Home

Achtergrond 5 reacties

Stikstof: niet alles kan, maar wat kan wel?

Het land is al weken in rep en roer over het stikstofbeleid. Iedereen vindt er wat van, maar waar sta je als individueel bedrijf? Moet je wachten tot alles helder is of kun je nu ook al iets doen? Advies: check je vergunning.

Er hangen allerlei stikstofmaatregelen in de lucht. Het kabinet heeft een half miljard extra uitgetrokken en komt deze week met een pakket maatregelen om de uitstoot snel te verlagen, naar verwachting vooral op het gebied van verkeer en vervoer. De landbouw komt later.

Het voerspoor is (opnieuw) nadrukkelijk in beeld. Gedwongen bedrijfsbeëindigingen komen er als het aan het kabinet ligt niet, heeft premier Rutte afgelopen week nog eens gezegd. Dat is ook het oordeel van een meerderheid in de Eerste Kamer. Warme sanering van ‘piekbedrijven’ is het doel. Maar veel is nog onduidelijk.

De tweede boerendemonstratie op het Malieveld was vooral gericht tegen het stikstofbeleid. - Foto: ANP
De tweede boerendemonstratie op het Malieveld was vooral gericht tegen het stikstofbeleid. - Foto: ANP

Bij adviesbureaus komen veel vragen binnen. Er is veel onzekerheid, ook door allerlei geruchten die de ronde doen. Juist die geruchten zorgen ook voor veel onnodige bezorgdheid onder veehouders, constateert Robert Kamphuis van De Omgevingsadviseurs, een dochterorganisatie van Countus. Hij wijst de ondernemers op wat wél kan en vooral op wat zij zelf kunnen doen in verschillende situaties.

Belangrijk is volgens hem om waar mogelijk zelf initiatief te nemen, om als ondernemer ‘zelf aan de bal’ te blijven en om je geen zorgen te maken over problemen die niet op je eigen bedrijf betrekking hebben. Dat laatste geldt voor de grootste groep: veehouders die ‘gewoon’ willen doorboeren. Die hoeven niet bang te zijn voor korting of afroming, aldus Kamphuis. Zijn belangrijkste advies voor alle boeren is: “Check je vergunning.” Wanneer is ze afgegeven?

‘Veel onnodige ongerustheid. Kijk naar de feiten’

Onder boeren is veel ongerustheid over stikstof. Die is deels terecht, er is ook heel veel aan de hand, maar niet alle zorgen zijn terecht. Dat zegt Robert Kamphuis, directeur van het aan Countus gelieerde adviesbedrijf De Omgevingsadviseurs.

Robert Kamhuis (40) is directeur van De Omgevingsadviseurs. - Foto: Peter Timmer
Robert Kamhuis (40) is directeur van De Omgevingsadviseurs. - Foto: Peter Timmer

Zo hoeft een veehouder die geen plannen heeft voor veranderingen aan zijn bedrijf, en zijn vergunning niet wil aanpassen, niet bang te zijn dat zijn rechten of latente ruimte worden afgepakt. Kamphuis: “Ze pakken onze rechten af, is een idee dat rondzingt. Nou, er zijn wel voorstellen waar ik het niet mee eens ben en er is inderdaad veel onduidelijk, maar er worden niet zomaar rechten ingenomen van boeren. Je kunt je bedrijf voortzetten zoals je dat van plan was. Ik zeg: kijk naar de feiten. Neem je eigen vergunning eens goed onder de loep en maak een inschatting wat daar eventueel mee aan de hand is.”

Er waren al jarenlang sterke signalen over de zwakke kanten van het PAS

Met deze boodschap wil Kamphuis onnodige zorgen wegnemen bij ondernemers. Maar hij wil de problemen niet bagatelliseren. Hij is zelf uiterst kritisch op de plannen van ministerie en provincies, die hij betitelt als ‘paniekvoetbal’. “Ik heb me erover verbaasd dat er geen plan B was. Er waren al jarenlang sterke signalen over de zwakke kanten van het PAS.”

30% afromen bij extern salderen is in zijn ogen niet goed te praten en ook niet nodig. “Het gaat om de depositie op die natuurgebieden. Zo’n generieke maatregel werkt dan niet en is ook niet logisch.”

