Home

Achtergrond 5012 x bekeken 21 reacties

Onzekerheid derogatie, wat moet veehouder doen?

Derogatie, het leek een inkoppertje. Maar door de fraudekwestie is niks meer zeker. Officieel geldt de nitraatrichtlijn, dus 170 kilo. Wat moet je nu als veehouder?
  • Adviseurs: ga seizoen in op basis van derogatie
  • Maar… dat is op eigen risico. In een slecht scenario geldt de Nitraatrichtlijn, dus 170 kilo N dierlijk
  • Advies: ga niet voorbij de 170 kilo dierlijke N voordat er duidelijkheid is
  • Ministerie en LTO hopen op duidelijkheid in april, mogelijk pas in juni
  • Fraudekwesties overschaduwen in Brussel de discussie over derogatie

Een schot voor open doel, was vorig jaar de inschatting van mensen die dicht bij de derogatie-onderhandelingen zitten. Het fosfaatreductieplan is geslaagd, Nederland zit onder het plafond en de metingen van grondwater zijn veelbelovend.

Maar nu hangt de vlag totaal anders. De mestfraude kwam volop in de schijnwerpers, gevolgd door het gedoe met I&R. En Nederland liep met het debacle over de pulskorvisserij een bloedneus op in Brussel. Nu is niks meer zeker. LTO-voorzitter Marc Calon vreest zelfs dat er pas in juni een besluit valt.

Gokken op derogatie of het zekere voor het onzekere nemen?

Veehouders staan hierdoor voor een groot dilemma. Wat te doen: uitgaan van derogatie en een bemestingsplan maken op basis van 230 dan wel 250 kilo stikstof uit dierlijke mest per hectare? Met als risico dat ze straks als er toch geen derogatie komt, aan de noodrem moeten trekken? Of het zekere voor het onzekere nemen en bemesten op basis van 170 kilo maximaal?

“Als het gaat om het uitrijden van mest kan niet vooruitgelopen worden op de derogatie”, zegt het ministerie desgevraagd. Met andere woorden: zolang er geen nieuwe derogatie is, geldt de nitraatrichtlijn en het daarbij horende maximum van 170 kilo. Het ministerie gaat er vooralsnog van uit dat er in april duidelijkheid komt. Maar garanties zijn er niet.

Een inventarisatie bij deskundigen leert dat boeren in feite een gok moeten nemen. Tot april is het gevaar van een miskleun nog niet zo groot, maar als er dan nog geen duidelijkheid is, ligt er een vet probleem.

Mest uitrijden is nog erg lastig, maar de putten zitten wel vol. Hier wordt mest opgehaald bij een veehouder in Beltrum. Bestemming: een boomkwekerij. - Foto: Joris Telders
Mest uitrijden is nog erg lastig, maar de putten zitten wel vol. Hier wordt mest opgehaald bij een veehouder in Beltrum. Bestemming: een boomkwekerij. - Foto: Joris Telders

Boerenadvies: wél derogatie

De grote voerbedrijven koersen vooralsnog op behoud van derogatie en adviseren boeren om daarnaar te handelen. Zowel Agrifirm als ForFarmers heeft op dit moment geen echt plan B, simpelweg omdat dat geen reële optie is. Beide bedrijven zetten bij hun advisering in op behoud van de derogatienormen van 2017. Het enige verschil ten opzichte van vorig jaar: de bemestingsplannen liggen nu wat achter op schema.

“We gaan ervan uit dat de derogatie er komt. En adviseren boeren uit te gaan van de normen van 250 of 230 kilo stikstof uit dierlijke mest per hectare per jaar”, zegt Henry Withaar van Agrifirm Exlan.

‘Als de fraude gevolgen heeft voor derogatie betekent dat 90% van de sector moet boeten. Dat is wel erg zuur’

Over de fraude zegt hij: “Het zou niet terecht zijn als dat ten koste gaat van de aangevraagde derogatie.” Johan Temmink van ForFarmers sluit zich daarbij aan. ” Als de fraude gevolgen heeft voor de derogatie betekent dat – áls de getallen van 2.100 fraudebedrijven al kloppen – 90% van de sector moet boeten. Dat is wel erg zuur.”

