Home

Achtergrond 5 reacties

Is groei in geiten nog mogelijk?

De melkgeitensector is de afgelopen jaren fors toegenomen in omvang. Toch gooit met name volksgezondheid roet in het eten: al 8 provincies zitten op slot. De groei lijkt stil te liggen.

Al in 8 provincies is een geitenstop ingevoerd. Boeren mogen geen nieuw geitenbedrijf vestigen, vaak niet uitbreiden en mogen niet omschakelen naar een geitenbedrijf. Laatste in de serie was Flevoland, waar een milde vorm van een geitenstop op 2 februari is ingegaan: nieuwe vestigingen zijn niet gewenst en uitbreiding binnen 2 kilometer van woningen is verboden. Aanleiding is het verhoogde aantal gevallen van mensen met longontsteking nabij geitenbedrijven. “De geitenstops maken wel duidelijk dat ongecontroleerde en ongeremde groei niet gewenst is”, aldus voorzitter LTO Noord Flevoland Arnold Michielsen.

Kansen

  • vraag naar geitenzuivel is, en blijft naar verwachting, groot
  • vestiging en uitbreiding van geitenbedrijven is niet in alle provincies uitgesloten
  • landelijk mestplafond wordt niet bereikt
  • onder huidige rem op geitensector blijven de melkprijzen goed en de markt stabiel

Bedreigingen

  • al in acht provincies geitenstop
  • onzekerheid over de uitkomst van onderzoek RIVM (target: 2021)
  • binnen de sector leeft angst voor productiereducerende maatregelen bij een sterke toename van de veestapel. Aanwijzingen hiervoor zijn er echter niet.

Afhankelijk van het RIVM

In 3 provincies zijn nog geen beperkingen opgelegd. Zit daar dan toekomst voor geitenboeren om een bedrijf te starten? “Boeren kunnen inderdaad overwegen om in een provincie zonder stop te starten, maar het is dan logisch dat provincie bij veel aanvragen een stop aankondigt”, antwoordde voorzitter LTO Melkgeitenhouderij Jos Tolboom. “Op deze manier reageert de overheid op initiatieven van boeren: dat zal andersom moeten zijn. Geitenstops zullen blijven, totdat het RIVM uitsluitsel geeft.” Het onderzoek van het RIVM naar de oorzaak van de gezondheidsproblemen loopt nog. Begin 2021 worden de resultaten verwacht.

Lees verder onder de afbeelding.

De sector reageert

Als reactie op de geitenstops ontwikkelt LTO een toetsingskader. Samen met dierwelzijn-, milieu-, en andere ketenorganisaties onderzoeken zij hoe geitenhouders duurzaam verder kunnen. “We moeten voorkomen dat we in het zelfde schuitje als de melkveesector terechtkomen”, zegt Tolboom. Doel van het kader is om proactief te handelen: “We kijken vooruit, over het einde van de bouwstop heen: de randvoorwaarden en grenzen van groei willen we gezamenlijk vastleggen. Eind dit jaar moet er een concreet plan liggen.”

Angst voor rechtensysteem

Geiten vallen, wat betreft mestproductie, onder de categorie ‘overig’. De mestproductie van geiten is, in vergelijking met 2002, verdubbeld naar 2 miljoen kilo fosfaat in 2017. “Dit is miniem in vergelijking met de melkveesector met een jaarlijkse productie van bijna 90 miljoen kilo fosfaat”, aldus Tolboom. Ook daalde de omvang van andere groepen in de categorie, zoals schapen en paarden. “Als geitensector kunnen we, wat betreft mestproductie, gemakkelijk verdubbelen.”

Lees verder onder de grafieken.

Dierrechten

Toch vrezen sommige boeren dat de geitensector ook met dierrechten te maken krijgt. Geitenboer Harrie Selman uit Angeren (Gld.) neemt zelfs waar dat geitenhouders al anticiperen op zo’n rechtensysteem en slachtgeiten langer vasthouden. “Daarmee hopen zij op een gunstige referentie indien dierrechten of een andere vorm van beperkingen worden ingevoerd.”

