Home

Achtergrond

Argentijns beleid zonder subsidies goed voor boer

De EU sleutelt aan het landbouwbeleid. Hoe steunen andere agrarische grootmachten hun boeren? Deze week: Argentinië, waar de sector zich herstelt dankzij nieuw, liberaal beleid.

De landbouw in Argentinië is zich sterk aan het herstellen dankzij een nieuw politiek beleid. Dit liberale beleid is ingezet door de huidige president Mauricio Macri en de positieve effecten daarvan op de agrarische sector zijn al merkbaar.

Mauricio Macri - Foto: AFP
Mauricio Macri - Foto: AFP

Exportbelastingen

Macri werd op 10 december 2015 beëdigd. Onder de vorige regeringen van Néstor Kirchner (2003-2007) en zijn echtgenote Cristina Fernández de Kirchner (2007-2015) werden de vroeger florerende landbouw en veehouderij bijna tot stilstand gebracht. Om de prijzen van landbouwproducten voor de bevolking laag te houden, werden hoge belastingen op de export van granen en vlees ingesteld.

Het land kende jaren van grote macro-economische onzekerheid, met hoge inflatie en economische krimp. In 2015 begon de regering met het hervormen en afbouwen van het systeem van exportbelastingen op landbouwproducten. Met ingang van januari van dit jaar wordt deze belasting maandelijks met 0,5 procentpunt verlaagd. In december 2019 moet die dan gedaald zijn van de huidige 30 naar 18%.

Argentinië

Agrarische ondernemingen: 5,1 miljoen;
Mensen werkzaam in de agrarische sector: 1,4 miljoen;
Oppervlakte akkerbouw totaal: 39 miljoen hectare;
Oppervlakte akkerbouw granen: 25 miljoen hectare;
Oppervlakte veehouderij: 142 miljoen hectare;
Aantal runderen: 172 miljoen;
Consumptie rundvlees per capita: 41,2 kilo;
EU Consumptie rundvlees per capita: 11 kilo;
Aantal varkens: 32 miljoen;
Export levende paarden 2017: 2.320 stuks;
Waarde export levende paarden: € 26 miljoen;
Gemiddelde groei van de agrarische sector: 2,9% per jaar.

(Bronnen: OESO/INDEC)

Verwerking

De exportbelasting belemmerde de uitvoer van producten als rund- en kalfsvlees, mais, tarwe en sojabonen. Het stimuleerde de verwerking van deze grondstoffen tot producten met een hoge toegevoegde waarde, zoals sojaolie, sojaschroot en biodiesel. Ook is het land een grote producent van mais, zonnebloemolie, honing, limoenen en vlees. Argentinië is, na de Verenigde Staten en Brazilië, de derde grootste sojaproducent en de grootste exporteur van verwerkte soja.

Volgens de plannen van de huidige regering wordt de exportbelasting op sojabonen uitgefaseerd en in 2022 geheel afgeschaft. De organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO) verwacht dat de maatregelen zullen leiden tot verdere productieverhoging en toename van de export. Ook van de productie en export van rund- en kalfsvlees wordt een flinke groei verwacht. De verlaging van de exportbelastingen heeft bij de belangrijkste landbouwproducten al tot resultaat geleid.

Tarwe

De tarweteelt in Argentinië heeft zwaar geleden onder de exportbelastingen en exportquota. In 2015 werden de exportbelasting van 23% en ook de exportquota opgeheven. Als gevolg hiervan groeide het tarwe-areaal met 2 miljoen hectare naar ruim 63 miljoen hectare. Het is het grootste areaal sinds 2002.

Argentinië is nu weer een van de grote tarwe-exporteurs. Grote klant Brazilië had om aan voldoende tarwe te komen het interne Mercosur-tarief van 10% al laten vervallen, maar Argentinië leverde in 2014 maar 27% van wat het buurland nodig had. In 2017 leverde Argentinië alweer 84% van de tarwe die Brazilië importeerde.

Soja

Argentinië was een van de eerste landen die op grote schaal genetisch gemodificeerde gewassen (ggo‘s) als soja en mais gingen verbouwen. Sinds 1996 namen de oogsten toe en werd Argentinië werelds tweede grootste exporteur van mais, en ook de productie van soja nam spectaculair toe. In 2017 produceerde Argentinië 58 miljoen ton soja, bijna het dubbele van 5 jaar eerder. Dit jaar is door droogte de oogst sterk gekrompen en komt uit op 40 miljoen ton, de kleinste oogst sinds 2009.

