Home

Achtergrond

Veel kleine verpachters in Drenthe

In de provincie Drenthe schommelt het pachtareaal al jaren rond de 34.000 hectare. Grofweg een kwart is in handen van 2 grote verpachters. Prijzen liggen iets hoger dan in de rest van het land. In een serie artikelen behandelt Boerderij de situatie rondom pacht van landbouwgrond in de provincie. Dit is deel 4.

Drenthe is qua pacht grofweg in 2 gebieden op te de delen: het Drents Plateau met zijn zandgronden en de Veenkoloniën. De pachters in het Drents plateau zijn vooral melkveehouders, terwijl akkerbouwers juist grond pachten in de Veenkoloniën. De melkveehouderij is echter de grootste sector in deze provincie.

In Drenthe zijn 2 grote verpachters, maar er zijn veel kleinere partijen die grond aan boeren verpachten, zegt Dries van Rozen, adviseur van de Bond van Landpachters en Eigen Grondgebruikers (BLHB). “Particulieren spelen samen een grote rol. Daarnaast heb je kerken en partijen als Rijksvastgoedbedrijf, Drents Landschap en Natuurmonumenten. Havezates zijn er ook, maar in vergelijking met bijvoorbeeld Overijssel wordt relatief weinig grond door landgoederen verpacht.”

Lees verder onder de tabel. Arealen in hectare.

Veel kleine verpachters in Drenthe

Stabiel pachtareaal

Drenthe is een vrij stabiele pachtprovincie. Het areaal ligt al jaren op hetzelfde niveau. In de periode 2008-2018 is het pachtareaal ‘slechts’ met 289 hectare afgenomen naar iets meer dan 34.000 hectare cultuurgrond. Ter vergelijking: in diezelfde periode daalde de hoeveelheid grond in eigendom met ruim 8%. Vorig jaar ging het nog om 83.958 hectare.

De meest voorkomende pachtvorm in Drenthe is reguliere pacht (14.887 hectare). Gevolgd door eenmalige pacht (8.780 hectare) en geliberaliseerde pacht korter dan 6 jaar (7.605 hectare). Twee pachtvormen springen er daarbij uit. Eenmalige pacht en vooral teeltpacht komen in Drenthe vaker voor dan in de rest van het land. Het tegenovergestelde geldt voor reguliere pacht. Dat blijkt uit cijfers van het CBS.

Lees verder onder de grafiek.

Het Drentse pachtareaal is in de afgelopen 10 jaar licht gestegen. Er kwam meer grond in erfpacht bij en het overige pachtareaal bleef nagenoeg onveranderd.

Bijzondere verpachter

In Drenthe zijn 2 grote verpachters actief. De eerste is een bijzondere: de particuliere grootgrondbezitter Wessels Boer. Zij heeft vooral in het zuiden van de provincie veel grond in bezit. Drentse makelaars schatten dat het om 3.000 tot 4.500 hectare gaat. Een beeld dat vorig jaar door NOS – op basis van het Kadaster – bevestigd werd. “Van haar ging het verhaal dat ze vroeger over eigen grond van Meppel naar Coevorden kon lopen”, aldus een van de makelaars.

a.s.r. real estate

De tweede grote partij is a.s.r. real estate, dat vorig jaar per saldo 275 hectare groeide in Drenthe en er op dit moment 3.500 hectare landbouwgrond in eigendom heeft. Die grond wordt grotendeels in erfpacht uitgegeven, vertelt woordvoerder Jordi Baardewijk van de vastgoedbelegger. “Boeren verkopen grond door aan ons om het in erfpacht terug te nemen. Ze kiezen hier steeds vaker voor, omdat het een zeker zakelijk recht is waarbij ze op lange termijn over grond blijven beschikken en een terugkooprecht kunnen bedingen. Ook is erfpacht – in tegenstelling tot pacht – wel verhandelbaar en dat is een voordeel bij bedrijfsbeëindiging. Tot slot is de jaarlijkse erfpachtcanon voor de boer beter in te schatten dan de sterk fluctuerende pachtprijs.”

De provincie Drenthe geeft in totaal 1.685 hectare in liberale pacht uit aan melkveehouders, akkerbouwers en particulieren. 62% van die grond is grasland, de rest is bouwland.

Het verpachten gebeurt in principe op éénjarige basis, aldus een woordvoerder. De provincie stelt uiteraard eisen aan de verpachters. Maar van echte duurzaamheidseisen is geen sprake.

Lees verder onder de grafiek.

De pachtprijzen liggen in Drenthe iets hoger dan het landelijke gemiddelde. Dat geldt alleen niet voor de Veenkoloniën en Oldambt.

Pachtprijsdaling Veenkoloniën

De pachtprijzen in Drenthe laten een wisselend beeld zien. In de Veenkoloniën ligt de pachtprijs dit jaar 9% lager dan in 2018: € 581 per hectare (bron: RVO.nl). “In de Veenkoloniën staan pachtprijzen de laatste twee jaar wat onder druk”, merkt Dries van Rozen. “Dat heeft met name met de suikerbieten- en graanteelt in het gebied te maken. Niet met de zetmeelaardappelteelt; daar gaat het goed.”

Die recente prijsdruk past volgens Van Rozen ook niet in het algemene beeld van de pachtprijsontwikkeling in de Veenkoloniën. Die is in het laatste decennium namelijk enorm bijgetrokken.”

In het Oostelijk Veehouderijgebied (Coevorden/Hoogeveen) stijgt de pachtprijs dit jaar juist met 13% tot € 688 per hectare. Ook in het Noordelijk Weidegebied (Meppel) geldt een prijsstijging, met 10% tot € 646 per hectare. De cijfers van die laatste twee regio’s zijn echter enigszins misleidend, omdat beide regio’s vooral Friesland en Overijssel omvatten. In Drenthe zelf zijn prijzen minder hard gestegen. Er is minder gronddruk dan in bijvoorbeeld Twente.

Pacht landbouwgrond in de provincies

In een serie artikelen behandelt Boerderij de situatie rondom pacht van landbouwgrond in de provincie. Dit is deel 4: de provincie Drenthe. Eerder kwamen de provincies Gelderland, Overijssel en Noord-Brabant aan bod. De komende maanden de andere provincies.
Het aanbod van pachtvormen zoals reguliere pacht, geliberaliseerde pacht of erfpacht is deels afhankelijk van onder andere de historie, grondsoort en landbouwstructuur van een gebied. Elke provincie heeft niet alleen een eigen gronddynamiek, maar ook specifieke kenmerken die bepalen welke pachtvormen worden toegepast.
Qua prijzen wordt een deel van de maximale pachtprijzen landelijk vastgesteld, zoals recentelijk opnieuw is gedaan. Het opbrengend vermogen is belangrijk. Een deel wordt overgelaten aan de markt. Daar spelen onder andere vraag en aanbod en kwaliteit van grond een rol bij.

Check de grond- en pachtprijzen, actuele koopaktes en andere agrarische transacties op boerderij.nl/landbouwgrond

Of registreer je om te kunnen reageren.