) en kerkelijke instituties. ASR is ook actief; Fagoed heeft weinig grond in Limburg. “Partijen die gronden kopen en in erfpacht uitgeven, dat neemt wel toe.” Het zijn volgens Van Poppel vooral vaker wat grotere percelen.

Vraag naar pachtgrond is er vooral vanuit de grove tuinbouw en akkerbouw, met name de aardappelteelt. De melkveehouderij was tot een paar jaar geleden ook goed in de markt maar dat is nu veel minder. Marcel van Hoek, makelaar en rentmeester bij Arvalis, ziet een trend dat grote groentetelers in het Noorden steeds meer samenwerken in de grondmarkt om gebruik van courante percelen langdurig veilig te stellen. “Het haalt de pieken wat uit de markt maar geeft voor de huurder en verhuurder meer zekerheid.” Dat fenomeen speelt vooral in het midden van de provincie.

Lees verder onder de tabel.

Veel ‘overige’ gronden

Kijkend naar de statistieken van het CBS valt het lage aandeel grond in eigendom en wat minder erfpacht op. Beide hebben te maken met een derde bijzonderheid, namelijk het groot aandeel grond in de categorie ‘overig’. Dat is een kwart van het areaal en daarmee bijna het dubbele van het gemiddelde in Nederland. Naast grond in tijdelijk gebruik en van terreinbeherende organisaties vallen daar mondelinge afspraken, grondgebruikersverklaringen en ondergrond van kassen onder. Limburg kent rond Venlo/Grubbenvorst een sterke kassenconcentratie maar dat kan het hoge aandeel niet verklaren. Het is gissen, maar Van Hoek sluit niet uit dat de kleinschaligheid van Zuid-Limburg en de Limburgse cultuur van zaken doen op basis van vertrouwen maken dat lang niet alle pachtafspraken op papier worden vastgelegd.

Stabilisatie pacht- en grondprijzen Limburg

De geraadpleegde deskundigen verwachten unaniem dat de koop- en pachtprijzen de komende jaren gemiddeld stabiliseren. Net als overal zijn er ook in Limburg onzekere factoren zoals de invloed van stoppers, de uitwerking van stikstofmaatregelen, de droogte van de afgelopen jaren en recent de corona-crisis. Met de grote variatie in gronden en bedrijfstypen zullen de verschillen courante en niet-courante percelen eerder toenemen dan dichter bij elkaar komen.

Pacht landbouwgrond in de provincies

In een serie artikelen behandelt Boerderij de situatie rondom pacht in de provincies, dit keer is de provincie Limburg aan de beurt. Het aanbod van pachtvormen zoals reguliere pacht, geliberaliseerde pacht of erfpacht, is deels afhankelijk van onder andere de historie, grondsoort en landbouwstructuur van een gebied. Elke provincie heeft niet alleen een eigen gronddynamiek, maar ook specifieke kenmerken voor de pacht van grond. Eerder kwamen de provincies Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant, Zeeland en Drenthe aan bod.

Alle onroerendgoedtransacties in het buitengebied staan in één database op boerderij.nl. Boerderij publiceert ook elke maand nieuwe gemiddelde grondprijzen per regio. Bekijk het hier.

Of registreer je om te kunnen reageren.