Home

Achtergrond 4 reacties

Roemenië: land van subsidievampiers

In het land van Dracula trekken grote bedrijven en multimiljonairs geen bloed, maar miljoenen euro’s uit het GLB. Het contrast met de gemiddelde Roemeense boer die nog geen 5 hectare bezit is enorm.

Het eerste halfjaar van 2019 is Roemenië voorzitter van de Raad van Europese Unie. Reden voor een reportage over dit Oost-Europese land. Tijdens de reis wordt een probleem van het GLB snel zichtbaar. Enorme bedrijven steken af tegen de kleine boeren die zich geen machines kunnen veroorloven en met paard en wagen te werk gaan.

De landbouwsubsidies houden geen rekening met de bedrijven die het geld echt goed kunnen gebruiken

Inkomenstoeslagen uitbetaald per hectare

De landbouwsubsidies houden geen rekening met de bedrijven die het geld echt goed kunnen gebruiken. In plaats daarvan gaat het overgrote deel naar de bedrijven die het hoofd zonder subsidie ook boven water kunnen houden. De inkomenstoeslagen worden namelijk uitbetaald per hectare. De bedrijven met de meeste hectares krijgen de meeste hulp vanuit de overheid. De kleine bedrijven komen niet in aanmerking voor subsidie.

Land grabbing

Subsidies vallen ook vaak in handen van buitenlandse investeerders. ‘Land grabbing’ is een veelvoorkomend verschijnsel. Dit houdt in dat grote stukken land worden opgekocht door buitenlandse investeerders. Roemeense landbouwgrond kost gemiddeld zo’n € 2.500 per hectare. Om als buitenlander land te kopen in Roemenië hoef je alleen een Roemeense bv (SRL) op te richten. Land kopen is dus relatief makkelijk. Lokale ondernemers hebben vaak geen geld om het land te kopen. Door dit fenomeen gaat 40% van de landbouwsubsidies naar buitenlanders, aldus professoren Felix Arion en Mugur Jiteau. Vooral landen uit West-Europa en het Midden-Oosten zien kans om grote bedrijven te bouwen op de goedkope grond. Dit is niet slim, zeggen de professoren van de University of Agricultural Sciences and Veterinary Medicine in Cluj. Op deze manier krijgt de lokale boer geen kans op een inhaalslag. De Roemeense regels rondom het verdelen van landbouwsubsidies zorgen ervoor dat de meeste boeren helemaal geen subsidie ontvangen. Hun boerderijen zijn hier te klein voor.

Roemenië in cijfers

  • 22 miljoen inwoners
  • 3,6 miljoen boeren
  • 840.000 ontvangen subsidie
  • 10% hiervan- dus zo’n 84.000 boeren- trekken 80% van alle subsidiepotjes leeg
  • Bedrijven <1 hectare kunnen geen subsidie aanvragen>
  • > 90% van de bedrijven is kleiner dan 5 hectare
  • 10% van de boeren is jonger dan 40 jaar
  • 45% van alle boeren is ouder dan 65 jaar
  • Van 2014 tot 2020 wordt er zo’n € 20 miljard subsidie uitgedeeld
  • In 2014 ontvingen 1.186.290 boeren ongeveer € 1,2 miljard aan inkomenstoeslagen
  • De gemiddelde Roemeense inkomenstoeslag is minder dan € 200 per hectare (Europees gemiddelde is € 266 per hectare)

Nasal-grottenkaas

In de grot bevindt zich de Brevibacterium linens-bacterie, die volgens de kaasmakerij op geen andere plek kan groeien. De kaas verblijft 24 tot 35 dagen in de grot, dit maakt het product uniek. - Foto: Cornelia Smet
In de grot bevindt zich de Brevibacterium linens-bacterie, die volgens de kaasmakerij op geen andere plek kan groeien. De kaas verblijft 24 tot 35 dagen in de grot, dit maakt het product uniek. - Foto: Cornelia Smet

Buitenlandse investeerders zien behalve grond ook mogelijkheden in het financieren van bedrijven. Voorbeeld is de Nasal-kaas, eigendom van FrieslandCampina. Nasal produceert deze kaas exclusief voor FrieslandCampina. Ze doen dit naast andere eigen producten. De Roemeense kaasmakerij bevind zich in de grotten van Tage, in de regio Cluj. In de grot bevindt zich de Brevibacterium linens-bacterie, die volgens de kaasmakerij op geen andere plek kan groeien. De kaas verblijft 24 tot 35 dagen in de grot, dit maakt het product uniek.

