Home

Achtergrond 25 reacties

Geen snelle oplossing stikstofprobleem

Het Rijk moet verouderde veebedrijven die veel stikstof uitstoten in de omgeving van Natura 2000-gebieden opkopen. Liefst op basis van vrijwilligheid, luidt het advies van de commissie-Remkes.

In het kort:

  • Geen generieke krimp van de veestapel
  • Bedrijfsspecifieke reductie op 2 tot 4 km van Natura 2000-gebieden
  • Structureel afroming ammoniak bij saldering
  • Onteigening als optie om bedrijven weg te krijgen
  • Subsidie voor vervroegde afschrijving

Geen generieke korting van de veestapel en regionaal maatwerk. Afgezet tegen de verwachtingen zijn de maatregelen die het Adviescollege Stikstofproblematiek (de commissie-Remkes) voorstelt om uit de stikstofimpasse te komen, gematigd. Krimp is wél nodig, maar alleen in de buurt van natuurgebieden en gericht op ‘verouderde’ bedrijven. Op heel korte termijn zal van zo’n warme sanering nog weinig te merken zijn. Tegelijk is een aantal knellende, concrete problemen nog niet opgelost. De reacties uit de sector zijn dan ook erg kritisch.

Warme sanering

In het advies ’Niet alles kan’ adviseert voorzitter van de commissie Johan Remkes een warme sanering van verouderde veehouderijen in of in de directe omgeving van Natura 2000-gebieden. Het gaat om een selectieve, gebiedsspecifieke en doelgerichte reductie van de ammoniakuitstoot. De commissie adviseert geen algehele krimp van de veehouderij omdat er grote verschillen bestaan in ammoniakemissies tussen bedrijven, sectoren en regio’s.

Een generieke korting zal daarom te weinig effectief zijn voor de reductie van stikstofuitstoot naar Natura 2000-gebieden, aldus de commissie. “Met generieke maatregelen dreig je boeren die goed presteren af te straffen en ondernemers die het minder goed doen te belonen”, legt Remkes uit.
Lees verder onder de foto‘s

Johan Remkes overhandigt het advies aan Carola Schouten. - Foto: ANP
Johan Remkes overhandigt het advies aan Carola Schouten. - Foto: ANP

Voor het plan moeten provincies snel in kaart brengen welke veebedrijven verouderde stalsystemen hebben en relatief veel ammoniak uitstoten bij stikstofgevoelige natuurgebieden, waarna een gerichte sanering of opkoop kan plaatsvinden. Het Rijk moet de spelregels bepalen en zorgen voor het geld. Remkes sluit onteigening hierbij niet uit, al heeft opkoop van bedrijven op basis van vrijwilligheid de voorkeur.
Over de wijze waarop de provincies moeten bepalen of een bedrijf vervuilend is, doet Remkes geen keiharde uitspraken. Wel denkt hij dat er in de toekomst meer gemeten moet worden. “Al zul je nooit helemaal onder berekeningen uit komen. Het zou ook een interessante mengvorm kunnen zijn.”

Sneller innoveren

Remkes benadrukt bij de presentatie van zijn advies dat ingrijpen in de natuur geen optie is om de stikstofproblematiek aan te pakken. “De tijd van juridische trucs en listen is echt voorbij. Natuur moet worden hersteld en de uitstoot van stikstof moet omlaag.”

Om ontwikkeling mogelijk te houden, adviseert hij wel om experimenteerruimte voor emissie-reducerende innovaties uit te breiden en de toepassing van innovaties te versnellen. Financiële steun hierbij is volgens het advies nodig.

De depositie van stikstof in Nederland verdeeld naar herkomst. De grootste ‘bronnen’ van de stikstof die in Nederland neerkomt zijn landbouw en buitenland.

Sector kritisch

Marc Calon, voorzitter van LTO Nederland, toonde zich in eerste instantie niet ontevreden over het plan. “95% van het voorstel komt overeen met onze voorstellen van onder andere gebiedsgerichte aanpak. De overige 5% is shit”, zei hij na de presentatie op woensdagavond 25 september. Maar hij is wel kritisch dat er mogelijk onteigeningen zullen plaatsvinden om de stikstofproblematiek op te lossen.

