Home

Achtergrond 8 reacties

Borging mestsector vergt tijd

Veehouders, loonwerkers, mestverwerkers en akkerbouwers zullen zich moeten certificeren voor mest. Op die manier moet er een waterdichte mestketen ontstaan.

Aan- en afvoer van mest op basis van juiste gegevens, een sluitende mestbalans in alle schakels van de mestketen en tal van maatregelen om fouten op mestbonnen te voorkomen. Dat is de kern van de voorgenomen borging van de mestketen door de sector zelf. De borging krijgt vorm met een certificering van alle bedrijven in de mestsector: van veehouder via vervoerder en verwerker tot akkerbouwer en andere afnemers van mest. Doel is dat alle bedrijven in de mestketen uiteindelijk een Keurmest-certificaat hebben. Daarmee tonen ze aan dat ze voldoen aan een groot aantal voorschriften in de Kwaliteitsregeling Keurmest. Het is een vervolgstap op het huidige Keurmest dat nog niet verder gaat dan een openbare intentieverklaring om integer te handelen.

Basisvoorschriften en modules

De overkoepelende organisatie voor de certificering is stichting Mestafzetcontrole (MAC). De opzet voor het certificeringssysteem bestaat uit basisvoorschriften en specifieke voorschriften per sector die zijn opgenomen in zogenoemde modules. Basisvoorschriften zijn onder meer dat een deelnemer een overeenkomst moet sluiten met een certificerende instantie, wijzigingen moet doorgeven en moet meewerken aan controles. Het is een procedure die te vergelijken is met andere kwaliteitssystemen, bijvoorbeeld in de zuivel, vleessector en in de akkerbouw.

Om een certificaat te krijgen, moet een bedrijf een zogenoemde audit doorlopen waarbij wordt gekeken of het bedrijf voldoet aan alle voorwaarden. In veel gevallen is dat digitaal mogelijk en is het niet nodig dat administraties urenlang doorgespit worden. Andere onderdelen zullen steekproefsgewijs worden gecontroleerd of worden beoordeeld met een puntensysteem voor de beoordeling of een bedrijf aan de eisen voldoet.

Lees verder onder de grafieken.

In 2018 zijn bijna 957.000 vrachten mest vervoerd, ruim 1% minder dan in 2017. Dat aantal omvat alle transporten met een vervoersbewijs dierlijke mest inclusief export. Het aantal vrachten dierlijke mest voor export in 2018 bedroeg 102.600, bijna 8% minder dan in 2017 en ruim onder de piek in 2016.

Beoordeling fosfaat- en stikstofbalans

De module producent kent bijvoorbeeld ruim 20 onderdelen waarop punten gescoord kunnen worden. Het gaat dan om zaken als de beoordeling van de fosfaat- en stikstofbalans en de beoordeling of afgevoerde mest binnen bandbreedtes van gehaltes vallen. Ook wordt gevraagd naar mestopslag en of er voldoende mest verwerkt wordt.

De controle van mestbonnen zal bij voorkeur geschieden via de gegevens van RVO.nl. Het gaat om honderdduizenden vrachten per jaar en soms duizenden per intermediair.

Bij gebruikers van mest staan 11 vragen genoemd. Daarbij ook vragen over het opstellen van een begrote gebruiksruimte voor mest en sluitende balansen over het gebruik van fosfaat en stikstof.

Lees verder onder het kader.

Van veehouder tot akkerbouwer

Het certificeringssysteem Keurmest onderscheidt 3 groepen bedrijven met eigen zogenoemde modules met voorschriften:

  1. Producent
    Veehouders met dieren die mest produceren volgens specifiek benoemde mestcodes. Melkveehouderij (mestcodes 10, 13 en 14), Varkenshouderij (mestcodes 40, 41 43, 46 en 50) en pluimveehouderij (mestcodes 32, 33, 35 en 39).
  2. Handel en verwerking
    Mestverwerkers met erkende installaties, mestbewerkers die mest bewerken en niet vallen onder de categorie verwerkers en als derde groep mestvervoerders die staan geregistreerd bij RVO.nl als erkende vervoerder.
  3. Gebruiker
    Akkerbouwers en Vollegrondgroentetelers die gewassen telen die zijn aangemerkt als telers van akkerbouwgewassen dan wel van ‘groenten open grond’ door RVO.nl.

