Home

Achtergrond 6 reacties

‘Huidig landbouwsysteem kraakt’

In de schaduw van de boerenprotesten is onlangs de zogeheten Boerenraad opgericht. Een tiental kleine boerenorganisaties wil een ander geluid laten horen. Het roer moet radicaal om. Een van de initiatiefnemers is Bregje Hamelynck van tuinderij Ús Hôf. “Het moet anders, het kan anders.”

Dat boeren afgelopen maanden de straat opgingen, snapt Bregje Hamelynck wel. Ze zitten in de tang tussen lage prijzen, vaste kosten en steeds grotere maatschappelijke vragen. “Nu gaat het over stikstof, tijdje terug over fosfaat en morgen over klimaat. Het gangbare landbouwsysteem kraakt in zijn voegen.”

Laten we werken aan een andere manier van voedsel produceren, zegt zij. Natuurinclusief, klimaatneutraal, in korte ketens direct voor de consument waardoor de opbrengstprijzen hoger zijn. “Dat is geen droom, in Nederland gebeurt dat al op heel veel plekken. Helaas horen we daar weinig van.”

De Boerenraad is niet de tegenpartij van de actieleiders, maar we laten wel een ander geluid horen

Dat laatste is precies de reden waarom recent de zogeheten Boerenraad is opgericht, een platform van een tiental, vooral biologische organisaties in de voedselketen. Hamelynck is als voorzitter van het CSA Netwerk Nederland een van de initiatiefnemers. “De Boerenraad is niet de tegenpartij van de actieleiders, maar we laten wel een ander geluid horen. Het moet anders, het kan anders. Maar dat gaat niet vanzelf.”

Lees verder onder foto

Bregje Hamelynck: “Op termijn kan 25% van het geproduceerde voedsel direct aan consumenten worden verkocht.” - Foto: Anne van der Woude
Bregje Hamelynck: “Op termijn kan 25% van het geproduceerde voedsel direct aan consumenten worden verkocht.” - Foto: Anne van der Woude

Consument kan zelf oogsten

Hamelynck heeft samen met haar partner de permacultuur-tuinderij Ús Hôf in het Friese Sibrandabuorren. Ús Hôf (2 hectare) produceert groenten en fruit en zet zijn producten direct af aan consumenten in de directe omgeving. Deze zijn abonnee en betalen vooraf. Ze kunnen hun groenten, fruit en kruiden zelf oogsten of afhalen op een ophaalpunt. Daar staat dan een groentetas klaar. Ook een aantal restaurants neemt producten af.

Hamelynck komt niet uit de agrarische sector. Zij is econoom, werkte bij een ontwikkelingsbank en bij een milieuadviesbureau, was een tijd docent. Ze is een andere weg ingeslagen. “Wij hebben kinderen en maken ons zorgen over hun toekomst. De financiële crisis rond 2009 was voor mij een kantelpunt. Die crisis had heel anders kunnen aflopen, met alle gevolgen van dien, ook voor de land- en tuinbouw. Het landbouwsysteem zoals dat nu is georganiseerd, is kwetsbaar, terwijl voedsel de basis van het menselijk leven is. Wij zijn hier toen concreet aan de slag gegaan met Ús Hôf. Het is onze tuinderij, maar wel ingebed in de lokale gemeenschap.”

Politiek Den Haag spreekt mooie woorden over kringlooplandbouw en natuurinclusief boeren. Die sympathie blijkt niet uit de regelgeving

De tuinderij is georganiseerd als een zogeheten Community Supported Agriculture (CSA). Het begrip is overgevlogen uit de Verenigde Staten waar deze vorm van voedsel produceren in nauwe relatie tussen boer en burger al een lange geschiedenis heeft. Hamelynck: “De stad New York telt 12.000 van zulke CSA’s, in de staat New York zijn er 20.000. In Nederland zitten we inmiddels op honderd en dat aantal groeit. Kortom, deze manier van landbouw bedrijven is geen wereldvreemd fenomeen, maar een succesverhaal.”

Hobbels

Dat neemt niet weg dat er de nodige hobbels zijn. “Politiek Den Haag spreekt mooie woorden over kringlooplandbouw en natuurinclusief boeren. Die sympathie blijkt niet uit de regelgeving. Wij komen bijvoorbeeld niet in aanmerking voor Europese landbouwsubsidies. En met onze vijftig gewassen lopen we vast in de opgaveformulieren. Wij passen niet in het systeem.”

Alternatief voor boeren

Volgens Hamelynck kan in Nederland op termijn 25% van het geproduceerde voedsel direct aan consumenten worden verkocht. “Als dat lukt, krijgen de supermarkten minder invloed. Boeren hebben dan een alternatief en dus meer marktmacht.”

