Home

Achtergrond

Pacht in Gelderland kent vele gezichten

Gelderland kent veel goedkope pachtgronden van landgoederen maar ook gronddruk door regionale aardappel- en fruitteelt. Dat geeft een gemêleerd beeld.

Alle provincies kennen variaties in bedrijfs- en pachttypen en grondgebruik en dat is in Gelderland zeker niet minder het geval. Zo zijn het Rivierengebied met Betuwe, Veluwe en Achterhoek heel verschillende gebieden met hun eigen historie en karakteristiek. Typerend voor Gelderland is dat een relatief groot aandeel grond wordt verpacht door landgoederen, stichtingen en kerken. Wouter Weenink, agrarisch makelaar bij Agrivesta noemt het opvallend dat veel van deze partijen gericht zijn op uitbreiding van hun areaal. “Ze hechten steeds belang bij continuïteit in pacht en het maken van goede afspraken waarbij ook de kwaliteit van de grond behouden blijft.”

Lees verder onder de tabel. Klik hier voor een groter formaat van de tabel (pdf).

Pacht in Gelderland kent vele gezichten

Minder erfpacht

Kijkend naar de statistieken dan valt op dat Gelderland relatief wat meer reguliere en geliberaliseerde pacht heeft en wat minder erfpacht ten opzichte van de totale arealen (zie tabel hierboven). Veruit de meest voorkomende pachtvorm is reguliere pacht met 31.360 hectare in 2018. Daarna volgen geliberaliseerde pacht korter dan 6 jaar (16.615 hectare) en eenmalige pacht (9.685 hectare). Erfpacht is op slechts 3.964 hectare van toepassing.

Het totale verpachte areaal is in 10 jaar tijd afgenomen van 71.416 naar 64.022 hectare (zie grafiek hieronder). Dat is ongeveer een gelijke afname als het aantal hectares in eigendom.

Lees verder onder de grafiek.

In Gelderland werd vorig jaar ruim 64.000 hectare grond gebruikt in de vorm van pacht en erfpacht. Net als grond in eigendom neemt het areaal jaarlijks af.

Belegger ASR

Vooral het onttrekken van landbouwgrond voor rode en groene ontwikkelingen zijn de oorzaak.

De belangrijkste verpachters van landbouwgrond zijn ASR (circa 2.000 hectare), landgoed Twickel en de overheden. Zo verpacht de provincie Gelderland dit jaar ongeveer 1.000 hectare grond. ASR biedt ondernemers een constructie aan om de grond aan te kopen voor 70% van de marktwaarde en geeft deze in erfpacht uit waarvoor een canon wordt betaald.

Lokaal wat meer aanbod van pachtgrond

Ronald Kramer, rentmeester bij ASR en betrokken bij agrarische transacties, ziet de laatste jaren vooral belangstelling van melkveehouders. “Dat gebeurt in heel Nederland maar zeker ook in Gelderland.” Het heeft vooral te maken met de strengere bankeisen bij financiering.

Met name in de Achterhoek neemt het aanbod pacht dan wel verhuur door gestopte melkveehouders toe, ziet Weenink. Dit gaat doorgaans via geliberaliseerde pacht maar ook via grondgebruikersverklaringen. “Het geeft lokaal wat meer aanbod van pachtgronden, dat is goed voor zowel de stopper als de groeier.”

Lees verder onder de grafiek.

De vastgestelde pachtprijzen liggen dit zo’n 15% hoger dan vorig jaar met de hoogste prijzen in het Rivierengebied. Ze blijven rondom het gemiddelde van Nederland.

Druk uit de Betuwe

In de Achterhoek zijn grondprijzen relatief laag. Daar tegenover staat dat in het Rivierengebied, en vooral in de Betuwe, de gronddruk hoog is en dito prijzen worden betaald. De Veluwe zit wat dat betreft er wat tussenin, alhoewel overal geldt dat prijzen sterk kunnen verschillen.

De vastgestelde pachtprijzen liggen dit jaar in Gelderland met € 545 tot € 731 zo’n 15% hoger dan vorig jaar maar blijven rondom het gemiddelde van Nederland (zie grafiek hierboven). Deze zijn van toepassing op reguliere pacht en geliberaliseerde contracten van meer dan 6 jaar. Voor kortere geliberaliseerde contracten gelden eigen prijzen. Vooral in de gebieden geschikt met vraag naar gronden voor fruit- en aardappelteelt liggen de prijzen een stuk hoger.

Deskundigen zien voor goede akkerbouwgrond prijzen van € 1.000 tot € 1.200 per hectare; voor goede fruitgrond komt daar nog gemakkelijk een paar honderd euro bij. Door de druk vanuit de Betuwe wordt de vraag naar goede gronden met dito prijzen ook buiten dat gebied gevoeld.

Aanleg zonneweiden

Kramer ziet dat landgoedeigenaren met reguliere pacht relatief lage rendementen maken. Hij verwacht daarom dat zeker in Gelderland vaker voor erfpacht of juist geliberaliseerde pacht gekozen gaat worden. “Dat zien we bij nieuwe pachtafspraken wel gebeuren.”

Een nieuwe ontwikkeling is de aanleg van zonneweiden voor het opwekken van energie. Kramer ziet volop initiatieven, waarbij de provincie Gelderland ook gas wil geven. De impact op de grond- en pachtmarkt is echter minimaal, verwacht hij.

Pacht van landbouwgrond in de provincies

In een serie artikelen behandelt Boerderij de situatie rondom pacht van landbouwgrond in de provincie. De aftrap is met de provincie Gelderland. De komende maanden komen alle andere provincies aan bod.
Het aanbod van pachtvormen zoals reguliere pacht, geliberaliseerde pacht of erfpacht, is deels afhankelijk van onder andere de historie, grondsoort en landbouwstructuur van een gebied. Elke provincie heeft niet alleen een eigen gronddynamiek, maar ook specifieke kenmerken die bepalen welke pachtvormen worden toegepast.
Qua prijzen wordt een deel van de maximale pachtprijzen landelijk vastgesteld zoals recentelijk opnieuw is gedaan. Het opbrengend vermogen is belangrijk. Een deel wordt overgelaten aan de markt. Daar spelen onder andere vraag en aanbod en kwaliteit van grond een rol bij.

Check de grond- en pachtprijzen, actuele koopaktes en andere agrarische transacties op boerderij.nl/landbouwgrond

Of registreer je om te kunnen reageren.