Dat is niet aannemelijk, kijkende naar de uitspraak van minister Carola Schouten in juli 2018. Zij geeft aan niks te zien in dierrechten. Volgens haar daalt de fosfaatproductie in de categorie ‘overig’ al jaren: in 2018 zelfs 2,5 miljoen kilo onder het maximum (cijfers CBS). Ook Tolboom van LTO stelt dat de sector maar relatief klein is en ver onder het plafond zit.

Gezonde markt

Verschillende geitenhouders geven aan dat de bouwstop ook positief kan werken. “Als we veel geiten gaan melken, dan gaat het ten koste van de melkprijs”, aldus geitenboer Peter Wiering uit Venhuizen (N.-H.). Ook boer Selman ziet kansen: “De melkprijs is momenteel goed. Bij uitbreiding van de veestapel vrees ik voor lagere melkprijzen.”

Geitenkaas is hip

Er is veel vraag naar geitenmelk, zowel nationaal als internationaal. “Geitenkaas is hip tegenwoordig, je ziet het overal”, zegt Selman. Directeur Wim Brilman van Coöperatieve Belangenvereniging Melkgeitenhouderij (CBM) heeft ondanks de stops vertrouwen in de sector. Hij verwacht stabiele melkprijzen: “Boeren kunnen nu niet uitbreiden, maar optimaliseren wel hun productie. Ook zijn er vergunningen verleend voor nieuwbouw of uitbreiding vóór de geitenstops: die worden nu gewoon gebouwd.”

Lees verder onder de foto.

De vraag naar geitenzuivel is groot. Melkproducten, zoals geitenkazen, zijn steeds vaker te vinden in de schappen bij supermarkten en lokale verkooppunten. - Foto: Jan Willem Schouten
De vraag naar geitenzuivel is groot. Melkproducten, zoals geitenkazen, zijn steeds vaker te vinden in de schappen bij supermarkten en lokale verkooppunten. - Foto: Jan Willem Schouten

Volksgezondheid staat altijd voorop

Ondanks dat het RIVM nog geen uitsluitsel geven kan, speelt volksgezondheid een grote rol bij besluitvorming. Ook in Groningen – waar nog geen stop is – pleit de PvdA voor een geitenstop om deze reden. Ook de angst na de Q-koorts-uitbraak van 2007-2010 zit er nog flink in. Eind 2018 bleken reeds 95 mensen te zijn overleden aan Q-koorts. Ook geitenboeren werden flink geraakt door de ziekte. Eind 2009 werd door het ministerie van LNV besloten om op Q-koorts besmette bedrijven alle drachtige geiten te ruimen.

Niet alle provincies geloven in een geitenstop. Landbouwgedeputeerde Henk Staghouwer is tegen een geitenstop in Groningen. “Ik zie geen reden dat er een geiteninvasie aanstaande is.” Ook ziet hij niks in de verontrustende berichtgeving van het RIVM. “Een directe relatie met de volksgezondheid is nog niet aangetoond.” Feit is: zolang de geitenstops er zijn, ligt de sector stil. Het is nu eerst wachten op het RIVM.

‘Geitenstops houden de melkprijs goed en de markt stabiel’

Toen in augustus 2017 de bouwstop in Gelderland ingevoerd werd, had geitenhouder Harrie Selman reeds zijn bouwvergunning voor de staluitbreiding. Sterker nog, de bouw was al begonnen.

“Ruim 15 jaar heeft mijn bedrijf stil gestaan, dat wil zeggen in aantallen geiten. Toen mijn zoon Luc 3 jaar geleden aangaf in het bedrijf te willen stappen, hebben we niet langer getwijfeld en ons bedrijf uitgebreid naar 1.200 melkgeiten. Gelukkig maar”, zegt Selman, “later dat jaar, in december, werd uitbreiding van geitenbedrijven- en aantallen verboden.”

Lees verder onder de foto.