Nu afspraken maken over mestafzet

DLV adviseert boeren ook de derogatienormen uit 2017 aan te houden. Maar zeker in het Zuiden is de onzekerheid groot. “De boeren hier moeten nu afspraken maken met mesttransporteurs of akkerbouwers. Een deel van de bedrijven loopt vast op de stikstofafzet”, zegt adviseur Rik Janssen, die ook geen alternatief scenario ziet. “Als derogatie niet doorgaat, ontstaat er een enorme druk op de mestmarkt.”

Kom naar het Nationaal Mestcongres op 20 februari 2018

Nationaal mestcongres

Voor de derde keer houdt Boerderij het Nationaal Mestcongres. Er is heel veel gaande rond mest. Aan de ene kant de doorgaande ontwikkeling van de mestverwerking en -verwaarding. Zelfs de kunstmestindustrie stort zich hier nu op. Tegelijk houdt de introductie van de fosfaatrechten alle veehouders bezig.

Meerdere sprekers en workshops zijn hieraan gewijd. Maar ook is er aandacht voor de bemesting zelf en voor zaken als samenwerking tussen veehouders en akkerbouwers.

Marge aanhouden en eerst uitgaan van 170 kilo stikstof is volgens Janssen ook geen reëel alternatief. “Het is alles of niets; 250 kilo of geen derogatie. 170 kilo stikstof is het middenterrein dat niemand wil. Dat voorziet én niet in de behoefte én er moet ook nog kunstmest worden aangewend.”

Minder onzekerheid in Noorden

In het Noorden is de onzekerheid kleiner. Ook omdat daar meer akkerbouwers zitten, merkt DLV‘er Ap van der Bas. Alle plannen worden op basis van derogatie gemaakt. “Doorpakken is ook bij ons het credo.”

De mogelijkheden rond de maisteelt en de finetuning van de derogatie houden boeren hier het meest bezig. Waarop het ministerie laat weten dat het geen zin heeft nu al te proberen in te spelen op eventuele veranderingen in de derogatievoorwaarden.

Iets meer kunstmest in voorjaar

Ook de accountantsbureaus houden vast aan de normen van 2017. “Dat doen boeren op eigen risico”, zegt Erik van Gorp van accountantsbureau Abab. Hij ziet wel een manier om flexibiliteit in het bemestingsplan in te bouwen, zodat je met kunst- en vliegwerk terug naar 170 kilo stikstof kunt. Volgens Van Gorp kunnen veehouders overwegen om in het voorjaar ten koste van drijfmest iets meer kunstmest te strooien en dat in het najaar precies andersom te doen. “Dat is landbouwkundig raar, maar het geeft wel marge als het onverhoopt misgaat.”

‘Zonder is er 30% meer mestoverschot en daar moet kunstmest voor terugkomen’

Lubbert van Dellen van Accon AVM gaat er vooralsnog ook vanuit dat derogatie behouden blijft. “Er zijn veel redenen om derogatie af te geven en voor de fraude was de kans erop ook zeer groot.”

Van Dellen wijst ook nog eens op het belang van derogatie. “Zonder is er 30% meer mestoverschot en daar moet kunstmest voor terugkomen. Dat is milieutechnisch compleet onverantwoord. En bij geen derogatie krijgen ook intensieve bedrijven een flinke rekening voor mestafvoer. Dat laatste wordt door die bedrijven soms onderschat.”

‘Wordt het juni en ben je aan de derde mestgift toe, dan kom je al snel boven die 170 kilo en kun je met terugwerkende kracht de richtlijn overtreden’

LTO-bestuurder Claude van Dongen (portefeuillehouder Bodem- en Waterkwaliteit) adviseert boeren om een bemestingsplan te maken op basis van de verwachting dat de derogatie er komt. Maar daarbij in de praktijk niet meer dan 170 kilo N per hectare uit te rijden voor er zekerheid is. Dat is voor de periode tot en met april nog niet echt een probleem, volgens hem. Maar wordt het juni en ben je aan de derde mestgift toe, dan kom je al snel boven die 170 kilo en kun je – als de derogatie niet doorgaat – met terugwerkende kracht de richtlijn overtreden.

