Home

Achtergrond

Nederlandse boer staat sterk in de keten

De Nederlandse, maar ook de Belgische boer, heeft een sterke positie in de keten. Dat bleek uit een praktijkbezoek in België in het kader van de nieuwe Europese richtlijn voor eerlijke handelspraktijken.

Nederland wordt gezien als land waar boeren goed georganiseerd zijn. Daarom zullen zij, maar ook boeren in bijvoorbeeld België, niet veel merken van de nieuwe richtlijn voor eerlijke handelspraktijken in de voedselketen. Dat bleek onlangs uit een praktijkbezoek in Brussel waarin het voorstel voor de richtlijn werd toegelicht.

Coöperaties maken Nederlandse boer sterk

Onder andere door de vele coöperaties die het land rijk is, staat de Nederlandse boer sterk in de keten tegenover onder andere de retail. Oliver Sitar is werkzaam bij de Europese Commissie onder leiding van landbouwcommissaris Phil Hogan en betrokken bij de vorming van de richtlijn. Hij lichtte het nieuwe voorstel voor een Europese richtlijn toe. Sitar noemde ondanks de goede positie van de Nederlandse boer het belang van basisregels op EU-niveau belangrijk. Volgens hem bleek uit consultatie voor de nieuwe richtlijn dat ook in Nederland oneerlijke handelspraktijken worden ervaren.

Sla wordt geladen voor transport naar de afnemer. Nederlandse boeren hebben een relatief sterke onderhandelingspositie ten opzichte van hun afnemers. - Foto: Peter Roek
Sla wordt geladen voor transport naar de afnemer. Nederlandse boeren hebben een relatief sterke onderhandelingspositie ten opzichte van hun afnemers. - Foto: Peter Roek

Volgens Paulo Gouveia van Europees belangenbehartiger voor de landbouw Copa-Cogeca krijgen we versnippering van de (economische) markt als de EU op zijn niveau niets doet. Ook hij noemt sterke coöperaties belangrijk voor een goede positie van de boer. Ondanks dat hij blij is met de nieuwe richtlijn, vindt hij vooral dat er een verandering nodig is in het gedrag van retailers.

Vooral Oost-Europese boer heeft bescherming nodig

De nieuwe richtlijn is vooral van belang voor boeren in de Oost-Europese landen, de jongste lidstaten. Omdat het communisme daar zijn sporen heeft nagelaten, is de positie van de boeren daar minder goed. De vaak kleine boeren kunnen niet opboksen tegen de macht van de grote retail.

In Nederland, maar bijvoorbeeld ook in België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, zorgen coöperaties voor een steviger onderhandelingspositie. Dat illustreert ook de Belgische veiling BelOrta, een coöperatie. De veiling heeft 1.275 aangesloten telers en 400 kopers. Luc Peeters, verantwoordelijk voor het relatiebeheer bij BelOrta, noemt het voordeel van de veiling de ‘one-stop-shop’. Supermarkten kunnen in één keer hun gehele groente- en fruitassortiment bij de veiling kopen. Dat geeft de teler de zekerheid dat supermarkten naar de coöperatie komen om hun producten te kopen.

‘Bij de coöperatie heb je veel meer zekerheid dat je producten verkocht worden. Samen sta je sterker’

BelOrta onderhandelt niet over prijs

Onderhandelen over de prijs met retailers doet BelOrta niet. De prijzen komen tot stand door de veiling. Boeren verdienen niet meer voor het feit dat de supermarkt naar ‘hun’ veiling komt, maar ze hebben meer zekerheid dat hun groenten en fruit verkocht worden. Luc Peeters zegt blij te zijn met het nieuwe voorstel en de positie die de Europese Commissie daarmee inneemt. Al doet de veiling al veel tegen oneerlijke handelspraktijken. Zo mogen kopers niet op het laatste moment hun levering afzeggen. In het nieuwe voorstel is hier een regel voor opgenomen. Voor BelOrta geldt nu al: eenmaal gekocht is gekocht.

Voordelen van de coöperatie

Peter Verschaeren, slateler in het Belgische Onze-Lieve-Vrouw-Waver en aangesloten bij BelOrta, ziet vooral voordelen van de coöperatie. Hij kent andere telers die zelfstandig gaan opereren omdat ze zo denken een hogere prijs te krijgen voor hun producten. Verschaeren gelooft daar niet in. “Je hebt zowel bij een coöperatie als bij zelfstandige afzet hoge en lage prijzen. Maar bij de coöperatie heb je veel meer zekerheid dat je producten verkocht worden. Samen sta je sterker.” Ook Nederlandse telers brengen hun groenten en fruit naar BelOrta. Zo’n 15% van de leden komt uit Nederland en 20% van de omzet komt van Nederlandse telers.

De veiling van BelOrta in het Belgische St-Katelijne-Waver. Een coöperatie als deze geeft de boer een sterke positie tegenover supermarkten. - Foto: EU
De veiling van BelOrta in het Belgische St-Katelijne-Waver. Een coöperatie als deze geeft de boer een sterke positie tegenover supermarkten. - Foto: EU

Carrefour waarschuwt voor te sterke regulering

De van oorsprong Franse supermarktketen Carrefour is niet tegen de nieuwe richtlijn, zo vertelde Pascal Léglise van Carrefour België. De supermarkt accepteert de controle die er ontstaat. Desondanks is de supermarktketen enigszins bang dat er een té sterke regulering komt door de nieuwe richtlijn. Er moet toch enige vorm van vrijheid blijven, aldus Léglise. De supermarkt heeft diverse concepten die boeren een meerprijs bieden op hun producten of die meer transparantie geven door een directe relatie met de supermarkt.

Op de vraag hoe de supermarkt omgaat met bijvoorbeeld de betaling aan haar ‘reguliere’ boeren, is het antwoord dat er veel met tussenpartijen wordt gewerkt en dat het moeilijk is die te controleren op hun betalingen aan boeren. In de nieuwe richtlijn zijn ook de tussenpartijen ingesloten in de verplichte betalingstermijn van minder dan 30 dagen.

De Europese richtlijn zal geen directe invloed hebben op de Nederlandse boer, vanwege zijn goede bestaande positie. Het schudt iedereen in de keten wel wakker en biedt vooral perspectief in de landen waar de boer het onderspit delft.

Of registreer je om te kunnen reageren.