Home

Achtergrond 9 reacties

‘Importsoja in de prakijk niet duurzaam genoeg’

Op papier is Nederland zeer verantwoordelijk qua sojagebruik. In de praktijk moet het wel wat beter.

Het lijkt er op dat Nederlandse veehouders zich steeds minder zorgen hoeven te maken over de kans dat soja in veevoer verantwoordelijk is voor de kaalkap van het regenwoud.

Niet alleen is Nederland koploper op het gebied van verantwoordelijk geteeld sojagebruik in vergelijking met andere Europese landen. Diervoeding in Nederland is ook 100% verantwoord geteeld volgens de Fefac-richtlijnen. Voor melkvee is dit 100% RTRS (Roundtable Responsible Soy).

Aan verantwoordelijk geteelde soja blijken in de praktijk toch nog wel wat haken en ogen te zitten - foto: Twan Wiermans.
Aan verantwoordelijk geteelde soja blijken in de praktijk toch nog wel wat haken en ogen te zitten - foto: Twan Wiermans.

98% sojameel verantwoord geteeld

Alleen, voor de Nederlandse boer wordt de ingekochte soja gedekt door certificaten. Die worden bijvoorbeeld collectief door Nevedi of door grotere partijen zelf ingekocht.

Een certificaat zorgt ervoor dat een Braziliaanse, Argentijnse of Paraguyaanse boer net dat beetje extra krijgt als erkenning voor zijn werk. Echter, dit is vaak niet kostendekkend.

Deze certificaten zijn niet gekoppeld aan het fysieke product. Dus het zegt niets over de meel die de Nederlandse boer daadwerkelijk op het erf heeft liggen. Dat is heel waarschijnlijk (deels) illegaal geteeld.

Nederlandse boeren doen het hartstikke goed als het gaat om verantwoordelijk sojagebruik

In onze rapportage, de eerste Europese Soja Monitor, laten we zien dat Nederlandse boeren het hartstikke goed doen als het gaat om verantwoordelijk sojagebruik.

In Nederland gebruikten we in 2017 in totaal bijna 2,5 miljoen ton soja, waarvan 83% verantwoord geteeld was. Van de 2,1 miljoen ton sojameel, wat dus in diervoeding werd gebruikt, was 98% verantwoordelijk geteeld.

Stap verder

We hebben het in theorie dus goed voor elkaar in Nederland. Toch pleiten wij als IDH ervoor om een stap verder te gaan en ervoor te zorgen dat ook het fysieke product niet bijdraagt aan ontbossing en andere negatieve praktijken.

De grootste sojaproducenten zijn de Verenigde Staten, Brazilië, Argentinië en Paraguay. In Zuid-Amerika wordt sojateelt in verband gebracht met landonteigening, overmatig pesticidegebruik en grootschalige ontbossing.

In Nederland – en in Europa – hebben we de mogelijkheid om de wereldeconomie te leiden naar eerlijke en duurzame inkoop

In Europa werd in 2017 14 miljoen ton sojabonen geimporteerd en 19 miljoen ton meel, waarvan het grootste deel uit Brazilie kwam. Het is goed om te weten dat de herkomst van de sojabonen tussen 2017 en 2018 drastisch is veranderd.

Dat komt door de handelsoorlog tussen Brazilië en China. In 2017 kwam nog 34% van de bonen uit de VS, in 2018 steeg dit tot 50%. Qua meel is de verandering minimaal.

Gemalen soja bij een veevoederingrediëntenopslag - foto: Twan Wiermans.
Gemalen soja bij een veevoederingrediëntenopslag - foto: Twan Wiermans.

Ondanks deze marktverschuiving blijft aandacht voor de situatie in Zuid-Amerika nodig. In Nederland, en in Europa als de op één na grootste importeur van soja, hebben we de mogelijkheid om de wereldeconomie te leiden naar eerlijke en duurzame inkoop.