Varkensmest uitrijden over bouwland. Deze foto dateert van april vorig jaar en is gemaakt in de buurt van Emmen. - Foto: Ronald Hissink
Varkensmest uitrijden over bouwland. Deze foto dateert van april vorig jaar en is gemaakt in de buurt van Emmen. - Foto: Ronald Hissink

Technisch voldoen we aan voorwaarden derogatie

De aandacht voor fraude overschaduwt in Brussel de discussie over derogatie, weet Van Dongen van LTO.

Minister Schouten heeft dit zelf ook al ondervonden. Onlangs heeft ze nog met eurocommissaris Phil Hogan gesproken over de fraude met registratie van runderen. Die waardeert de openheid van Nederland hierover en de aanpak van de problematiek, zegt ze. “Maar dit zijn situaties waar niet de makkelijkste gesprekken over worden gevoerd.”

Op vragen of deze ontwikkelingen effect hebben op de kans of Nederland derogatie krijgt, heeft de minister steevast hetzelfde antwoord. Om aan derogatie te voldoen, worden 2 voorwaarden gesteld:

  • de fosfaatproductie moet onder het fosfaatplafond zijn
  • er moet een plan liggen om de waterkwaliteit te verbeteren

Technisch voldoen we dus aan de voorwaarden om derogatie te verkrijgen, aldus Schouten.

Derogatie elke keer spannend

Nederland is bezig om voor de vierde keer derogatie binnen te slepen. Elke keer is het een spannende strijd, maar zoals deze keer was het nog niet eerder.

2006 was de eerste keer. Brussel had net het mineralenaangiftesysteem Minas afgeschoten, waardoor de nitraatrichtlijn zou gelden. De toestemming om meer dan 170 kilo N uit dierlijke mest te gebruiken kwam in 2005 en gold tot en met 2009.

De tweede ronde was in 2010, voor de periode tot en met 2013.

Spannend was ook de vorige ronde. Het jaar 2014 ging van start zonder derogatie. Pas eind april kwam het groene licht uit Brussel. Er zaten wel enkele onaangename verrassingen in. Zo werd het derogatieboeren verboden om nog fosfaatkunstmest te gebruiken.

Vorig jaar hebben 19.500 bedrijven zich aangemeld voor de derogatie, goed voor 900.000 hectare, ofwel de helft van het landbouwareaal in Nederland.

Het is nu aan het nitraatcomité

De planning bij het nitraatcomité in Brussel is vooralsnog niet gewijzigd na de fraudekwesties. Begin februari heeft Nederland de derde en – in principe laatste – presentatie gegeven. Nu is het aan de Europese Commissie (nitraatcomité). Een meerderheid van de lidstaten moet het verzoek steunen.

Officieel heeft Nederland er vertrouwen in dat het goed komt. “De ervaring is dat de Europese Commissie derogaties niet lichtvaardig afgeeft. Dit maakt dat er bij Nederland een zeker vertrouwen is in de beoordeling van de milieueffecten door de commissie”, legt een woordvoerder van LNV uit.

Gunfactor speelt in Brussel een rol

Toch speelt de gunfactor wel degelijk een rol. Van lidstaten die zelf ook graag derogatie willen (Ierland, België en Denemarken zijn ook bezig), is niet te verwachten dat ze tegen zullen zijn, maar dat is nog niet voldoende om een meerderheid te halen. Maar Duitsland en Frankrijk zijn niet enthousiast om Nederland meer ruimte te geven, gezien de snelle groei in het quotumloze tijdperk.

