Home

Achtergrond 18 reacties

Op weg naar nog duurzamer gebruik van landbouwgrond

In 2030 moet alle landbouwgrond duurzaam beheerd worden. Het Nationaal Programma Landbouwbodems is ingesteld om dat doel mogelijk te maken samen met boeren, bedrijfsleven en overheden.

Landbouwgrond is schaars en duur. Het is de basis voor boeren voor de teelt van gewassen en voor de veehouderij. Iedere boer kent dan ook het belang van goede grond, maar het belang van goede landbouwgrond gaat veel verder. Verpachters hebben er belang bij dat de grond in goede staat blijft. Waterleidingbedrijven willen schoon drinkwater. Het wederzijdse belang tussen boer en waterschap verandert. Niet meer alleen zoveel mogelijk water afvoeren in natte tijden, maar ook voldoende water vasthouden voor droge periodes en het aanvullen van het grondwaterpeil.

Duurzaam gebruik van landbouwgrond speelt een hoofdrol in de kringloopgedachte van minister Schouten. Niet voor niets dus dat het ministerie van LNV een Nationaal Programma Landbouwbodems heeft aangekondigd. Minister Schouten noemde het bodemprogramma een ‘voorwaarde voor de overgang naar kringlooplandbouw’.

Lees verder onder de tweet.

Bodemprogramma met 4 sporen

Komende week is de aftrap van het bodemprogramma met de Nationale Bodemtop. Daar moet onder meer duidelijk worden wat de laatste stand van zaken is van acties die al zijn ondernomen. Het programma heeft een uitwerking langs 4 sporen:

 

  1. Kennis – verzamelen, ontwikkelen en verspreiden;
  2. Beleid – hieronder valt onder meer de herziening van het pachtbeleid, het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en de ingezette herbezinning van het mestbeleid;
  3. Agroketens – hierin is aandacht voor onder meer lichtere machines, nieuwe plantenrassen en nieuwe stal- en bedrijfssystemen die mest opleveren met meer organische stof;
  4. Regionaal – richt zich bijvoorbeeld op provincies, waterschappen en drinkwaterbedrijven.

 

Minister Schouten opent Bodemtop

Minister Carola Schouten van LNV opent op 11 september 2019 de eerste Nationale Bodemtop. De bijeenkomst in Rotterdam wordt georganiseerd door het ministerie van LNV en is de aftrap van het Nationaal Programma Landbouwbodems. Het doel van LNV is dat alle landbouwgrond in Nederland in 2030 duurzaam wordt beheerd en dat die inspanningen ook door de samenleving worden gewaardeerd.

Meer kennis beter gebruiken

Voor het onderdeel kennis is al veel gebeurd mede op basis van al langer lopend onderzoek. Via een zogenoemde publiek private samenwerking (PPS) onder de naam Beter Bodembeheer wordt een grote hoeveelheid kennis over bodembeheer gebundeld. Dat betreft onder meer organische stof, mestkwaliteit, bemesting, grondbewerking en kennis over verdichting van de ondergrond. PPS Beter Bodembeheer loopt in principe voor de periode 2017 – 2020 en is een samenwerking van LNV en een groot aantal bedrijven in de agrarische sector, belangenbehartigers en brancheorganisaties. De uitvoering van het programma gebeurt door Wageningen UR en het Louis Bolk instituut. PPS is onderdeel van de Topsector Agri & Food.

Schouten heeft aangekondigd dat de overheid wil investeren in het breed verspreiden van kennis over duurzaam bodembeheer in het groene onderwijs en via kennisprojecten voor jong boeren. Een andere ambitie is het bijdragen aan cursussen voor adviseurs en er komt een praktijkproject bodemverdichting.

Bundelen en verspreiden van kennis is onderdeel van de opdracht voor Jan Jacob van Dijk.

Samenwerken voor gezonde bodem

In 2030 moet de bodemkwaliteit beter zijn dan nu en moet landbouwgrond duurzaam beheerd worden. Dat is een belangrijk doel in het Nationaal Programma Landbouwbodems. Jan Jacob van Dijk, oud-gedeputeerde in Gelderland en eerder Kamerlid voor het CDA is de trekker van het programma. Volgende week is de aftrap met de eerste Bodemtop die wordt georganiseerd door het ministerie van LNV.

Jan Jacob van Dijk was van april 2011 tot 1 juni 2018 gedeputeerde voor de provincie Gelderland. Van 3 juni 2003 tot 17 juni 2010 was hij lid van de Tweede Kamer namens CDA. - Foto: Koos Groenewold
Jan Jacob van Dijk was van april 2011 tot 1 juni 2018 gedeputeerde voor de provincie Gelderland. Van 3 juni 2003 tot 17 juni 2010 was hij lid van de Tweede Kamer namens CDA. - Foto: Koos Groenewold

Waarom moet bodemkwaliteit verbeterd worden?