Niet-duurzame productie kan tropische bossen vernietigen en kan een slechte invloed op de grond- en waterkwaliteit hebben. Dat geldt ook voor de leefomgeving van omwonenden. Duurzame productie biedt daarentegen ontwikkelings- en handelsmogelijkheden, verhoogt het levensonderhoud en kan de bosbescherming stimuleren.

Leverancier vragen

Ook de Nederlandse boer heeft hier een belangrijke rol. Ondanks dat die er middenin zit en naar het lijkt weinig te zeggen heeft over de oorsprong van zijn of haar soja. De eerste stap is om aan de leverancier te vragen waar de soja vandaan komt.

Er is een grote kans dat die het ook niet weet en weer terug moet naar de leveranciers, de traders. Maar alleen als we weten waar onze soja vandaan komt, kunnen we gerichte acties ondernemen.

Vraag niet alleen naar de oorsprong van soja, vraag ook of het minimaal ontbossingsvrij geteeld is

En aangezien de sojaketen nogal intransparant is, zal de eis op informatie over de oorsprong (waar de soja vandaan komt) bijdragen aan het verbeteren van de soja-industrie.

Maar vraag niet alleen naar de oorspong van soja, vraag ook of het minimaal ontbossingsvrij geteeld is. In Nederland is het veevoer al 100% volgens de Fefac richtlijnen en nu is het tijd om een stap verder te gaan.

Sojabonen in de peul - foto: Hans Prinsen.
Sojabonen in de peul - foto: Hans Prinsen.

En ga naast de vraag over de oorsprong ook het gesprek aan over duurzaamheid. Door meer vraag naar ontbossingsvrije soja te creëren, zal dat uiteindelijk zorgen voor voldoende massa om de transitie van certificaten te maken naar fysiek duurzame soja op het erf. In Nederland, maar wellicht ook in buurlanden.

Laten we dit probleem aan gaan pakken, zodat we de consument straks goed nieuws kunnen vertellen

Voor de consument is het niet zichtbaar wat een koe, varken of kip eet. Dat daar ook soja uit Zuid-Amerika in zit – en dat er ook een link is met onder andere ontbossing – is voor velen onbekend.

Maar laten we niet wachten tot dit algemeen bekend is. Er is al wantrouwen tegen voedselverwerkers en helaas ook tegen boeren. Laten we daarom dit probleem aan gaan pakken, zodat we de consument straks goed nieuws kunnen vertellen.

Nienke Sleurink is programmamanager Deforestation Commodities bij het initiatief voor duurzame handel (IDH).

Nienke Sleurink

Laatste reacties

  • agratax.1

    Hoe kan ik als gebruiker zeker zijn dat mijn ingekochte soja voldoet aan de eisen die we in Nederland stellen als de certificaten eenvoudig te koop zijn. Ik heb mijn bedenkingen als ik deze toch belangrijke papieren eenvoudig kan kopen en dan bij mijn vracht kan voegen. een ding lijkt me vrij duidelijk de soja uit USA en Brazilie en andere Zuid Amerikaanse landen is vermoedelijk Round Up ready, dus GMO. Iets wat we ook niet willen in Europa.

  • farmerbn

    Groene stroom komt ook samen met niet-groene uit het stopcontact. Bij de stroom is geen weerstand maar bij de soja weer wel. Dat is meten met twee maten. Kijk ook eens naar die electrische auto's. Ook die rijden deels op kolen. Begin daar ook over te zijken aub. Als je dat voor elkaar hebt, mag je terugkomen met de soja.

  • Jan-Zonderland

    Citaat uit het artikel:
    Deze certificaten zijn niet gekoppeld aan het fysieke product. Dus het zegt niets over de meel die de Nederlandse boer daadwerkelijk op het erf heeft liggen. Dat is heel waarschijnlijk (deels) illegaal geteeld.

    Hoe verantwoordelijk is iedereen nu wel ?

    Papier is gewillig, dat blijkt maar weer.
    Wat een farce.

    Oh, en hoe teel je illegale soya ?