Sojateelt in Argentinië, grotendeels roundup-ready. - Foto: AFP
Sojateelt in Argentinië, grotendeels roundup-ready. - Foto: AFP

Het soja-areaal bedraagt bijna 17 miljoen hectare. Sojaverwerkers in Argentinië zullen dit jaar tot wel 1 miljoen ton soja uit de VS moeten importeren om tekorten aan soja te voorkomen. De sojaverwerkers kampen al met overcapaciteit en die zou zonder deze aankopen alleen nog maar toenemen. Mais is het tweede grote gewas, en op een areaal van 9 miljoen hectare werd vorig jaar een productie van 41 miljoen ton geoogst.

Rundvlees

Ook de vleessector heeft geleden onder het vorige politieke beleid en heeft moeite om zich weer te herstellen. Door een exportbelasting van 15%, uitbraken van mond- en klauwzeer en periodes van droogte nam het aantal runderen tot onder 50 miljoen stuks af. Inmiddels is dat aantal weer toegenomen tot meer dan 170 miljoen dieren en groeit de export jaarlijks met 24%.

Runderen in een feedlot. De rundveestapel is fors gekrompen maar toont nu weer groei. - Foto: AFP
Runderen in een feedlot. De rundveestapel is fors gekrompen maar toont nu weer groei. - Foto: AFP

Met ruim 41 kilo per jaar per hoofd van de bevolking zijn de Argentijnen een van werelds grootste consumenten van rundvlees. Door de hoge binnenlandse inflatie is rundvlees voor veel Argentijnen duur en is het nu vooral de export die financieel interessant is.

Familielandbouw

De overheid besteedt al jaren bijzondere aandacht aan familielandbouw. In 2008 werd een nationaal ondersteuningsplan voor micro- en kleine producenten geformuleerd. Doel daarvan was om deze producenten te helpen zich zelfstandig en duurzaam te ontwikkelen. De acties in het plan gingen onder andere over de definitie en identificatie van gezinslandbouw, steun voor toegang tot land, duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen en voedselzekerheid.

Koeien op een boerderij in Magdalena, ten zuiden van Buenos Aires. - Foto: Reuters
Koeien op een boerderij in Magdalena, ten zuiden van Buenos Aires. - Foto: Reuters

In 2015 keurde de regering een wet goed, waarin wordt verklaard dat gezinslandbouw in het algemeen belang is vanwege zijn bijdrage aan de voedselzekerheid en voedselsoevereiniteit van het land. Ondanks alle vaagheden rond het plan werd in 2015 een speciaal krediet voor micro- en kleine producenten opgezet.

Rentesubsidie

Het ministerie van landbouw en de centrale bank hebben een kredietfaciliteit ingesteld die gericht is op kleine en middelgrote agrarisch ondernemers. Het bestaat uit een rentesubsidie en enkele belastingvoordelen op investeringen in landbouwmachines. Banken kunnen hiervoor leningen verstrekken met een rente van 13%. Het budget bedraagt bijna € 9 miljard.

Sinds 2017 is er ook een nationaal fonds voor de agro-industrie, Fondagro, dat met een budget van € 100 miljoen programma’s moet financieren voor de verbetering van de infrastructuur en logistiek. De enige steun die de agrarische sector in Argentinië ontvangt, bestaat uit een verlaging van de rente op investeringen.

Argentinië maakt zich samen met de andere landen in de Cairns Group sterk voor het afschaffen van subsidies, vooral exportsubsidies, omdat die de concurrentiepositie van landen verstoren. De Cairns Group is een groep van 19 landen die sinds het midden van de jaren tachtig heeft gestreefd naar liberalisering van de handel in landbouwproducten.

Rente naar 40%

In een poging de devaluatie van de Argentijnse peso te stoppen, heeft de Argentijnse centrale bank de basis rente naar 40% verhoogd. Ook werden zoveel peso’s opgekocht dat er bij het internationaal monetair fonds (IMF) een lening van € 45 miljard moest worden gesloten. De wisselkoers van de Argentijnse peso versus de dollar is in enkele maanden gedaald naar 30. Die waardedaling is voor veel sojaproducenten de reden om niet te verkopen en de soja op te slaan in silobags.

Een andere reden om niet te verkopen, is de enorme inflatie waar Argentinië onder gebukt gaat. Die is inmiddels opgelopen tot boven 25%. De waardevermindering van de lokale munt, de Argentijnse peso, versterkt de exportpositie op de internationale markt. Volgens Argentinië wordt dat voordeel vrijwel teniet gedaan door de subsidies die vooral ontwikkelde landen aan hun agrarische sector toekennen.

Of registreer je om te kunnen reageren.