Napolact
In 2013 stopte FrieslandCampina de productie van deze lokale kaas wegens gebrek aan belangstelling van de Roemeense consument. Een jaar later sloot FrieslandCampina een overeenkomst met de kaasmakerij en werd de kaasproductie hervat. Napolact, Friesland Romania en Industrializarea Laptelui Mures zijn de 3 belangrijkste dochterondernemingen van FrieslandCampina in Roemenië. De fabriek in Taga is een onderdeel van Napolact. De andere productielocatie van Napolact bevindt zich in Cluj. Napolact werd in 2004 door FrieslandCampina overgenomen.

Jonge fruitteler Dan Mitre

In de fruittuin van Mitre werkt het personeel voor € 21 per dag. - Foto: Cornelia Smet
In de fruittuin van Mitre werkt het personeel voor € 21 per dag. - Foto: Cornelia Smet

De 36-jarige Dan Mitre heeft een fruitbedrijf op 100 hectare. Hierop teelt hij kersen (28 hectare), pruimen (30 hectare) en appels (20 hectare). 22 hectare is niet in productie. Hiervoor heeft hij 10 vaste medewerkers in dienst. In drukke periodes werken er tussen de 10 en de 100 medewerkers. De geschatte opbrengst voor dit jaar is 300 ton kersen, 300 ton pruimen en 350 ton appels. Hij verkoop alles aan huis. In 2012 is er 42 hectare boomgaard opnieuw geplant met een subsidiefonds van € 1,6 miljoen. In 2017 is er een koelcel gebouwd en is de boomgaard uitgebreid met 14 hectare. Hiervoor is een subsidie van € 1,3 miljoen gebruikt.

Personeel vinden is obstakel
Een van de grootste obstakels waar hij tegenaan loopt, is het vinden van personeel. “Veel mensen vertrekken naar West-Europese landen als Nederland om te werken. Daar kunnen zij veel meer geld verdienen.” In de fruittuin van Mitre werkt het personeel voor € 21 per dag. “De kwaliteit van werken is slecht. Waar ze in Nederland 1 persoon nodig hebben om iets te doen, heb ik er 4 voor nodig.” Omdat Mitre geen gemotiveerder personeel kan vinden, blijft de vicieuze cirkel rondgaan.

Melkveebedrijf en kaasmakerij De la Ferma


  • De machines bij melkveebedrijf en kaasmakerij De la Ferma. - Foto: Lieven van den Berghe

    De machines bij melkveebedrijf en kaasmakerij De la Ferma. - Foto: Lieven van den Berghe

  • Melkveebedrijf en kaasmakerij De la Ferma. - Foto: Cornelia Smet

    Melkveebedrijf en kaasmakerij De la Ferma. - Foto: Cornelia Smet

De la Ferma is een voor Roemeense begrippen modern melkveebedrijf met 450 melkkoeien en 1.000 schapen. De koeien geven jaarrond melk. De dagproductie ligt rond de 5.000 liter. Er wordt gekruist met Fleckvieh. De schapen zijn 120 dagen per jaar in lactatie. Zij produceren dagelijks 300 liter. Het bedrijf gebruikt 850 hectare. 200 hiervan is in eigendom. De rest wordt geleased.