Latente ruimte in een Natuurbeschermingswetvergunning afnemen ziet Kamphuis als inbreuk op het eigendomsrecht. En over het rekenmodel waarmee de depositie van een bedrijf op nabijgelegen natuurgebied wordt vastgesteld, heeft hij sterke twijfels. “Voor vergunningen moeten we tot twee cijfers achter de komma berekenen hoeveel mol stikstof afkomstig van dat individuele bedrijf op een natuurgebied terechtkomt. Dan mag je van dat model ook een gelijksoortige nauwkeurigheid verwachten, maar die is er bij lange na niet.”

Realisatietermijn

Een van de punten om op te letten in de vergunning is het fenomeen ‘realisatietermijn’. Bij nieuwe Natuurbeschermingswetvergunningen (NB-vergunning) van na de invoering van het PAS moet je binnen twee jaar de stal realiseren. Bij oudere NB-vergunningen geldt dat niet.

Bij omgevingsvergunningen geldt wel weer een realisatietermijn. Als er geen realisatietermijn in de natuurvergunning zit, kun je gewoon doorboeren, aldus Kamphuis. Is die er wel, dan is het zaak te checken of je wel voldoet aan je vergunning.

Een ander aandachtspunt in de vergunning is de emissiefactor voor het vee. Die is in de loop der jaren verschillende keren aangepast. Met als gevolg mogelijk een andere uitkomst van de rekensom over ammoniakemissie en -depositie.

Situatie Natura 2000 in kaart

De kaartjes geven de ligging van de Natura 2000-gebieden weer. De kleuren geven de bijdrage aan van de landbouw in de totale depositie op deze gebieden en de de mate van overschrijding van de stikstofdepositie.

Provincies zijn bezig met in kaart brengen welke bedrijven dichtbij natuurgebieden de meeste depositie zouden veroorzaken, de zogenoemde piekbelasters. Deze zouden als eerste in aanmerking komen voor de aangekondigde warme sanering. “Die lijst is nog niet compleet en iedere provincie heeft haar eigen methode om met de boeren om te gaan”, aldus de woordvoerder van IPO.

Boeren die toch al willen stoppen, wachten nu even af, is de inschatting in de makelaardij. Agrarisch makelaar Agrivesta Turkstra: “Het aantal boerenbedrijven dat te koop staat, is de laatste tijd niet toegenomen.” Turkstra bemiddelt voor een melkveebedrijf bij het Natura 2000-gebied ‘Bakkeveense Duinen’ in Friesland. De eigenaar wil op dit moment liever geen reactie geven aan de media.

Stoppers

Countus adviseert boeren die van plan zijn te stoppen met hun bedrijf, hun vergunning wel up-to-date te houden. Dat bevordert de verkoopbaarheid. Een ander advies is de dierrechten en fosfaatrechten die je op 4 oktober (datum brief minister) had, aan te houden. Dat voorkomt problemen bij bedrijfsverkoop en eventueel extern salderen.

De minister wil bij extern salderen 30% afroming van de ammoniakrechten en inhouding van de dier- en fosfaatrechten. Gaat dit door, dan staat de stopper voor de keuze: verkoop ik mijn dier- en fosfaatrechten (en dan maar niet extern salderen) of verkoop ik mijn ammoniakruimte (en dan maar geen dier- of fosfaatrechten verkopen).

Geen vergunning?

Er is nog altijd een groep boeren zonder NB-vergunning. Allereerst zijn dit de 3.500 bedrijven die konden volstaan met een melding. Beleid hiervoor is in de maak. Advies aan betrokkenen is om te inventariseren wat de onderliggende rechten zijn vanuit een eerder verleende Natuurvergunning of uit oude milieuvergunningen. Kamphuis: “Als dat kan, vraag dan toch vast een vergunning aan op basis van die onderliggende rechten en wacht niet op nieuwe maatregelen. Daarmee voldoe je aan je wettelijke plicht en hou je zelf het initiatief.”

