Home

Achtergrond 3134 x bekeken 20 reacties

Reëel alternatief glyfosaat ontbreekt

Glyfosaatgebruik staat onder druk. Maar veel andere smaken zijn er nog niet. Mechanisch onkruid vernietigen kost veel tijd, diesel en ook uitstoot.

Het doodspuiten van gras- en maisland en van groenbemesters en het onkruidvrij maken van percelen gebeurt elk voorjaar. Ook nu zijn de oranje gekleurde velden niet te missen. Daar is wettelijk gezien niets vreemds aan. Glyfosaatgebruik is gewoon toegestaan.

Lees het verhaal van Karel Kennes onderaan dit artikel. Zijn bedrijf werkt volgens de zogeheten C-cycle-werkwijze (mechanische onkruidbestrijding).

PlanetProof

Dat neemt niet weg dat het middel onder druk staat. Zo besloot de Europese Unie eind 2017 tot een nieuwe toelating van 5 in plaats van de door de agrarische sector gewenste 10 jaar. Daarnaast is er PlanetProof, het nieuwe 2018-milieukeur voor de akkerbouw. Hierin is glyfosaat wel toegestaan, maar er geldt op bedrijfsniveau een actievestofnorm van maximaal 1,5 kilo per hectare. Bovendien is het doodspuiten van groenbemesters verboden. Supermarkten als Jumbo, Aldi en Lidl conformeren zich hier aan bij de inkoop (Albert Heijn overigens niet).

In de zuivelketen is die druk er (nog) niet. Nederlandse zuivelverwerkers eisen geen glyfosaatstop van hun leveranciers. In Duitsland is dat bij 2 kleinere zuivelaars – Berchtesgadener Land en Goldsteig – echter wel zo, en een derde (Gropper) ontraadt het gebruik ervan.

Artikel gaat verder onder de foto.

Een oranje gekleurd perceel. Het gewas op het land is doodgespoten met glyfosaat. Het is een beeld dat in deze periode op veel plekken in het land te zien is. - Foto: Henk Riswick
Een oranje gekleurd perceel. Het gewas op het land is doodgespoten met glyfosaat. Het is een beeld dat in deze periode op veel plekken in het land te zien is. - Foto: Henk Riswick

Maatschappelijke druk

Dan is er nog de maatschappelijke druk en de toenemende actualiteit van het onderwerp. Berichtgeving in dagbladen De Stentor en Gelderlander van vorige week maandag was er een voorbeeld van. Hierin werd gesteld dat waterbedrijf Vitens jaarlijks € 15 miljoen extra moet investeren om grondwater te zuiveren vanwege het gebruik van onkruidbestrijdingsmiddelen. Iets wat Vitens meteen ontkende. Het verhaal klopte dus niet, maar het geeft toch aan hoe het onderwerp leeft. Het speelveld voor veehouders en akkerbouwers wordt er niet makkelijker op. Reden voor Boerderij om te inventariseren hoe er in de sector verder over gedacht wordt.
Artikel gaat verder onder de tweet.

Cumela: er moet plan B zijn

Glyfosaat wordt in het voorjaar vooral gebruikt voor graslandvernieuwing, of voor maisland met een stikstofvanggewas of een groenbemester. Grofweg 60% van de veehouders laat het spuiten over aan een loonbedrijf, klinkt het bij brancheorganisatie Cumela. De rest doet dit zelf of in samenwerking met een akkerbouwer.

Volgens varkenshouder/akkerbouwer Jan Overesch in Raalte kan het best zonder. Hij spreekt van een ‘vastgeroeste traditie’ om glyfosaat in te zetten. Maar anderen spreken dat met klem tegen. “Spuiten is zeker geen gewoonte”, zegt Maurice Steinbusch van Cumela. “Glyfosaat werkt goed en het is relatief goedkoop. Maar we spuiten niet standaard hele velden bouwland dood. We kijken altijd of het pleksgewijs kan.”

Sjoerd Roelofs van DLV stelt dat boeren net zo zorgvuldig zijn. “Glyfosaat gebruiken ze niet lichtzinnig. Met weinig ‘kweekdruk’ kan het zonder. En dat gebeurt ook. Al zijn er uitzonderingen die glyfosaat als een soort verzekeringspremie gebruiken.”

‘Zoeken naar een minder massale groenbemester’

Cumela houdt zich ondertussen niet doof voor de glyfosaatdiscussie. “De vijfjarige toelating is eindig, de discussie blijft en dat betekent dat er een plan B moet zijn”, stelt Steinbusch. “Dat kan het doorzaaien van grasland zijn of het zoeken naar een minder massale groenbemester zijn die makkelijker afsterft. Maar het kan ook het mechanisch vernietigen met een schijveneg zijn, gevolgd door een frees of onderploegen.”

