Home

Achtergrond 1 reactie

‘Landbouw slimmer en klimaatneutraler maken’

Pieter van Geel zoekt met de klimaattafel voor landbouw naar de meest redelijke maatregelen om de klimaatdoelen te halen.

Wat moet de landbouw doen om aan de klimaatdoelen te voldoen? Aan 5 zogeheten ‘klimaattafels’ zijn onderhandelingen gaande over maatregelen die de Nederlandse uitstoot van broeikasgassen in 2030 moeten halveren. Pieter van Geel, oud-staatssecretaris voor milieu (CDA), leidt de tafel voor land- en tuinbouw. In juli moet er een plan liggen. Een enorme opgave. “Laaghangend fruit is er niet.”

Voorzitter Pieter van Geel van de klimaattafel landbouw en landbouwgebruik roept boeren op om zelf met ideeën te komen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. - Foto: Fred Libochant
Voorzitter Pieter van Geel van de klimaattafel landbouw en landbouwgebruik roept boeren op om zelf met ideeën te komen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. - Foto: Fred Libochant

Klimaat niet nieuw voor Van Geel

Pieter van Geel (67), CDA, was van 2002 tot 2007 staatssecretaris voor milieu onder premier Jan Peter Balkenende. Zo was hij betrokken bij het uitvoeren van het klimaatakkoord van Kyoto. Van Geel is onder andere commissaris bij het Louis Bolk Instituut en voorzitter van keuringsdienst NAK. Van Geel wil het exportmodel van de Nederlandse landbouw niet ter discussie stellen. Hij pleit wel voor een slimmere en klimaatneutralere landbouw.

Wie zitten er bij u aan tafel?

“We spreken met betrokkenen die ook bereid zijn om afspraken te maken en zich hier ook sterk voor willen maken. Partijen als LTO en NZO zijn vertegenwoordigd, net als NAJK en Rabobank, maar ook gemeenten en provincies en terrein beherende organisaties. We merken dat er veel belangstelling is. Via subtafels willen we ook suggesties van anderen bij de discussies betrekken. De komende tijd gaan we ook de boer op om ideeën op te doen. Zo kunnen ook mensen die niet aan tafel zitten hun visie geven.”

In juli moet er een akkoord zijn. Is dat haalbaar?

“Het is een ambitieus tijdpad. Er zal een akkoord op hoofdlijnen uit komen waarvan wordt gezegd: we kunnen wel dít doen, maar dan moet de overheid dát doen. Daarna is er nog een half jaar om alles goed door te rekenen en het plan verder te verdiepen. Uiteindelijk is het doel dat alle betrokkenen in januari een akkoord ondertekenen en het gaan uitvoeren.”

Afspraken met de landbouw zijn niet altijd een succes gebleken. De melkveehouderij beloofde het fosfaatplafond niet te overschrijden, maar dat gebeurde toch. Hoeveel vertrouwen heeft u in afspraken met de landbouw?

“Ik heb net zoveel vertrouwen in de landbouw als in andere sectoren. Hoe moeilijk het ook is voor de individuele boer, ik ga ervan uit dat iedereen ziet hoe nodig dit is.

‘Het klimaatakkoord is zo opgezet dat boeren zelf de regie kunnen nemen voor de maatregelen die ze willen nemen’

Iedereen houdt zich beter aan afspraken als men het nut en de noodzaak ziet. Het klimaatakkoord is zo opgezet dat boeren zelf de regie kunnen nemen voor de maatregelen die ze willen nemen om de doelstellingen te halen. Je kan beter zelf de regie voeren en afspraken maken, dan dat via regelgeving de zoveelste set regels wordt opgelegd. Dat moet een motivatie zijn voor boeren om er zelf bij betrokken te zijn. Een breed gedragen akkoord levert bovendien stabiliteit op in het beleid, omdat de politiek dat volgt. Dat zie ik ook bij het energieakkoord.”

Zijn maatregelen voor het klimaat wel echt nodig?

“Bedrijfstakken die het meest verbonden zijn met klimaat en natuur zijn de boeren en de toeristische sector. Er zijn nog altijd mensen die de klimaatproblematiek ontkennen. Maar dat extreem weer steeds vaker voorkomt, ziet iedereen wel. Ik kom uit de regio waar 2 jaar geleden enorme hagelstenen naar beneden kwamen. Dat kwam vroeger niet voor. Je zou nog kunnen denken dat een hoogontwikkeld land als Nederland met technische maatregelen en het ophogen van de dijken de dans nog kan ontspringen. Maar dit is een mondiaal vraagstuk en we hebben ook de verantwoordelijkheid voor andere gebieden.”

Er worden verschillende maatregelen genoemd; aardwarmte, CO2-opslag in de bodem of maatregelen in veenweidegebieden. Welke zijn het meest realistisch?

“De genoemde opties zijn getoetst op technische uitvoerbaarheid en er is gekeken naar de kosten van de maatregelen. Maar de maatschappelijke aanvaardbaarheid, de effecten op andere sectoren, werkgelegenheid en biodiversiteit moeten allemaal gewogen worden. Er zullen ideeën zijn die technisch wel kunnen, maar maatschappelijk niet aanvaardbaar zijn en het moet doorgerekend kunnen worden.”

De veenweiden staan zwaar onder druk door de klimaatdiscussie. Is er nog toekomst voor de landbouw in deze gebieden?