Met 200 tot 250 abonnees per hectare kan een CSA-tuinder een inkomen verdienen, zegt Hamelynck. Ús Hof zit bijna op dat aantal. “Maar wij hebben 2 hectare en kunnen dus nog groeien in aantal abonnees. Die komen er wel, vast en zeker. Om al het werk rond te zetten, hebben we dan wel een extra tuinder nodig.”

Laatste reacties

  • farmerbn

    Dat het huidige systeem kraakt komt door de verhoogde kostprijzen en door politieke keuzes. Het lijkt erop dat er groeperingen zijn die eerst er voor zorgen dat de kostprijzen te hoog worden om daarna te stellen dat het systeem kraakt. Het is mooi dat Hamelynck probeert om het op een andere manier te gaan doen. Dat het werkt kan ze natuurlijk niet beweren omdat ze nog maar net bezig is. Haar CSA is in feite een moes/volkstuin en zoals bij alle volkstuinen zijn burgers in het begin super fanatiek maar later gaan ze voor het gemak naar de supermarkt.

  • Zuperboer

    De gangbare (biologische) landbouw is in feite ook een moestuin. Maar dan met een andere logistiek er achter en gebaseerd op specialisatie van de teler/tuinder. De consument kan voor weinig geld eten en daarnaast zonder zelf zijn/haar voedsel te verbouwen en verzorgen een veelvoud verdienen in zijn/haar baan.

  • agratax(1)

    Ik ben voorstander van de CSA filosofie maar weet ook dat deze niet zal gaan voor de complete Nederlandse voedselvoorziening. Mevr. Hamelynck suggereert dat 12000 CSA 's New York voeden als dat zo was, dan zou iedere CSA minimaal 70 hectare grond moeten bewerken. Hier geloof ik niet in, de CSA's die ik in USA heb gezien beslaan echt niet meer dan enkele hectares en zijn familie / gezinsbedrijven.
    Ik zie in Nederland het CSA systeem, waarbij de leden/consumenten naast hun vooruit betaling (zaaigoed en bemesting etc.) ook nog financieel (investeringen) betrokken zijn en invloed op de productie (bouwplan) hebben niet op grote schaal van de grond komen. Het zal een oplossing zijn voor boeren die een grote invloed van hun afnemers accepteren en waarbij de consument bereid is teelt risico en eventueel "land"werk te doen in zijn vrije tijd. Het is een onderzoek waard lijkt me indien men in de periferie van een stad boert.

  • Axl

    De gangbare landbouw en misschien wel de hele economie moet terug van maximaal Denken terug naar optimal denken.
    Waarom? Denk dat wat we dan onder de streep beter af zijn.
    De economie groeit maar de koopkracht niet dus hebben we er niks aan alleen de staatsschuld zakt in percentage van bbp maar de schuld word niet lager.
    Door tekort aan arbeiders zijn we buitenlanders nodig waardoor we meer woningnood krijgen en meer druk op sociaal systemen als onderwijs en zorg.
    Door groei naar qoutom einde van 11 naar 14 miljard melk zijn de kosten van de boeren hard gestegen door veel hogere voerkosten doordat ze intensiefer geworden zijn en arbeidsbesparende investeringen en daardoor meer schulden en meer mestafzet kosten.
    En het voer moet steeds verder van de boerderij op gehaald worden dus ook met hogere kosten.
    Dit maakt de extra melk niet goed.
    Bij akkerbouw door intensive aardappelen aanbouw meer ziektedruk etc.
    Door binnen optimale Grenzen te produceren kunnen we de kosten beter onder Kontrolle houden en beter overzicht houden dus minder stress en daardoor minder fouten.
    Weet dat het niet cool is om zo te denken maar ik boer op een boerderij met 700 jaar geschiedenis en daarvan was alleen de laatste 50 jaar normaal om te groeien in omvang daarvoor ze hebben ze 650 jaar geleefd van de zelfde omvang.
    Trouwens totale economische groei is gebaseerd op gecreerd geld hoelang blijft dat geloofwaardig

  • Mooi hoor deze volkstuintjes, "kringloop en natuur inclusief " ??
    Is de hûsketonne weer geïntroduceerd in Sybrandabuorren Bregje ?

    17,4 mln mensen zo van eten voorzien gaat niet lukken en grote delen van de wereld hebben nu al honger.
    Vrgr René de jong

  • jan4072

    Dit is leuk en als er een bestaan uit te halen is is er niks mis mee maar deze produkten beslaan slechts max 25% van de boodschappen. De andere 75% (sinasappels, bananen, druiven enz komen nog steeds gewoon uit de winkel.

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.