95% van onze plannen is overgenomen, die andere 5% is shit

Marc Calon, voorzitter LTO Nederland

Ook is hij niet tevreden dat meldingen niet zijn omgezet in vergunningen. “Duizenden boeren van wie de vergunning of melding is ingetrokken verkeren daardoor nog steeds in grote onzekerheid over de toekomst van hun bedrijf.” In een meer uitgebreide, geschreven reactie van LTO was de toon kritischer. Ook andere sectorpartijen reageren bezorgd en kritisch op het voorstel.

Salderen mogelijk

De commissie vindt dat intern en extern salderen van stikstof moet kunnen om ontwikkeling mogelijk te maken. Met andere woorden: handel in stikstofruimte zou weer moeten kunnen. Als opties noemt Remkes handel rechtstreeks tussen bedrijven of via de overheid. In alle gevallen moet wel afroming plaatsvinden, vindt Remkes. Hij heeft het onder meer over afroming van ‘latente ruimte’, ofwel het (deels) schrappen van onbenutte emissieruimte.

Remkes adviseert om bij intern salderen minder af te romen dan bij externe saldering. Percentages noemt het adviescollege echter niet. Wel wordt de optie genoemd om een depositiebank in het leven te roepen, mede omdat verdeling van de stikstofruimte een taak van de overheid is.

Apart advies over beweiden en bemesten

Remkes wil voorlopig geen vergunningplicht voor beweiden en bemesten. Over beide onderwerpen komt hij voor eind dit jaar met een apart advies. Tot die tijd zou de huidige gedoogstatus gehandhaafd moeten worden.

Volgens hem is het onwerkbaar en te bureaucratisch als boeren voor bemesten een vergunning moeten aanvragen. Bemesting is essentieel voor de voedselproductie en weidegang is maatschappelijk gewenst en bovendien onlosmakelijk verbonden met de bedrijfsvoering. Daarnaast levert weidegang een lagere ammoniakemissie op dan mest in de stal.

Het vergunningvrij beweiden en bemesten wil Remkes voorlopig gedogen. Voor eind 2019 komt hier een tussentijds advies over. - Foto: Ronald Hissink
Het vergunningvrij beweiden en bemesten wil Remkes voorlopig gedogen. Voor eind 2019 komt hier een tussentijds advies over. - Foto: Ronald Hissink

Kabinetsbesluit uitgesteld

Of het kabinet het advies van Remkes overneemt, zou begin oktober duidelijk worden. Echter, het kabinet heeft dinsdag 1 oktober gezegd dat het meer tijd nodig heeft. Dan moet blijken hoeveel geld er beschikbaar is voor de opkoop van bedrijven.

De politiek onderschrijft de urgentie van de problematiek en wil snel ingrijpen. Coalitiepartijen D66 en ChristenUnie zijn positief over de voorstellen, CDA en VVD zijn wat gematigder. Ze spreken van ‘goede bouwstenen’. Het kabinetsplan komt in oktober in de Tweede Kamer, waarna met de uitvoering begonnen kan worden.

Het opstellen van opkoopregelingen en de inventarisatie van bedrijven zal echter wel vele maanden in beslag nemen. Aan de warme sanering varkenshouderij wordt al twee jaar gewerkt en de regeling is nog niet in werking.

Na deze noodmaatregelen zal de Adviescommissie in mei een vervolgadvies uitbrengen hoe de stikstofproblematiek op de lange termijn moet worden aangepakt. Een reconstructie van het PAS is hier onderdeel van.

Lees ook: Mesdagfonds doet versneld onderzoek naar stikstofuitstoot en Mesdagfonds daagt RIVM voor rechter

 

‘Generieke aanpak zou goed presterende bedrijven bestraffen’

Voorzitter Johan Remkes wil geen generieke kortingen in de veehouderij. Maar wel drastische gebiedsspecifieke maatregelen om reductie van ammoniakemissie te realiseren.

Welke veehouderijen krijgen met deze maatregelen te maken?

“Het moet gaan om bedrijven in de buurt van of in Natura 2000-gebieden. Het ligt voor de hand om de meest vervuilende bedrijven als eerste te bekijken. We kiezen bewust niet voor een generieke aanpak. Dan zouden op milieugebied goed presterende bedrijven bestraft kunnen worden en slecht presterende bedrijven beloond.”

Wat is ‘in de buurt’ van Natura 2000-gebieden?

“Dat kun je niet voor ieder gebied precies zeggen. Maar het zal gaan om 2 tot 4 kilometer van zo’n natuurgebied.”

Om het doel te bereiken stelt u een zwaar ‘wapen’ voor: onteigening?