“Er is eigenlijk bij iedereen zorg over de landbouwgrond. Dat gaat over inklinking, vermindering van het organischestofgehalte en tal van andere aspecten, zoals droogtegevoeligheid en bemesting. Samen dingen oppakken, zorgt voor een betere waterkwaliteit en meer koolstofvastlegging. Er moet veel gebeuren en het is nu eerst zaak om goed vast te stellen wat precies. Mijn taak bestaat uit het bij elkaar brengen van alle partijen en naar buiten toe ben ik een soort ambassadeur van het project.”

Hoe ziet de aanpak er uit?

“Drie punten zijn er vooralsnog. Ten eerste is het onderwerp afgebakend tot landbouwgrond, we gaan het niet hebben over bodemdaling in het algemeen. Het tweede punt is het kunnen meten. Hoe staat het ervoor en hoe meet je de bodemkwaliteit? In de derde plaats moeten we de vele kennis samenvoegen en verspreiden onder boeren en degenen die op het boerenerf komen. De verwarring is nu soms groot. Er zijn soms wel meer dan 20 erfbetreders, zoals adviseurs die lang niet allemaal het zelfde verhaal vertellen.”

Hoe meet je bodemgezondheid?

“Van belang is dat we een definitie hebben van wat een goede bodem is. Daar is veel onderzoek naar gedaan en recent is een robuust systeem met indicatoren, streefwaarden en meetmethoden opgeleverd, waarmee we een eerste stap hebben gezet.”

Komen er ook maatregelen?

“Dat klinkt meteen weer als de overheid gaat het regelen en dat is nu niet aan de orde. Het gaat er nu eerst om dat er instrumenten komen die helpen om de bodemvruchtbaarheid en -gezondheid te verbeteren. Dat kunnen ook aanbevelingen zijn. Een voorbeeld zijn voorgenomen aanpassingen in het pachtbeleid om te voorkomen dat het kortetermijnvoordeel van grondgebruik ten koste gaat van bodemvruchtbaarheid op de lange termijn.”

Mestbeleid en gebruiksnormen

Zodra bodemvruchtbaarheid en duurzaam gebruik aan de orde zijn, komt al snel de roep om ruimere mestnormen. De bodemvruchtbaarheid loopt terug omdat er niet genoeg bemest kan worden, vinden sommigen. Anderen vinden juist dat nog steeds veel te veel bemest wordt. Diverse projecten lopen momenteel om te kijken wat de gevolgen zijn van het gebruik van meer dierlijke mest in plaats van kunstmest. Voorbeelden zijn de diverse Vruchtbare Kringloop-projecten, zoals de Vruchtbare Kringloop Achterhoek en Liemers.

Lees verder onder de tweet.

Dergelijke projecten vergroten de kennis over het gebruik van mest en de gevolgen voor bodem en milieu. Het levert bovendien tal van samenwerkingen op tussen boeren en andere partijen zoals waterschappen.

Praktisch instrument voor boer

Grote verpachters, zoals verzekeraar ASR, hebben groot belang bij duidelijkheid over de bodemkwaliteit en duurzaam beheer. Dat geldt ook voor financiers en waterbedrijven. ASR, Rabobank en Vitens hebben samen een bodemcoalitie gevormd. De ambitie van de coalitie is om het aanwezige kapitaal van de bodem te bewaren en te versterken.

Als concreet hulpmiddel voor boeren heeft de bodemcoalitie een Open Bodemindex laten ontwikkelen door Wageningen UR, Farmhack en het NMI. De index wordt gepresenteerd op de Bodemtop.

Dit instrument moet een beeld geven hoe de grond er voorstaat wat duurzaam bodembeheer betreft. Niet alleen voor het vaststellen van de bodemkwaliteit, maar ook om te adviseren over duurzame verbeteringen.

Het is een eerste belangrijke stap om duidelijkheid te verschaffen over bodemkwaliteit en percelen ook te kunnen vergelijken. Duurzaamheid is nu nog niet eenduidig. Wanneer is een perceel goed of minder goed. Daarvoor zijn wel veel gegevens beschikbaar, maar het gaat erom dat te vatten in een beoordeling. Nu zijn er nog tientallen methoden om een of meerdere aspecten van grondkwaliteit te meten.