Deze scenario’s zijn vaak echter nog niet doorgerekend. Bovendien ontbreekt een milieuprofiel. Mechanisch vernietigen betekent immers extra dieselverbruik en uitstoot. Steinbusch. “Ook is onvoldoende bekend of onkruid dan later in de teelt terugkomt.”

LTO: ook realistisch blijven

De sector beweegt ook zelf mee. Zo liet LTO akkerbouw onlangs weten dat een het pre-oogst glyfosaatverbod wil opnemen in akkerbouwcertificering VVAK. Voor graslandvernieuwing en maisland met een vanggewas ligt dat anders.

LTO‘er Joris Baecke pleit voor realisme. “Feit is dat glyfosaat wetenschappelijk beoordeeld is op risico’s voor mens, dier en milieu. Nu is de gedachte: glyfosaat is maatschappelijk niet gewenst en dus strepen we het af. Maar over consequenties wordt niet nagedacht. Zo worden boeren gedwongen tot intensievere methodes.”

‘De ‘silver bullet’ hebben we nog niet gevonden’

Baecke stelt dat boeren steeds kritischer zijn op glyfosaatgebruik. Van gewoonte is volgens hem geen sprake. Maar Baecke merkt ook dat de zoektocht naar alternatieven moeizaam is. “Er zijn nu geen reële alternatieven. Mechanisch onkruid in gras- of maisland met een vanggewas vernietigen is alleen een recept voor succes als alles een jaar meezit qua bodem en weer. De ‘silver bullet’ hebben we nog niet gevonden.”

Ook DLV‘er Roelofs ziet dat probleem. “Er wordt veel geëxperimenteerd – bijvoorbeeld met toevoegmiddelen zoals humuszuren voor glyfosaat voor meer effectiviteit -, maar uitkomsten ontbreken nog.”

Glyfosaat als laatste redmiddel

Karel Kennes is mededirecteur van loonbedrijf de Schalm. Zijn bedrijf werkt volgens de zogeheten C-cycle-werkwijze.

C-cycle-werkwijze heeft als doel een gezonde bodem en een gesloten kringloop. Mechanische onkruidbestrijding staat daarbij voorop. Dat kan betekenen dat een extra bewerking met frees of cultivator nodig is. Glyfosaat geldt als laatste redmiddel. “Maar we zijn zeker niet tegen het middel”, benadrukt Kennes. “We willen niet terug naar de tijd van Ot en Sien.”

Routinematig spuiten van groenbemesters

Toch denkt Kennes dat een kleinere rol van glyfosaat vlot mogelijk is. Hij stelt dat boeren en loonbedrijven het middel te vaak standaard inzetten. “Bij graslandvernieuwing is het meestal een bewuste keuze. Wortelstokken van kweek vormen immers een lastige, veelkoppige slang. Maar daar staat het routinematig spuiten van groenbemesters tegenover. Dat is een kwestie van gemak. Voor het prepareren van maisland geldt hetzelfde. Dat is echt routine, want er mag best wat gras tussen blijven staan.”
Artikel gaat verder onder de foto.

Naam: Karel Kennes (57). Woonplaats: Alphen (N-Br.). Bedrijf: loonbedrijf de Schalm. - Foto: Peter Roek
Naam: Karel Kennes (57). Woonplaats: Alphen (N-Br.). Bedrijf: loonbedrijf de Schalm. - Foto: Peter Roek

Goede resultaten

Alternatieven zoals mechanisch onkruid vernietigen zijn wel duurder en vragen veel meer tijd dan chemische onkruidbestrijding, erkent Kennes. Alleen al omdat er meerdere werkgangen nodig zijn. Toch werkt hij nu sinds 5 jaar met een klein deel van zijn klantenkring – 4 veehouders – volgens dit principe. En de resultaten zijn goed. Het land krijgt volgens hem bovendien een rullere structuur en de bodem laat water beter door én kan water makkelijker bufferen. Daarnaast zouden deze veehouders ook nog eens minder last hebben van engerlingen en roest, terwijl de productie is toegenomen.

Weer moet meezitten

Maar die resultaten komen niet vanzelf. De bodem en de weersomstandigheden moeten meezitten. Ook moet de boer het echt willen en vooral kúnnen. “Beperkte rendementen staan alternatieven nauwelijks toe. Daar komt bij dat overheid en consument geen oog hebben voor een verdienmodel voor zulke methodes”, zegt Kennes.

Kosten van mechanische onkruidbestrijding

Hij geeft een voorbeeld van de kosten van mechanische onkruidbestrijding. “Het doodspuiten met glyfosaat kost inclusief middel tussen de € 130 en € 150 per hectare. Maar als je met een frees of cultivator het land gaat bewerken, ben je grofweg 3 keer zo duur uit. En daar komt het risico bij dat het niet goed lukt. Als het regenachtig is, moet het onkruid wel voldoende afgedood zijn. Anders komt het weer terug.”