“Ik zeg niet dat dat het eerste instrument is waar je voor moet kiezen. Maar ik heb altijd geleerd ook de meest onwenselijke maatregelen boven de markt te houden. Maar als iets vrijwillig kan, heeft dat verreweg de voorkeur.”

De gebiedsgerichte aanpak die Remkes adviseert zal er toe leiden dat verouderde stallen en bedrijven met relatief hoge emissies bij Natura 2000-gebieden bij voorrang gesaneerd zullen worden. - Foto: Jan Willem Schouten
De gebiedsgerichte aanpak die Remkes adviseert zal er toe leiden dat verouderde stallen en bedrijven met relatief hoge emissies bij Natura 2000-gebieden bij voorrang gesaneerd zullen worden. - Foto: Jan Willem Schouten

De meest vervuilende bedrijven moeten eerst. Wat is een vies bedrijf? Meten of berekenen?

“Daarvoor moet je kijken naar de stikstofuitstoot. We maken in ons rapport wel een opmerking over meten. Ik denk dat er in de toekomst meer gemeten moet worden. Maar je zult nooit helemaal zonder berekenen kunnen.”

Uw commissie adviseert niet om meldingen te legaliseren. Dat wil de landbouwsector wel graag.

“Dat is geen keuze maar de consequentie van de RvS-uitspraak. Daar kunnen wij niet onderuit. Maar als er ruimte is gecreëerd, kunnen als eerste die kleine gevallen, zoals meldingen, worden opgepakt. Ik zie het probleem van die melders wel, maar de ruimte is er nu niet.”

U wilt om structureel emissies te reduceren in alle gevallen afromen. Dus niet alle gerealiseerde reductie komt beschikbaar. Hoe hoog moet die afroming zijn?

“Dat is gebiedsafhankelijk.”

Er zijn al verschillende saneringsregelingen. Moet daar nog meer bij komen?

“Ik heb aangegeven wat het kabinet zou moeten doen. Als het past in bestaande regelingen, prima. Maar als het kader van bestaande regelingen tekortschiet, dan moeten er wellicht aanvullende regelingen komen.”

Hoeveel geld is er nodig voor het uitkopen van veehouderijen?

“Dat is nu echt een kabinetsvraag. Er staan geen bedragen in ons rapport. Het zal de optelsom moeten zijn van datgene dat per gebied nodig is. Maar het gaat in ieder geval niet om kleine bedragen.”

Medeauteur: Eric Beukema

Laatste reacties

  • info463

    Moeten een paar stappen terug zetten. Want consequenties van keuzes gemaakt in het beleid in het verleden zijn kennelijk altijd in een klein kringetje gehouden.
    Zoals de lidstaten beslissen zelf welke natuur ze beschermen. Nederland als klein dichtbevolkt landje heeft ambitieus 163 gebieden aangemeld. Ook de bescherming van die gebieden (instandhouding) bepalen we als lidstaat zelf. Nederland hanteert 0.005 mol/ha als grens voor een vergunning. Duitsland hanteert als grens 7.13 mol/ha. Dus Nederland is wel 1426 keer strenger dan Duitsland!
    Onze normen moeten vergelijkbaar zijn met andere lidstaten anders is er geen eerlijk speelveld. Met deze kennis moeten we durven teruggaan naar de tekenkamer en het beleid fundamenteel herzien. Er is alleen wel politiek durf of druk voor nodig.
    Doorgaan op de huidige weg is geen optie. Het bedreigt onze welvaart. Niet alleen de landbouw heeft hier last van maar de hele economie. Uiteindelijk kunnen we ons de vraag stellen of er nog wel meer mensen in Nederland mogen wonen. Die stoten immers ook allemaal stikstof uit. Dat zou kunnen leiden dat je bijvoorbeeld voor het krijgen van een kind een vergunning moet hebben. Gaat veel te ver.....

  • Gebageit

    2 tot 4 km , heb de kaart v nederland al eens goed bekeken met de neptuur gebieden er op? Zullen niet veel boeren over blijven!! Ik denk dat tjeerd de groot ddlijk nog gelijk gaat krijgen, de helft vd boeren moet weg! En vervoegd afschrijven is geen warme sanering !!

  • Hilhorst100

    Het ergste van alles is dat bovenstaand stikstofdepositiemodel is gemaakt door aannames van linkse onderzoeksratten. Niemand die er iets van zegt

  • 306lsa

    Als er 46 % uitstoot is door landbouw en de opname is ook 46% wat is dan het probleem ?