De voorgestelde modules voor producent en gebruiker omvatten onder meer voorschriften voor een ‘volledige en sluitende’ fosfaat-, stikstof- en mestbalans en de af- en aanvoer van mest op basis van de juiste gegevens. Bij producenten moeten verder de gehaltes fosfaat en stikstof in mest passen binnen de waarden in een tabel met bandbreedtes. Bij gebruikers wordt ook gevraagd naar een begroting van de gebruiksruimte en een bemestingsplan.

Afwijkingen of een onvoldoende score op onderdelen betekent niet meteen dat geen certificaat wordt verleend of dat een verleende certificaat wordt ingetrokken. Er komt een soort puntensysteem dat nog definitief uitgewerkt wordt. Kleine bedrijven met minder aan-of afvoer dan 250 kilo stikstof en minder dan 3 hectare landbouwgrond worden sowieso vrijgesteld.

Niet vrijblijvend

De certificering wordt vanuit de sector opgezet. Volgens Hans Verkerk, secretaris van de stichting MAC, een bewuste keuze om het inhoudelijk zo praktisch mogelijk te kunnen maken. Tegelijkertijd betekent het ook dat er geen keiharde verplichting is om deel te nemen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat bedrijven elkaar min of meer dwingen om deel te nemen. Het systeem is erop gericht dat een Keurmest-intermediair alleen mest ophaalt bij een veehouder die ook is gecertificeerd en de mest afzet bij een gecertificeerde akkerbouwer of een verwerker-exporteur met Keurmestcertificaat. Dat gaat nog wel enige tijd duren; eerst moet het grootste deel van de bedrijven een zogenoemde audit hebben gehad en het certificaat binnen hebben.

Klik hier voor een groter formaat van onderstaande tabel.

De waardering van de scores A, B en D wordt nog definitief uitgewerkt in een puntensysteem. Score A (groen) zijn normale veelvoorkomende gehaltes in de praktijk. Score B (oranje) wijkt af van de normale waardes en levert minder punten op dan score A. Score D (rood) betekent in feite te lage of te hoge gehaltes en zal in ieder geval minpunten opleveren.
De waardering van de scores A, B en D wordt nog definitief uitgewerkt in een puntensysteem. Score A (groen) zijn normale veelvoorkomende gehaltes in de praktijk. Score B (oranje) wijkt af van de normale waardes en levert minder punten op dan score A. Score D (rood) betekent in feite te lage of te hoge gehaltes en zal in ieder geval minpunten opleveren.

Kosten nog onduidelijk

Wat boeren, loonwerkers en intermediairs moeten betalen voor de certificering is nog niet te zeggen volgens Verkerk. “Dat hangt in de eerste plaats af van het bedrijf dat uiteindelijk de certificering gaat uitvoeren. Uiteindelijk gaan de meeste uren die betaald moeten worden, zitten in de ontwikkeling van het controlesysteem en de uren die een controleur nodig heeft om audits uit te voeren.” De eerste kosten voor de opzet van het systeem zijn gedragen door de 5 organisaties die samenwerken in het plan van aanpak en samen de stichting besturen.

Certificering onderdeel mestbeleid

Al met al gaan er nog maanden overheen voor het systeem kan starten en duurt het nog langer voor de certificering breed verspreid is. Dat is geen verrassing, omdat er een geheel nieuw systeem opgezet moet worden. Het plan van aanpak van de mestketen is onderdeel van het mestbeleid waarin ook het voorkomen van fraude een onderdeel is. LNV heeft het voorgenomen traject tot zover goedgekeurd. Een andere belangrijke partij die overtuigd moet worden van de aanpak door de sector is de Europese Commissie. Na het zomerreces komt het mestbeleid ook in de Tweede Kamer weer aan de orde.

Lees verder onder de foto.