Er is ook een overeenkomst met de pulskorvisserij, waar Nederland een bloedneus opliep. Beide kwesties gaan over de mogelijkheden af te wijken van Europese richtlijnen op grond van technische argumenten – waar emoties en belangen tegenover staan. Belangrijk verschil met de pulskorvisserij is dat die discussie in het Europarlement speelde, en dus veel meer politieke lading had. Bovendien was daar een duidelijker belangentegenstelling tussen Nederland en met name Frankrijk.

Politieke uitruil van dossiers derogatie en pulsvisserij is overigens niet aan de orde, verzekert het ministerie.


‘Hier profiteert boer straks ook van’

Mestverwerking en -afzet blijft een belangrijke pijler onder het mestbeleid, met of zonder derogatie. Deze nog jonge sector is bezig volwassen te worden.


Gerrit Schilstra.
- Foto: Koos Groenewold

Gerrit Schilstra van Bureau Mestafzet is een van de initiatiefnemers van het Nederlandse Centrum voor Mestverwaarding (NCM) dat 1 januari is opgericht. Dat moet in de toekomst een onafhankelijk kenniscentrum worden. “Het sterke punt is dat alles onder één vlag valt”, zegt Schilstra.

Wie gaat de kar trekken?

“De basis bestaat uit de samengevoegde activiteiten van Projectbureau Lokale Mestverwerking en Bureau Mestafzet (export). Die worden ondersteund door het ministerie, enkele provincies en bedrijven uit de sector. De organisatie wordt nog ingericht, maar de harde kern zal klein zijn. We zullen vooral op projectbasis werken.”

Wat zijn de doelstellingen van NCM?

“Ten eerste willen we alle kennis beschikbaar stellen voor de beste technieken van mestverwerkers. Partijen die zo’n verwerker willen bouwen. Ten tweede proberen we uniformiteit in provinciaal of waterschapsbeleid te bewerkstelligen. Denk aan bedrijven die dunne, gescheiden mest via mestverwerkers filteren en schoon lozen in slootwater. Wij kunnen waterschappen adviseren om hierin eenduidig beleid te voeren. Ook komt er een innovatieagenda.”

En de export?

“We willen handelsbarrières wegnemen en ook samen met het ministerie handelsmissies organiseren. Dat is vooral voor de uitvoer van mestkorrels belangrijk. Dat is een enorme, mondiale groeimarkt met 80 exportlanden en jaarlijks bijna 10% groei. Onze exporteurs doen het daar al erg goed, maar verre markten zijn nog niet altijd even goed toegankelijk.”

En de afzet dichter bij huis?

“De export van hoogwaardige compost richting Duitsland en Noord-Frankrijk vraagt om maatwerk én kwaliteit. We hebben veel professionele bedrijven die dit goed doen, maar sommige partijen werken met mindere kwaliteit en dat zet druk op die markt. Het NCM kan die druk verminderen door bijvoorbeeld een certificeringssysteem voor goede compost te ontwikkelen en onderscheid te maken. Ik denk dat die wens er ook is. Maar die vraag moet eerst uit de markt komen.”

Wat heeft de boer aan NCM?

“Die profiteert hier ook van. De boer heeft belang bij professionele mestverwerkers die zich kunnen ontwikkelen en nog hoogwaardigere meststoffen produceren. Net als bij exporteurs die deze producten op maat én vraaggestuurd/klantgericht in andere landen wegzetten.”

Medeauteurs: Johan Oppewal en Mariska Vermaas

Laatste reacties

  • Grensboerke

    Als er geen derogatie komt, dan moeten we Den Haag duidelijk maken dat we niks meer opvolgen! Het kan toch niet zo zijn dat we nu met fosfaatrechten opgescheept zitten en dan nog geen derogatie zouden krijgen.
    Wat mij betreft kan dan heel Brussel en Den Haag achter Halbe aan!

  • deB.


    Geen derogatie is stoppen met boeren.
    Op basis van stikstof 1.3 melkkoeien houden per hectare... compleet gek!

  • thehoff

    Nexit!