  • john***

    Er wordt gepraat over depositie maar we krijgen alleen maar emissie taarten te zien. Wanneer vertelt nu eens iemand dat Nederland voor 52 % uit landbouwgrond bestaat en dat daarmee de emissie tegenover de depositie weggestreept kan worden. Het is ook nog een kringloop ook. Stikstof uit lucht wordt gebruikt voor gewasgroei geconsumeerd door dier of en mens riool en mestput laten ammoniak naar de lucht los en de cirkel is rond.

    Al die andere emissies komen uit aardolie en daarvan stoppen we niets terug..

  • 306lsa



    <>

  • kanaal

    weer een rapport vol met onzin en leugens stikstof is een waardevol element.

  • Alco

    Alleen Sietse van Keimpena heeft het gezegd: "De landbouw legt meer vast dan dat het uitstoot".
    Dit is het kardinale puntwaar het om draait.

  • Bennie Stevelink

    Sieta van Keimpena misleidt de boeren zoals een echt populist dat doet. Stikstof en CO2 zijn twee totaal verschillende zaken die door Sieta door elkaar gehaald worden om boeren stroop om de mond te smeren.

    Bij CO2 gaat het om uitstoot versus opname, het maakt niet uit waar die uitstoot plaats vindt.
    Bij stikstof gaat het om uitstoot die neerslaat in nabij gelegen natuurgebieden. Gewassen kunnen zoveel stikstof opnemen als ze willen, de neerslag in natuurgebieden wordt daar niet anders van.
    De enigste vraag die nog open ligt is hoeveel stikstof nu werkelijk neerslaat in natuurgebieden. Oftewel: op welke afstand van de bron vindt de neerslag plaats?

  • nvanrooij1

    @Bennie
    Jan Cees Vogelaar heeft er in zijn laatste column een mooi artikel over geschreven. De essentie is dat ammoniak volgens recente inzichten veel dichter bij de bron neerslaat. Bovendien neemt de landbouw ook nog eens heel veel stikstof door de depositie van overige bronnen op door het landgebruik , zodat de landbouw volgens die column netto ontvanger van stikstof is. Professor Ehrisman kon er weinig tegen in brengen. Dat verhaal moet verder uitgediept worden en meer voor het voetlicht gebracht worden. Geen enkele andere sector kan dit ook realiseren, behalve de natuur die ook vastlegt maar vermoedelijk vooral stikstof uit overige sectoren.

  • kraats

    Kletspraat van clubje-Remkes, simpele oplossing is het aantal stikstofgevoelige natuurgebiedjes op te ruimen/platzagen. Die gebiedjes waren er 100 jaar geleden ook niet. Als ze niet de capaciteit hebben zich aan te passen aan een veranderende wereld (en milieu), hebben ze ook geen bestaansrecht. Er komt wel weer nieuwe natuur (zie Oostvaardersplassen).

    Slappe kwast door simpel te roepen "dat het geen kans van slagen heeft in Europa... " Juist in Europa moet je het verdelen; ruige natuur, wolven en beren in Polen, bossen in Frankrijk, steppe in Spanje en in Nederland koeien, pootgoed en glastuinbouw.
    Over grenzen heen kijken ...

  • Roeleke

    Geweldige aktie van de boeren. Veel Nederlanders zijn het klimaat gedram ook meer dan zat. Dat D66 en Groen Links de helft willen opruimen komt doordat ze nog van plan zijn duizenden naar hier te laten komen. En daar moet gebouwd voor worden. Als het echte mannen waren geweest hadden ze dat recht in de ogen van de boeren moeten zeggen. Dat lef hadden ze niet.

  • veldzicht

    Volgens mij laten de boeren zich weer belazeren als Carola Schouten beweert in mijn tijd geen halvering van de veestapel.Als het straks 25% minder is kan ze zeggen daar heb ik er toch mooi 25% uitgesleept voor de boeren terwijl heel links Nederland in een deuk ligt van het lachen dat die boeren weer te pakken zijn genomen!

  • Bennie Stevelink

    @veldzicht, als de veestapel krimpt, doordat boeren worden uitgekocht die geen opvolger hebben en willen stoppen, wat is daar op tegen? De blijvende boer krijgt daardoor een lager kostenniveau doordat het mestoverschot verdwijnt.