Gesloten bedrijfsvoering
Het bedrijf probeert de bedrijfsvoering zo gesloten mogelijk uit te voeren. Mest gaat over het eigen land en de melk gaat naar De la Ferma-kaasfabriek. Deze staat op eigen erf. Voor deze kaasproductie is dagelijks 15.000 liter melk nodig. 10.000 liter komt van melkveebedrijven in de buurt. In de kaasmakerij werken 42 mensen. Op het melkveebedrijf nog eens 30. De inkomenstoeslag bedraagt € 120 per hectare.

2 investeringen
In 2018 zijn er 2 investeringen doorgevoerd. Zo is er € 100.000 geïnvesteerd in een nieuwe verwerkingslijn van de kaas. Dit heeft de productiecapaciteit met 7 à 8 keer verhoogd. Ook is er € 70.000 geïnvesteerd in marketing en is het kaasassortiment uitgebreid. Voor 2021 staat er een grote technologische investering in de kaasfabriek op de planning.

Akkerbouwbedrijf Klaus Agrar


  • Akkerbouwbedrijf Klaus Agrar. - Foto&apos;s: Cornelia Smet

    Akkerbouwbedrijf Klaus Agrar. - Foto's: Cornelia Smet

  • Trekkers op akkerbouwbedrijf Klaus Agrar. Ze zijn voorzien van GPS.

    Trekkers op akkerbouwbedrijf Klaus Agrar. Ze zijn voorzien van GPS.

In regio Mures, ten zuidoosten van Cluj, heeft Valentin Marginean (43) een grootschalig akkerbouwbedrijf van 1.400 hectare. Dit is verdeeld in 400 hectare mais, 350 hectare tarwe, 350 hectare koolzaad, 150 hectare zonnebloem en 150 hectare soja. De koolzaad en de zonnebloemen gaan naar Hongarije, de mais en de tarwe worden geëxporteerd.

10 mensen in dienst
Ongeveer 1.000 hectare is in eigendom van mensen uit de omliggende dorpen. Zij bezitten gemiddeld 1 tot 3 hectare. Voorheen waren dit ook boeren, maar volgens Marginean hebben zij het opgegeven. Nu zijn zij met pensioen, werken ze in loondienst of zijn ze geëmigreerd. Dit is de enige reden waarom dit bedrijf zo heeft kunnen groeien. Marginean heeft 10 mensen in dienst. Deze verdienen € 800 per maand. De arbeidskosten voor Marginean zijn € 1.600.

Recht rijden
De inkomenstoeslagen die hij jaarlijks ontvangt zijn € 166 per hectare. Dit komt uit op een jaarbedrag van € 230.000. Alle machines zijn voorzien van een GPS-systeem. Bij navraag blijkt dat Marginean de systemen vooral gebruikt om recht te rijden en niet om bijvoorbeeld beter te bemesten. Een bedreiging voor Marginean zijn vooral de wilde dieren. De overheid vind dat wilde dieren als zwijnen bij het land horen maar zij kunnen de oogst compleet vernielen.

Laatste reacties

  • maxisprint

    Toch mooi om mijn duur betaalde GPS bollen zo op de laatste foto nog eens een keer terug te zien

  • koestal

    Dat de EU hier niet in grijpt,laat de heren en dames in Brussel maar lekker dineren en declareren,ze zijn geen haar beter.

  • Bennie Stevelink

    De EU grijpt niet in en de Roemeense regering ook niet. Maar liefst 45% van de boeren is ouder dan 65. Het is niet de bedoeling dat de kleine boeren groeien maar stoppen. Dan kan de voedselproductie ter hand wordt genomen door een klein aantal grote professionele bedrijven.

  • agratax.1

    Waarom naar Roemenie wijzen in het kader van Subsidie uit de EU potte? De groot grondbezitters in Frankrijk (Noord Frankrijk), Engeland (o.a. de koninklijke familie) en Oost Duitsland e.a. vangen ook dit geld en worden buiten schot gelaten. Als de EU na de "Wende" niet had besloten voor de prijscompensatie na de WTO afspraken, dan was de ontwikkeling daar vele malen langzamer gegaan.

Of registreer je om te kunnen reageren.