Harrie Selman (58) in zijn melkstal. Op de achtergrond zijn zoon Luc Selman (24). Samen melken ze 1.200 geiten. Daarnaast hebben ze 400 stuks jongvee en 26 hectare grond (waarvan 1,5 hectare in bruikleen). - Foto: Hans Prinsen
Harrie Selman (58) in zijn melkstal. Op de achtergrond zijn zoon Luc Selman (24). Samen melken ze 1.200 geiten. Daarnaast hebben ze 400 stuks jongvee en 26 hectare grond (waarvan 1,5 hectare in bruikleen). - Foto: Hans Prinsen

Geen verrassing

De komst van geitenstops in Nederland is niets verrassends volgens Selman. “De sector is de laatste twintig jaar enorm gestegen door een fors toegenomen vraag naar geitenzuivel. Zo’n 24 jaar geleden toen wij begonnen in de geiten, zag je sporadisch geitenkaas: tegenwoordig is geitenkaas echt hip”, aldus Selman. Iedereen kon aanvoelen dat er een rem op deze snel groeiende sector gezet zou worden, laat de geitenhouder weten. “We moeten oppassen dat we de melkvee- en varkenssector niet achterna gaan. Wat dat betreft zijn de geitenstops nog niet eens zo slecht”, zegt Selman. Op deze manier houden we de melkprijs goed voor de hele sector. Uitbreiding naar mega-aantallen is zeker niet altijd het beste volgens de geitenhouder. “Zolang het onderzoek van het RIVM naar de oorzaak van longproblemen rondom geitenbedrijven nog niet afgerond is, bij mijn weten tot 2021, blijven de stops in ieder geval nog van kracht”. Selman vervolgt: “Daarna moeten we met z’n allen in de sector een explosieve groei van geitenbedrijven voorkomen.”

Mestplafond

Wat betreft mestproductie valt de geitensector in de categorie ‘overig’ bij onder andere de schapen en de nertsen. Het voordeel voor geitenboeren is dat veel sectoren in deze categorie, zoals de schapen, afgenomen zijn in omvang. Hierdoor wordt het mestplafond in de categorie niet gehaald. Het lijkt erop dat veel boeren denken dat er een aparte categorie met sectorplafond voor de geiten komt. “Van een veehandelaar hoorde ik dat veel slachtgeiten langer vastgehouden worden. Boeren hopen daarmee op een gunstige referentie indien dierrechten of een andere vorm van beperkingen worden ingevoerd”, besluit Selman.

Laatste reacties

  • farmerbn

    Ik heb niet veel vertrouwen in de objectiviteit van RIVM. Steeds grotere melkgeitenbedrijven is ook niet nodig maar de sector stilleggen is weer iets anders. Goed dat bestuurders uit de sector ver vooruit willen kijken. Denk dan ook aan een maximaal aantal geiten per ondernemer. Als er plaats is voor nieuwelingen of opschaling van kleine geitenbedrijven dan kan dat maar maak geen mega voor enkelen. Het maximale aantal geiten per ondernemer moet je eigenlijk ook variabel in de tijd maken ivm nieuwe ontwikkelingen. Was in het verleden 600 het maximum wat je kon , nu is dat misschien 1200 en in de toekomst waarschijnlijk wat meer.

  • gerben5

    Q koorts veroorzaakt referentiekoorts

  • JacquelineB

    Q koorts is geen virus maar een bacterie!

  • M. Zwiep

    Wat een belachelijk idee farmerbn.... ondernemerschap staat bovenaan in de geitensector. Presteer je technisch goed dan kan je uitbreiden doe je t zo-zo, vergeet het dan maar.

  • antoonarts

    Dag, ik ben Antoon Arts, QVS patient. 3 vragen die iemand misschien kan beantwoorden. 1. Waarom vaccineert niet elke geitenboer nog steeds niet op tijd? Net als 4000 andere Q-koorts patienten vond ik het schokkend dit anno 2019 ergens op internet te moeten lezen. 2. Waarom hoeft er onder de 50 geiten niet te worden gevaccineerd? 3. Moet gezondheid niet altijd op nummer 1 staan?

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.