Laatste reacties

  • Zuperboer

    Prima om hier Roundup te weren, maar stel dan eerst eisen aan de import van ons voedsel. De woorden Level Playing Field en Fair trade liggen de politici voor in de mond, maar ze handelen er niet naar of zijn het snel vergeten zoals onze Premier of (K)Wiebes.

  • melkveebedrijfvanessen

    Al jaren geen glyfosaat meer nodig om groenbemester in maisland dood te spuiten. Prima resultaten met de schijveneg. Kosten per hectare zijn zeker niet 3 keer zo duur. Eerst rekenen voor je iets opschrijft Theo ;-) 0.5 uur/ha. trekker, afschrijving 6 euro per draaiuur, 10 liter diesel/ha. 10 euro/ ha. afschrijving schijveneg word 23 euro/ha. exclusief arbeid. Laten we door verantwoord omgaan met glyfosaat zorgen dat gebruik bij toepassingen zonder alternatief zoals graslandvernieuwing met veel kweekgras wel mogelijk blijft.

  • agratax(1)

    Nieuw keurmerk waar de grote Supers zich aan houden prachtig. Het zegt alleen doodspuiten van groenbemesters met RoundUp mag niet en maximaal 1,5 kg actieve stof per hectare op andere momenten toegepast is geen punt. Dit zet de deur open voor RoundUp Ready gewassen, die in Europa niet verbouwd mogen worden. Maar via de Vrije Wereldhandel niet eenvoudig te weren zijn.

  • farmerbn

    Allereerst is het helemaal niet nodig om te wachten met het land bewerken tot het onkruid geel-rood wordt. Burgers hoeven helemaal die kleur niet te zien. Ten tweede geloof ik niet dat de Amerikanen hun grond aan het verpesten zijn met Roundup. Ze gebruiken het nu al vele jaren en er groeit nog steeds een mooi gewas. Ten derde moet LTO die kranten die hun lezers voorliegen een prijs geven voor het grootste landbouwleugen. Ten vierde vind ik loonwerker Kennis erg duur.

  • Gerd

    Geweldig en wat doen we met de weerstand - ondertussen zouden er 22 resistente planten moeten zijn?
    ook veldvossenstaart en amarant

  • Meralco

    Ik mis het gebruik van glyfosaat bij niet kerende grondbewerking. Hier in de Veenkoloniën is dat de voornaamste manier van grondbewerking. Een ploegende boer zie je hier zelden.

  • alco1

    Kortom, Er zijn weer veel leken ( de tweede kamer) die de dans bepalen.

  • farmerbn

    Ik hoop al jaren dat ik een Engels raaigras heb die résistent geworden is voor Roundup. Lijkt mij super. Dat gras wil ik dan vermeerderen en leuk in de markt zetten. Maar helaas. Resistentie zie je allen bij de tegenstanders.

  • Jan-Zonderland

    Wat is dat toch dat elke keer de discussie mbt glyfosaat weer opgerakeld moet worden ? Nu vindt de burger de gele velden niet mooi. En daarom moet glyfosaat maar verboden worden. Wat is het volgende: tulpen mogen niet meer gekopt worden omdat de cityslickers de kleuren mooier vinden ? Mais die niet hoger mag groeien dan 1 meter omdat het anders het uitzicht bederft als ze een rondje gaan fietsen op de e-bike ?
    En dan komen alle "deskundigen weer aan het woord: een Cumela mannetje vindt dat er wel wat minder massale groenbemesters gezaaid kunnen worden. Een bioboer die vindt dat iedereen het wel op de biologische manier kan doen met tig keer zoveel vervuiling door alle diesel die dan verstookt wordt.
    Een loonwerker die voor €450 per ha je land wel even wil frezen maar na een week is het weer groen. En een krant die zomaar wat schrijft zonder eerst de feiten te toetsen.
    Glyfosaat is toegelaten voor gebruik. Punt uit. Wen er maar aan.

  • farmerbn

    Helemaal eens met jan.

  • agratax(1)

    Kennis stelt dat de bodem en waterhuishouding beter is geworden, als dit komt door minder / geen glyfosaat, dan zouden de bevindingen in Amerika, die stellen dat micro elementen worden vast gelegd door glyfosaat en / of zijn afbraak producten, wel eens waar kunnen zijn. Dit zou kunnen betekenen dat het geoogste voer van deze niet glyfosaat percelen van betere samenstelling is dan voer van "glyfosaat percelen" en dat deze boeren minder veearts/dier kosten hebben dan hun glyfosaat collega's. Hier ligt volgens mij een taak voor de wetenschap.

  • alphons1

    zo is het agratax. en denk dan ook is aan meer mineralen in de melk en ander eiwit in de melk

  • info36

    Glyfosaat is bewezen veilig. Dat zijn de feiten.