Automatisch bemonsteren van mest is een een belangrijke basisvoorwaarde voor het sluitend maken van meststromen in bedrijven. - Foto: Studio Kastermans
Automatisch bemonsteren van mest is een een belangrijke basisvoorwaarde voor het sluitend maken van meststromen in bedrijven. - Foto: Studio Kastermans

Borging is volgende stap naar eerlijke mestketen

Keurmest is onderdeel van het plan van aanpak voor de mestsector ‘Samenwerken in een eerlijke mestketen’ dat eind 2017 is gepresenteerd. Dat plan is de uitkomst van een samenwerking tussen LTO Nederland, Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV), Cumela Nederland, Transport en Logistiek Nederland (TLN) en Rabobank.
Stichting Mestafzetcontrole MAC
De uitvoering komt in handen van de stichting Mestafzetcontrole MAC, daarin hebben alle partijen zitting die betrokken zijn bij het plan van aanpak. Voorzitter is Ruud Huirne van Rabobank. Het plan van aanpak is mede tot stand gekomen onder druk van het ministerie van LNV na verhalen over mestfraude in de landelijke pers eind 2017. Bij de publicatie van de voorstellen bleek er nog geen volledige instemming te zijn over het akkerbouwdeel. LTO Akkerbouwvoorman Jaap van Wenum stapte uit het bestuur van stichting MAC, onder meer omdat hij zich niet kon vinden in de voorgestelde voorschriften voor akkerbouwers. Van Wenum verwijst naar de nog lopende inspraakronde en dat er eerst wordt gereageerd op de consultatie. LTO Nederland is nog wel vertegenwoordigd in het bestuur.
Invoering in 2020
De hoofdlijnen van het borgingssysteem inclusief de uitgebreide lijsten met voorschriften lagen tot deze week ter inzage. In de komende weken worden de ingediende opmerkingen verwerkt, 1 augustus moet dat klaar zijn. Ook zullen de documenten nog uitgebreid met de geïnteresseerde certificerende instellingen besproken worden. Volgens Hans Verkerk, secretaris van de stichting MAC, zijn er meerdere instellingen geïnteresseerd om de certificering uit te gaan voeren. Dat proces gaat nog zeker enkele maanden duren, Verkerk noemt een termijn van circa 9 maanden. Voor een efficiënt werkend systeem is onder meer overleg nodig met RVO.nl, bijvoorbeeld over de gegevens van mestbonnen die allemaal bij RVO.nl staan geregistreerd. Naar verwachting gaan dit najaar de eerste proefaudits van start om het systeem te testen. De daadwerkelijke certificering start dan in de loop van 2020, verwacht Verkerk.

Laatste reacties

  • Zuperboer

    Worden dat extra kosten of kunnen we elders wat wegstrepen? Mooie baantjesmachine is er weer gecreeerd. De goedwillende meerderheid betaalt het gelag voor een paar criminelen, die vaak niet eens sector-eigen zijn. Links Nederland is er blij mee, want de sector is weer weggezet als onbetrouwbaar. En vervolgens moet er weer gewerkt worden met een: ‘volledige en sluitende’ fosfaat-, stikstof- en mestbalans (citaat uit artikel) waarvan we uit het verleden weten dat dit een utopie is en er vervolgens wederom een publicatiestorm op de sector te verwachten is met de mestfraude 3.0. Je kunt er op wachten, want dit is niet te borgen.

  • gjh

    welke dwaas bedenkt zo iets. ongelooflijk

  • 112

    wat een sukkels . puur kontzakken vullen ga gewoon werken met fosfortreenormen voor elke dier soort . en klaar is kees geen gekloot met mest monsters zo als men laatst zag. stuk goed Kooper . net zo als hier boven wordt beschreven . het werkt fraude in de hand .

  • Jan-Zonderland

    Weer een stap in de richting van USSNL. Weer tig paper pushers aan het werk die allemaal dik betaald moeten worden teneinde een enkel fraudegevallerje te voorkomen. Gegarandeerd dat ondanks alle controle en zgn borging, er echt wel weer lieden zijn die mogelijkheden vinden om hier “ creatief” mee om te gaan. De enige manier im fraude te verminderen is het systeem eenvoudiger en veel goedkoper te maken zodat fraude niet meer loont. Maar dat gaat zoveel banen kosten en dat moet tegen elke prijs voorkomen worden.

  • Niet te geloven ze worden echt steeds gekker hier

  • Kelholt

    Hoeveel betalen Ruud Huirne en z'n vrienden eigenlijk aan het 'onafhankelijke' vakblad Boerderij voor deze stukjes met sluikreclame?

  • haj146

    Donder op met je certificering

  • holstein

    De boel snel verkopen hier en wegwezen in NL.
    Jammer dat t zo moet.....

Laad alle reacties (4)

Of registreer je om te kunnen reageren.