De kwaliteit van landbouwgrond en het duurzaam gebruik staan centraal in het Nationaal Programma Landbouwbodems. - Foto: Bert Jansen
De kwaliteit van landbouwgrond en het duurzaam gebruik staan centraal in het Nationaal Programma Landbouwbodems. - Foto: Bert Jansen

Pachtbeleid in de steigers

Langdurige pacht is beter voor een duurzaam bodembeheer stelde minister Schouten in april bij de aankondiging van het programma landbouwbodems. Dat krijgt uitwerking in het nieuwe pachtstelsel dat wel is aangekondigd maar nog niet definitief is uitgewerkt. De praktijk leert dat het areaal langdurige pacht alleen maar afneemt. Vooral het areaal reguliere pacht is sterk verminderd. Grondeigenaren kiezen voor hogere prijzen voor kortlopende verhuur of zijn huiverig voor het opnieuw aangaan van een langdurige pachtrelatie.

LTO wil meer lijn en waardering voor boer in bodemplannen

Voor LTO Nederland is het belangrijk dat er meer lijn komt in alle plannen voor verbetering van de bodemkwaliteit. Er ontstaat anders een soort projectmoeheid als niet duidelijk is wat het doel is en wat het oplevert voor de bodem en de boer zelf. “Er gebeurt al ontzettend veel. Veel boeren zijn bezig met het verbeteren van hun grond, doen mee aan allerlei projecten over bemesting, waterbeheer, noem maar op”, stelt Michael van der Schoot vast. Hij is themaspecialist bodem- en waterkwaliteit binnen LTO Nederland.

Lees verder onder de tweet.

“Tegelijkertijd missen boeren wel eens waardering voor hun inspanningen, ook in de vorm van betere verwaarding in de keten.”

Van der Schoot noemt als voorbeeld de oogst van erwten. Daarbij zijn afspraken met de verwerker over oogsttijdstip nu vaak leidend. Dat kan betekenen dat geoogst wordt terwijl de grond eigenlijk te nat is. Enkele dagen later oogsten, kan dan beter uitpakken voor de structuur van de grond.

Een actueel voorbeeld is het telen van vanggewassen. In mais op zand valt dat soms tegen bij de huidige droogte. Daar is veel meer flexibiliteit nodig, volgens Van der Schoot. Flexibiliteit moet dan ook een belangrijk onderdeel zijn in de plannen voor een betere bodemgezondheid wat LTO betreft. Dat geldt ook voor mestnormen binnen de lopende herbezinning op het mestbeleid. Boeren moeten de keuze krijgen tussen verfijnd of forfaitair. Dat is een belangrijk uitgangspunt in de eerder dit jaar gepresenteerde LTO-visie op het toekomstige mestbeleid. Daarin speelt de bodemkwaliteit een centrale rol.

Laatste reacties

  • ghsmale

    De grond in natuurgebieden wordt zwaar verwaarloost
    zal ook wel zo blijven.

  • Trot

    Dan eerst bemesten na behoefte en niet wat de groene denken wat goed is Wij weten ook dat vliegen slechter is dan fietsen maar zolang ze met oude auto naar actie komen luisteren ze ook niet na ons

  • Gat

    Ze hebben weer wat verzonnen om over te vergaderen en zeveren en grote salarissen mee op te strijken. Daag met die flauwekul.
    Aan ene kant boeren weg pesten, andere kant zeggen hoe ze het moeten doen. Ga zelf boeren kletsvolk.

  • Tinus1

    Echt over de top....en alle steden/dorpen en industrieparken staan in een kommetje en beïnvloeden niks????

  • Duuuuurzaaaaaam!

    Ze blijven gewoon door ouwehoeren tot niemand er nog zin in heeft.

  • herman.vaneck

    Er is veel oog voor nutriënten en organische stof! Maar bij duurzaam gebruik van de bodem is een bouwplan met voldoende rotatie nodig, om geen ziektedruk op te bouwen. Wat heb je aan een vruchtbare bodem in de veenkoloniale gebieden met een 1-op-2 teelt van zetmeelaardappelen. Je kweekt dan valplekken met virulente aardappelcystenaaltjes. Ook Phytophthora laat wintersporen achter in de bodem. Resistente rassen passen dus goed bij een strategie duurzaam gebruik landbouwgrond.

  • kanaal

    ambtenaren gaan ook voor ons denken en beslissen ,we weten hoe is gegaan in de ddr.

  • Gat

    Dus natuurmonumenten gaan ophouden met hun geprul. In natuurgebieden gras maaien en op een hoop rijden en laten rotten. Wat is daar duurzaam aan?

  • Hilhorst100

    Ik dank de collega boeren die het nodig vonden om met veldleeuwerik en andere onzin mee te doen, dat krijg je ervan het gaat nooit ver genoeg in het linkse Nederland. Duurzaam bodembeheer is mest mest en nog eens mest.