Dit is duidelijk

  • Kabinet heeft € 500 miljoen extra gereserveerd voor stikstofbeleid. Een nog onbekend deel hiervan is bedoeld voor sanering van veebedrijven bij natuurgebieden.
  • Doorboeren met huidige vergunning kan, er is geen generieke ammoniakkorting.
  • Extern salderen (ammoniakruimte uitwisselen tussen bedrijven) kan op dit moment niet.
  • Minister Schouten wil een wetswijziging doorvoeren zodat bij extern salderen de dier- en fosfaatrechten van de stopper vervallen. Ook wil ze 30% van de ammoniakuitstootruimte afromen.
  • NB-vergunning aanvragen kan wel, de loketten zitten niet dicht.
  • Intern salderen (vergunning aanpassen zonder uitstoot te vergroten) kan officieel nu wel.
  • Kabinet komt deze week met maatregelen die vooral de bouw vlot moeten trekken.
  • Minister wil geen latente ruimte afnemen, provincies wel.
  • Minister vormt commissie die stikstofmodel RIVM bekijkt.
  • Geen gedwongen krimp veestapel om stikstof vindt, na de Tweede, ook de Eerste Kamer.

Dit moet nog komen

  • Provincies en Rijk steggelen over de ‘latente ruimte’ en wat daarmee gebeurt bij salderen. Dit is een van de onderwerpen waarover voor 1 december duidelijkheid komt.
  • Dan ook einde aan verwarring over ‘nieuwe peildatum’ 4 oktober (of 8 oktober?) die geldt bij extern salderen en ‘afroming’ latente ruimte.
  • Commissie-Remkes komt nog met ideeën over de ‘meldingen’ en over beweiden en bemesten.
  • Invoering van drempelwaarde voor projecten met kleine uitstoot wordt verwacht, maar is er nog niet.
  • Deze week worden verkeersmaatregelen verwacht om uitstoot snel te verlagen.
  • Op langere termijn is het voerspoor in beeld. Inzet van een speciaal enzym is nog twijfelachtig.
  • Er ligt een wetsvoorstel bij de Raad van State om warme sanering van veebedrijven mogelijk te maken.
  • In januari is een aanpassing van rekenmodel Aerius klaar, zodat ook berekeningen aan luchtwassers in stallen mogelijk zijn.

Een onbekend aantal bedrijven heeft geen melding gedaan en ook geen NB-vergunning aangevraagd. Alleen als een bedrijf aantoonbaar geen effect op kwetsbare natuur heeft of als een bedrijf al 25 jaar ongewijzigd is, hoeft dat niet. Officieel moet iedere ondernemer in ieder geval onderzoeken of een vergunning nodig is, ook bedrijven die ver van natuur af liggen. Kamphuis wijst erop dat bedrijven die geen vergunning hebben, niet per definitie met lege handen staan. “Je valt dan terug op oude rechten, vanuit een oude (milieu)vergunning of AMvB van de gemeente.”

Medeauteur: Stefan Essink

Lees alles over het stikstofbeleid en het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in dit dossier.

Laatste reacties

  • Maas1

    Als er werkelijk een enorme fout marge zit in het Aerius reken programma voor vergunning verlening dan pas je dat toch aan je kunt toch niet op basis van een dergelijk reken progamma een samenleving op zadelen met de groots mogelijke kolder over stikstof depositie die niet in die hoedanigheid zou bestaan.
    Sterker nog er vinden lucht metingen plaats waarop een reken model wordt los gelaten wat de stikstof depositie moet veronderstellen.
    Kennis land Nederland LUCHTMETINGEN!!
    Lucht bestaat voor 78% uit stikstof en voor 20% uit zuurstof, dat mensen nodig hebben om te kunnen blijven leven. Het hele kleine deel dat nog overblijft (1%) bestaat uit CO2 (koolstofdioixde), waterdamp en hele kleine hoeveelheden argon, neon etcetera.

    Het beste jongetje van de klas( dat denken ze!)( Nederland) maakt zich voor de buitenwacht volstrekt belachelijk!

  • Volksverlakkerij!

  • agratax(1)

    Als hier sprake is van bewuste Volksverlakkerij, is dit de vraag is dit domheid van de milieu activisten of hebben deze groeperingen een Dubbele agenda. Hoepen zij de nieuwe Landjonkers te worden, die dictatoriaal de lakens gaan uitdelen??

  • Kelholt

    Wat een gênante vertoning net op de persconferentie met de oplossing voor het gecreëerde 'stikstofprobleem' . Drie ministers en een minister president en ze hebben geen benul waar ze het over hebben.
    Dit gaat niet goed komen zo....

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.