  • Henk.visscher

    Als er geen derogatie komt en wij boeren pikken dat dan zijn we knettergek.
    Het is van de gekke dat wel of geen derogatie, niet duidelijk is voor het seizoen begint. Geeft al aan door wat voor stel idioten dit land en Europa word bestuurd

  • v w

    Fraude wordt niet voor niks zo opgeklopt kunnen ze allemaal hun eigen straatje schoon vegen mochten ze het niet binnen halen dan wijzen ze gewoon met de vinger naar ons van tis jullie eigen schuld. En zijn hun baantjes veilig gesteld.... derogatie gaat een flink prijskaartje krijgen ...

  • Peerke1

    Dus weg met die Fosfaatrechten en doe de Derogatie ook maar bij het Huisvuil.

  • maatje 1904

    Alle frauderende bedrijven met mest en i&r Nexit is alles opgelost en thieme ook tevreden

  • farmerbn

    Derogatie is en blijft telkens weer een chantage-middel. Andere derogatie-landen gebruiken de derogatie om hun boeren te helpen maar Nederland misbruikt de derogatie om het de boeren extra moeilijk te maken. Ze willen minder vee hè.

  • frl

    Ik heb mijn koeien zomers dag en nacht buiten, zullen waarschijnlijk juni al weer op stal moeten om nog genoeg mest in de put te krijgen voor afvoer.

  • wmeulemanjr1

    Nu snel de i en r fraude de schuld gaan geven is wel erg misselijk.

  • Trot

    Een fout in i r geblokkeerd fraude vijf maanden te laks van overheid dankbaar zijn kan iemand mij dit uitleggen wat het verschil is

  • Dutchdairy

    Denken jullie dat de mestmarkt niet oververhit gaat raken?

  • deB.

    Alleen de mestmarkt oververhit??
    Dit gaan we toch met z'n allen niet accepteren, in de wedstrijd de spelregels veranderen!

    Voor de zoveelste maal, we laten zo verschrikkelijk met ons sollen door een stel linkse idioten, dat gaan we toch niet pikken!!

  • alco1

    We hebben geen belangen behartiger.
    Alleen meepraat poppen.

  • Kelholt

    @Dutchdairy De mestmarkt niet maar ALLE boeren wel! (pluimvee/fipronil en POR, varkens/POR, melkveehouders/fraude- fosfaat- en reductieregeling soap)

  • Dutchdairy

    Nederlandse boeren zijn geen actievoerders.... ik denk niet dat er ook maar 1 naar den haag gaat als de derogatie ergens in juni niet blijkt door te gaan..... Net als DeB de hele tijd roepen maar organiseer dan ook eens een actie, doe dan wat.

  • Voral Gerrit Schildstra van buro mestafzet speelt een dubieuze dubbelrol , samen met de Cumela , Beste collega boeren , ze doen of ze meelevend zijn maar hopen op dat derogatie niet doorgaat , dat schept hen een overdaad aan werk , komend jaar

  • mr

    Nou Dutchdairy, daar kan je je wel eens in vergissen. Het is net zoals Kelholt zegt. Iedereen is dit linkse gezeik meer dan zat. Ik ben ook niet goed in organiseren maar van mij mag heel Nederland plat als ons de derogatie door de neus geboord wordt. En daar ben ik zeker bij.

  • piet p

    Actie voeren heeft ook geen zin .
    Alle maar dan ook alle boeren moeten dan gewoon alle maar dan ook alle regels aan hun laars lappen. Kan RABO alle kredieten intrekken en rvo alle bedrijven op slot zetten en de fabrieken kunnen weigeren om de melk op te halen .
    Ben benieuwd wat er dan gaat gebeuren.

  • farmer135

    Nou ja Piet P, zeg dan maar dag tegen de export.

  • wmeulemanjr1

    We zijn allemaal gewoon bij de neus genomen, fosfaatrechten zijn er inmiddels(waar de banken en sommige zuivel zo achteraan zaten!) derogatie niet, maar dat zal de hooggeplaatsten ook een zorg zijn nu de boer kan worden afgemolken.

Laad alle reacties (17)

Of registreer je om te kunnen reageren.