  • f.p.zomer

    Boeren is blijkbaar heel simpel,iedereen kan het. Zelfs met goeie pak aan en zonder eelt op de handen.

  • Sjefo

    De overheid heeft de boeren jarenlang gegijzeld waar het gaat om adequate bemesting van hun gronden voor goede groeimogelijkheden en onderhoud,en nu de brutaliteit hebben de boertjes te komen melden dat het allemaal wel slecht gesteld is met kwaliteit van onze gronden .
    Het hele mestbeleid tot nu toe komt uit de koker van Wageningen wat ertoe geleid heeft waar we nu zijn, niet goed dus, datzelfde Wageningen staat nu weer centraal om het over de rug van de boeren zogenaamd duurzaam te maken .
    Hoe lang mag Wageningen zijn gang nog gaan met hun geldverslindende praktijken, het verhoeren wat is opgebouwd door de beste ondernemers ter wereld ,een landbouw die zijn weerga niet kent in de rest van de wereld.
    Waar wil de overheid in hemelsnaam naar toe met beste landbouw ter wereld ?

  • Jan-Zonderland

    We doen met zijn allen ook niet veel goed als boeren. En dus worden er maar weer wat mannetjes ingehuurd en commissies samengesteld. Prima verdienmodel voor die lui. Maar het haalt wederom niks uit. Men kletst wat over duurzaamheid terwijl men miet eens een fatsoenlijke definitie daarvan kan geven. Landbouwgrond duurzamer maken ? Zelfs in de woestijn kun je prima gewassen telen als je maar mag doen wat het gewas nodig heeft. Is toch ook “duurzaam”?

  • Jan-Zonderland

    We doen met zijn allen ook niet veel goed als boeren. En dus worden er maar weer wat mannetjes ingehuurd en commissies samengesteld. Prima verdienmodel voor die lui. Maar het haalt wederom niks uit. Men kletst wat over duurzaamheid terwijl men niet eens een fatsoenlijke definitie daarvan kan geven. Landbouwgrond duurzamer maken ? Zelfs in de woestijn kun je prima gewassen telen als je maar mag doen wat het gewas nodig heeft. Is toch ook “duurzaam”?

  • Kletskoe

    De Open Bodemindex......hoe voorspelbaar......ik ben benieuwd hoe snel die verplicht wordt, is het niet de overheid dan zal de melkfabriek hiervoor wel een verplichting opleggen

  • farmerbn

    LTO moet gewoon meedoen maar wel eisen dat het gelijktijdig Europees uitgevoerd moet worden. Weet je meteen dat het niet doorgaat. Andere landen gaan natuurlijk niet beginnen aan zoiets stoms. Dit is weer echt iets Nederlands (om de boeren weg te pesten).

  • Eerst maar eens zorgen voor een duurzaam verdienmodel.
    Dit wordt weer bodem verduurzamen en boeren uitmergelen.
    De hele sector wordt van alle kanten bestolen..

  • agratax(1)

    Jaren geleden heeft het Louis Bolk instituut heeft jaren geleden al aangegeven hoe het anders kan. De boeren waren hier niet tegen, maar de financieen lieten het Louis Bolk systeem niet toe. Nu zal het weer net zo gaan onder toezicht van de politiek zal het nieuwe systeem ingevoerd moeten worden maar onze beleidsmakers kunnen de benodigde gelden er niet bij leggen. Zolang we lid blijven ons blijven conformeren aan de vrije wereldhandel afspraken is duurder eten alleen mogelijk als de consument bij de kassa de geldkraan open zet. Via grensheffingen op import zal het niet gaan zonder handels oorlog, de dood van Nederlands economie.

  • Cvdo

    Toch vreemd.....
    Was er toch echt van overtuigd dat ik naast de notaris en oude eigenaar destijds de enige aanwezige was bij het tekenen voor de koopakte van m'n grond?
    Nergens een krabbel op de akte van in artikel vernoemde wijsneuzen of enig ander van de horde 'uurtje factuurtje experts'....
    Hoe lang zou het nog duren voor dat papier in de kachel kan?? Voor mijn gevoel schuiven we binnen onze 'democratie' steeds meer richting een communistisch landbouwbeleid.. Op mijn MAS diploma van destijds staat warempel echt 'ZELFSTANDIG agrarisch ONDERNEMER' ... hoe langer deze term door mijn hoofd spookt des te meer komt de sarcastische humor bij me boven als is hem weerleg in de huidige!!!!

Laad alle reacties (14)

Of registreer je om te kunnen reageren.