  • agratax.1

    @Jan. Wat wij in Nederland illegale soya noemen is in Brazilie eenvoudig geteelde soya op pas ontgonnen gronden, waar de wetgever geen proces verbaal voor wenst op te maken. Dus hoe illegaal is illegaal?
    Het grootste probleem is dat onze handelaren zich van alle afspraken gen zak aantrekken en genoegen nemen met papieren waarheden net als alle certificering tegenwoordig volstaat uit goed ingevulde papieren en tijdig ingestuurd, om de bureau la van het ambtelijke apparaat te vullen .

  • john***

    Stel je koopt soja van een bestaand perceel.. betaald de premie en ondertussen neemt de vraag naar soja toe en wordt als nog een pas gekapt perceel ingezet voor de sojateelt. Ik zie niet in waarom ik met een certificaat beter voor het regenwoud zorg als zonder certificaat. Als de vraag naar soja toeneemt wordf er niet herbebost na de houtkap maar soja gezaaid.

  • 8911077012

    de vervanger van vlees is soja
    wat gaan we nu eten

  • Nevedi

    Goed artikel van IDH. Het toont spanningen in keten aan. Een Braziliaanse boer wil een compensatie voor zijn hogere kosten. Dat geldt ook voor de Nederlandse boeren. Punt is dat er veel duurzame mensen zijn die hun wensen nog onvoldoende vertalen naar werkelijke marktvraag. Uiteindelijk is de marktvraag leidend. Die marktvraag blijkt vooralsnog beperkt mede doordat soja een bulkproduct is en zich commercieel moeilijk laat ‘vertalen’ in een hogere prijs van een consumentenproduct. Nederlandse importeurs van diervoederbedrijven én producenten van zuivel, vlees en eieren lopen voorop -puur vanuit het nemen van eigen verantwoordelijkheid- in die marktvraag maar willen tegelijk niet te ver vóór het peloton uit fietsen. Internationale handelsverhoudingen en concurrentiekracht spelen hier een rol. De NL overheid en daarmee ook IDH stimuleren al jaren een grotere internationale marktvraag naar gecertificeerde soja. Het Nederlands bedrijfsleven kan voldoen aan die marktvraag. Als je naast book and claim certificaten (=groene stroom principe) fysieke stromen wilt koppelen zijn er mogelijkheden die de kostprijs van een ton sojameel buitenproportioneel verhogen. Nu de NL diervoedersector al jaren vooroploopt en ziet dat de meeste soja uit Noord Amerika wordt geïmporteerd, is het logisch om de eigen verantwoordelijkheid vast te houden maar tegelijk om meer initiatief van andere handelspartners in Zuid Amerika te zien.

    (Zie vervolg)

  • Nevedi

    Binnen Europa helpt de samenwerking daarbij tussen landen die de ‘Amsterdam declaration’ tegen ontbossing hebben ondertekend in 2015. Betrokkenheid en bijdragen van vooral China vormen daarom zeker aandacht. Ik vergezel Minister Schouten graag in een handelsmissie naar China om onze aanpak en insteek toe te lichten. Tussen onze EU organisatie Fefac lopen momenteel nauwe contacten hierover met zowel Brazilië als ook China. Ook IDH ondersteunt ons hierbij.

    Kortom; de Nederlandse boer kan via de verwerker van melk, vlees of eieren om gebruik van mass balance gecertificeerde soja (= koppeling soja in volume) vragen. De voersector kan leveren maar wijst daarbij steeds op het kostprijsverhogend effect daarvan in Nederland én het beperkt effect daarvan op de werkelijke verandering van sojateelt in de kwetsbare regio’s in Zuid Amerika.

    Wij werken gewoon door en blijven helpen om ontbossing en duurzame teelt van grondstoffen te bevorderen.
    Henk Flipsen
    NEVEDI

  • farmerbn

    NEVEDI heeft makkelijk kletsen want die laat hun leden de extra kosten gewoon doorberekenen. Betaalt dus de boer. Burgers zeggen dat het belangrijk is maar consumenten kiezen voor de laagste prijs. Flipsen spreekt over marktvraag en dat is de kern van het antwoord. IDH moet naar de consument en niet naar de boer.

Laad alle reacties (5)

Of registreer je om te kunnen reageren.