“Er zijn mij al tientallen oplossingen aangedragen voor deze gebieden. Daar moet allemaal naar gekeken worden. Sommige maatregelen kun je gelijk doen, van andere maatregelen moeten eerst uitgezocht worden of het kan en andere plannen zijn echt voor de lange termijn waarvoor eerst studies en innovaties nodig zijn. We moeten ook echt vooruitdenken. Maatregelen die op de korte termijn nuttig lijken, moeten dit ook op de lange termijn zijn.”

De Raad voor de Leefomgeving zegt dat zonder maatregelen een krimp van de veestapel onvermijdelijk is, terwijl specialisten van Wageningen UR zeggen dat de klimaatdoelen met technische maatregelen haalbaar zijn. Wie heeft gelijk?

“Ik kan niet ontkennen dat de vraag over de omvang van de veestapel er ligt. Als voorzitter hoef ik daar geen antwoord op te geven. Ik moet er wel voor zorgen dat de discussie netjes wordt gevoerd met alle relevante actuele feiten die erbij horen. Het kabinet heeft in zijn visie wel aangegeven dat zij vooralsnog niet aan volumemaatregelen te denken.”

Er zijn grote verschillen tussen de landbouwsectoren. Hoe gaat u om met deze verschillen?

“Het is niet de macht van het getal die telt, maar de redelijkheid van de maatregelen tegenover de doelstellingen. Ik ga niet uit van de macht van de sterkste, maar ik ga voor hoe we met gezond verstand de maatregelen kunnen nemen die nodig zijn om het doel van 3,5 megaton CO2-reductie te halen tegen zo laag mogelijke kosten.”

3,5 megaton reductie. Is dat haalbaar?

“De landbouw stoot ongeveer 33 megaton uit; 3,5 megaton reductie is dan een getal waarmee je kunt werken. Het zal niet makkelijk zijn – niets is makkelijk in dit dossier, Maar we gaan er wel uitkomen.”

In welke agrarische sector zijn het snelst en het makkelijkst stappen te zetten?

“Er is geen laaghangend fruit, want alles is ingewikkeld. De glastuinbouw werkt al jaren aan energiebesparing en daar is niet zo makkelijk meer winst te behalen omdat er al heel efficiënt wordt gewerkt. Het nemen van maatregelen in het veenweidegebied lijkt heel simpel, goedkoop en effectief, omdat daar nog nooit iets is gedaan. Maar dit roept veel weerstand op in de maatschappij.”

Nederland heeft een heel efficiënte landbouw. Is het wel verstandig om hier maatregelen te nemen?

“Er is altijd wel een reden te bedenken waarom bepaalde groepen niets hoeven te doen. Het klimaatprobleem is een mondiaal probleem. Het is een collectief probleem voor rijk en arm. Je mag best rekening houden met de situatie, maar je moet ook de landbouw niet uitsluiten. We gaan het Nederlandse exportmodel niet ter discussie stellen, het gaat erom dat je nog beter nadenkt over hoe je de landbouw nóg slimmer en klimaatneutraler kan maken.

‘Je mag best rekening houden met de situatie, maar je moet ook de landbouw niet uitsluiten’

Zo worden onze kassen wereldwijd gekocht, omdat wij de kennis en kunde hebben over het bouwen van gesloten kassen. Dat zorgt voor een verdienmodel. Daar moeten we gewoon mee doorgaan. Dat biedt ook heel veel kansen.”

Het opslaan van CO 2 in de bodem wordt ook genoemd. Is dat een realistische oplossing? Dit doen we toch al lang?

“Het gaat erom dat je meer koolstof opslaat dan je nu al doet. Als CO2 langjarig in de bodem wordt opgeslagen, of wordt opgeslagen in hout, dan telt het mee. Maar dan moet je dus niet elk jaar gaan ploegen, want dan komt het weer vrij. Als je het voor 10 of 20 jaar kan opslaan, dan telt het wel mee. Voor grasland betekent dit minder graslandvernieuwing en voor akkerbouw betekent dit minder of langzamere gewasrotatie. Onderzoek moet uitwijzen of dit ook uitvoerbaar is met het oog op gewasopbrengsten.”

Welke sector heeft volgens u de meeste potentie voor CO 2 -reductie? Veehouderij, akkerbouw of glastuinbouw?

“Technisch is dat wel te berekenen, maar dat hangt af van het draagvlak. Maatregelen moeten gebaseerd zijn op vertrouwen en redelijkheid. Ik hoop te kunnen vermijden dat de overheid dwingend moet ingrijpen. Maatwerk, eigen initiatief, zo min mogelijk regels, en verantwoordelijkheid voelen in een goede sfeer. Daarmee moeten we een heel eind komen.”

Hoe ziet de landbouw in Nederland er volgens u in 2050 uit?

“Ik hoop dat we dan nog altijd een hoogontwikkeld land zijn met een hoogontwikkelde landbouw die kan rekenen op veel draagvlak. Ik behoor niet tot diegenen die vinden dat we het huidige verdienmodel moeten afbreken. De agrarische sector moet wel meebewegen met de maatschappelijke wensen, als je dat niet doet, kun je niet blijven bestaan.”

Eén reactie

  • De landbouw, meer specifiek de akkerbouw, is gewoon een zeer CO2 vriendelijke energie generator. Alle planten slaan zonlicht op en zetten dit om in suiker, zetmeel enz = energie dragers. Dit moet veel meer naar buiten gedragen worden dat energie uit landbouw het meest biologische en milieu vriendelijkste manier van energie voorziening is die er bestaat.

Of registreer je om te kunnen reageren.