  • Can

    Reactie op bijna alle bovenstaande reacties.
    Als een consument dit leest, word die spontaan biologische consument.
    Dit zijn geen doordachte goede reacties en geeft mij een beetje een schaamte gevoel boer (gangbaar)te zijn.
    Spuit je groente tuin volop en eet het zelf!
    Uit bovenstaande reacties van “professionals “ stel ik voor om glysofaat te verbieden.
    RR suikerbieten RR koolzaad RRsojabonen RR enzovoort.
    Glysofaat residu zit in borstvoeding?
    Chemie als dat moet blijven in de landbouw, Moet de boer zich aanpassen want de consument, wil het niet meer maar minder.
    Ik ben absoluut een spuitende boer maar denk dat op termijn op deze manier de vermarkting moeilijk wordt.

  • Jan-Zonderland

    @Can, wat let je dan om zelf biologisch te gaan boeren als je je toch zo schaamt voor de manier waarop je het nu doet ?
    Glyfosaat is tot op heden volstrekt veilig bevonden uit uit dien hoofde kan het ook gebruikt worden door eenieder die dat wil voor alle toepassingen waarvoor het middel toegelaten is. Incl groenbemesters, pre harvest en round up ready gewassen. Voor mij is dat het eind van deze discussie. Als de consument het om emotionele redenen niet meer wil, prima. Koop biologisch, staat eenieder helemaal vrij.

  • farmerbn

    Weer eens met Jan.

  • Can

    Ik schaam mij niet als ik spuit..
    Ik schaam mij voor de manier hoe er over glysofaat gebruik geschreven wordt zoals hier boven.
    De meesten riiden auto, soms te hard, maar allemaal hebben en kennen we de regels.
    Spuiten zoals hieboven beschreven wordt is altijd te hard rijden, dat gaat je jou rijbewijs kosten.
    Een boer verbouwt voer of voedsel , de reacties van hierboven Laten in mijn inzien geen begrip zien,wie uiteindelijk je product betaalt.
    Hoe is het mogelijk dat Jij je als “voedselproducent” het geen ... intereseerd wat de consument (onze markt) er van denkt wat of hoe je het doet.
    Chemie en voedsel ,past toch niet echt bij elkaar,ik snap de verdedeging van het spuiten niet, tenzij het jou business is voor mij zijn het kosten.
    Voer met glydofaat doodgespoten,koeien zakken in de productie,veranderen van voer productie weer omhoog.
    Glysofaat residue in urine, borstvoeding etc.
    In mens en dier, als je dit niet ergens geloofwaardig vind en daarom niet met voorzicht werkt en in het publiek naar buiten komt snap ik niet.
    reacties zoals hier boven horen niet op een publiek toegankelijk netwerk.

  • De Schalm

    Het heeft hier afgelopen nacht ruim 30 mm geregend dus te nat om landwerk te doen. Dan maar even dit artikel gelezen. Sorry dat de genoemde prijzen wat uit het verband zijn gerukt. Dit is geheel mijn fout, door te weinig tijd te snel geaccordeerd. We zitten hier op zandgrond en spuiten met leidingwater. Meerjarig grasland doodspuiten met glyfosaat kost ong. € 80/ha. Maar daarna wordt het gefreest ong. € 100/ha. Dus de kosten vóór de hoofdgrondbewerking ong. € 180/ha, benodigde tijd 1 week. Mechanisch: kort en ondiep frezen €100/ha, 3 tot 4 keer eggen ong €100,- per ha. Dus de kosten vóór de hoofdgrondbewerking ong. €200/ha maar de benodigde tijd 2á 3 weken.
    Het grote verschil zit dus niet in de kostprijs maar of de mechanische manier past binnen het bedrijf, de grondsoort, de benodigde tijd en de wil.

  • Matthijs Verhagen

    De visie van Kennes is volgens mij wel eerlijk en realistisch. Het is ofwel nu (vrijwillig) inperken en er verstandig mee omgaan of afstevenen op een totaalverbod. Argumenten of wetenschap tellen niet meer als een middel eenmaal (maatschappelijk) ter discussie staat, dat is net nog bewezen met de Neonicotinoïden. Iets simpels (in theorie) zoals vlot onderwerken vergt bijzonder weinig aanpassing en zou al veel discussie voorkomen.

  • Gat

    Die roundup van tegenwoordig werkt ook niet meer zoals vroeger. Paar honderd ha dood gespoten laatste weken . Verscheidende percelen gras groenbemester die na enkele weken weer groen kleurden. Hier in de straat een perceel kleurt elke dag groener. Zelfde dosering aangehouden als andere jaren en op etiket voor geschreven .

Laad alle reacties (16)

Of registreer je om te kunnen reageren.