  • ptheunis501

    Die schouten is een wolf in schaapskleren, strooit zand in onze ogen, ze is het zelfde als Tjeerd, eerst voorzitter van het nzo en na afloop komt de echte waarheid boven tafel, zo gaat het ook met "vriendin" schouten

  • ptheunis501

    Laat eerst al de grondslagen van al de berekeningen controleren/ herleiden waar ze vandaan komen, en laat daarna de goeie berekeningen maken van N- positie/depositie, en praat daarna over de echte onderbouwde getallen. Ipv. De getallen die de linkse activiste/Hagenezen/Wageningen geiten wollen figuren hebben geproduceerd

  • Sjefo

    Remkes domme uitspraak, ingrijpen in de natuur is geen optie ,hoezo niet ?
    Waarom is er in Nederland een ander depositie beleid dan in de rest van Europa ?
    Waarom word er veel te weinig aan onderhoud van de natuur in Nederland gedaan zoals jaren geleden wel gebeurden denk aan plaggen, schapen enz.
    Inderdaad de samenstelling van de lucht en de luchtkwaliteit zijn misschien wel anders dan jaren geleden (miljoenen mensen meer, miljoenen auto’s erbij, grote steden aan elkaar door industrie gebieden , vliegen en huizenbouw enz) ook de natuur zal op deze onvermijdelijke verandering moeten anticiperen om zich staande te houden in een steeds vollere wereld.
    De landschappen, natuurmonumenten, Staatsbosbeheer enz hebben hebben decennia lang grond en natuur binnen gegraaid van fatsoenlijk onderhoud heeft dit ambtenaren korps nooit gehoord.
    Ga werken aan en met de natuur, probeer realistische (Europese) normen te hanteren en stuur domme mensen met pensioen.

  • Sjefo

    Domme man (Remkes) ik heb de landkaart van Nederland met zijn natura 2000 gebieden erop bekeken, als die stomme opmerking van jou bewaarheid worden, ‘ingrijpen in de natuur is geen optie’
    wens ik jou veel succes met de uitvoering, dit word een gigantische kaalslag.
    Over jou opmerking de natuur verloedert ,waar haal je die stigmatiserende leugens vandaan, ook ik weet dat alles beter kan maar verloedering is klinklare lul praat ,bv uw uitspraak ‘ de hei vertrekt en we krijgen er brandnetels voor terug’ had verdomme die luie terrein beherende instanties aan het werk gezet om de natuur weerbaarder te maken.
    Van achter het bureau is het makkelijk alles in straal van......km de nek omdraaien
    Wij zijn een export natie ,als Nederland alleen maar mag produceren voor wat Nederland kan consumeren zijn we snel klaar , als je dan lef hebt pak dan ook de industrie aan die voor de export produceren .
    Ik ben geboren en getogen in een groot natuurlijk gebied voor mij is duidelijk dat achterstallig onderhoud de grootste boosdoener is en niet de stikstof , sinds het verdwijnen van productiebos (houtverkoop e.d) zijn er eenvoudig de middelen en mogelijkheden niet meer voor goed onderhoud ,
    Een kleine groep natuurfanaten en de politiek zijn hiervoor verantwoordelijk ,het moet altijd een economisch belang dienen wil men bestaansrecht hebben en houden.


  • 306lsa

    <>
    Carola vraagt???.........

  • Sjefo

    Politiek, door jullie onkunde en de hang naar allerlei natuurfanaten veelal links georiënteerde instanties hebben jullie het voor mekaar gekregen om een economische ramp te creëren en dat moeten de boertjes oplossen, wie zijn de volgende ?
    Mijn voorstel begin met een parlementaire enquête/onderzoek met de vragen, hoe heeft zover kunnen komen, wie is hier debet aan, wat heeft het al gekost en wat gaat het nog kosten, en duidelijkheid in positie en depositie cijfers .
    Succes !!

  • 306lsa

    O ja filmpje wat ik bedoelde 18de minuut en 50 sec
    Vullen jullie het maar in

  • info463

    <>

  • koestal

    geld is er ook niet,knip op de beurs

  • koestal

    Er groeit hier ook wel gras op de hei,maar vroeger lieten ze de schapen dat op vreten,nu zijn er niet genoeg schapen,vroeger had bijna elke boer schapen.

  • koestal

    Je moet straks overal een vergunning voor hebben,er moeten meer loketten komen. Het zal druk worden,werkverschaffing voor ambtenaren.

Laad alle reacties (21)

Of registreer je om te kunnen reageren.