Home

Achtergrond 6 reacties

Roer moet om bij Duitse biogasboeren

Duitse biogasboeren staan voor een belangrijke keuze. Stoppen of doorgaan? Willen ze doorgaan, dan zijn investeringen nodig in flexibele stroomproductie. Biogas heeft toekomst, maar het wordt wel heel anders, is de boodschap op Eurotier.

Duitsland is het land van de Energiewende – de drastische omschakeling naar hernieuwbare energiebronnen. Biomassa is daarbij nog altijd een grotere energiebron dan wind, zon en waterkracht samen. Al bijna 20 jaar is de Duitse overheid bezig met een stimuleringsprogramma voor bioenergie. Het resultaat mag er zijn: 9.500 biogasinstallaties zijn er op boerenbedrijven gebouwd – 5 GW elektrisch vermogen, goed voor ruim 9 miljoen huishoudens, een omzet van € 9 miljard – en een hele industrietak met 47.000 arbeidsplaatsen kreeg de wind in de zeilen. Op Eurotier is bioenergie een belangrijk thema. Maar de ‘schwung’ is er een beetje uit, zo blijkt. Groei is er dan ook amper meer in deze business. In 2011 kwamen er ruim 1.500 nieuwe vergisters bij, dit jaar nog 160.

Stoppen of investeren

De Duitse biogasboeren staan voor een belangrijke keuze: stoppen of investeren in nieuwe eisen. Het subsidieprogramma gaat op de schop. Geen gegarandeerde prijzen meer voor 20 jaar voor een vaste hoeveelheid stroom. Wie door wil gaan, en nog eens 10 jaar aanspraak wil maken op een gesubsidieerde prijs, moet flexibiliseren.

Het idee is dat biogas in het pakket van hernieuwbare energie gaat dienen als buffer op dagen zonder zon en wind. Daarvoor moeten biogasboeren hun piekcapaciteit verhogen. Niet meer 8.000 uur per jaar een gelijkmatige stroomproductie, maar een paar uur per dag pieken als dat nodig is. Daarbij moet de biogasboer ook het roer over zijn elektriciteitsproductie uit handen geven: de overheid of het energiebedrijf bepaalt wanneer de piek-capaciteit ingezet moet worden.

Lees verder onder de foto.

Bezoekers vergapen zich aan een WKK-motor. De leveranciers kennen lange wachttijden. Veel biogasboeren moeten hun motor vervangen, en daarbij komt extra vraag doordat biogasboeren extra vermogen moeten opstellen zodat ze flexibeler kunnen produceren. - Foto's: Henk Riswick
Bezoekers vergapen zich aan een WKK-motor. De leveranciers kennen lange wachttijden. Veel biogasboeren moeten hun motor vervangen, en daarbij komt extra vraag doordat biogasboeren extra vermogen moeten opstellen zodat ze flexibeler kunnen produceren. - Foto's: Henk Riswick

Extra opslag en vermogen

De bacteriën in de biogasinstallatie kun je niet even stilleggen. De gasproductie gaat altijd door. Daarom betekent flexibiliseren vooral: extra gasopslag en extra elektrisch vermogen. Het gaat om grote investeringen van minimaal een half miljoen euro. Bedrijven die hierop inspringen, zijn dan ook flink vertegenwoordigd op de beurs.

Er is subsidie voor: € 130 per kilowatt extra vermogen plus een extra vergoeding voor de piekstroom. Volgens Marlies Mensing van biogasontwikkelaar Planet hebben de bouwers van wkk-motoren het hierdoor al extra druk. De wachttijd is momenteel 10 maanden.

Politiek

Is er toekomst voor biogasproductie in combinatie met landbouw? Volgens Mensing hangt dat vooral van de politiek af. “De sector is wel een beetje ongerust”, zegt zij, mede door de fors gedaalde vergoeding per kilowattuur stroom (van 20-22 cent naar nu ongeveer 15-17 cent). Bij de opening van Eurotier sprak voorzitter Horst Seide van het Fachverband zijn zorgen uit, vooral wegens de in zijn ogen te lage vergoeding in het nieuwe stelsel. Het komende jaar wordt bepalend voor de biogassector en de hele biomassa-energie, zei hij. Volgens hem loopt voor de eerste 1.000 biogasboeren over 2 jaar de subsidie af. Maar inschrijvingen voor de nieuwe, flexibele regeling zijn er nog maar mondjesmaat. Iedereen wacht af.

Lees verder onder de foto.

Volgens velen dé toekomst voor biogas: CNG, ofwel gecomprimeerd en opgewerkt biogas, geschikt voor auto's.
Volgens velen dé toekomst voor biogas: CNG, ofwel gecomprimeerd en opgewerkt biogas, geschikt voor auto's.

Biomethaan

Volgens Robert Engeman, een Nederlander met een lange ervaring in de biogaswereld, en verbonden aan Duitse bedrijf Envitec, is stroomproductie uiteindelijk niet dé toekomst voor de biogaswereld. Opwaardering van het gas tot aardgaskwaliteit en dan in het aardgasnet, of het comprimeren (CNG) of zelfs vloeibaar (LNG) maken heeft betere kaarten, verwacht hij. Engeman: “Er is behoefte aan groen gas. De netwerken liggen er. De eigenlijke vraag is dan hoeveel men er voor over heeft.”

Opwerking van biogas tot aardgaskwaliteit is alleen rendabel te maken bij grote hoeveelheden. Boeren-installaties zijn daarvoor met een gemiddelde van ruim onder de 500 kW te klein. Samenwerking is nodig, bijvoorbeeld door het gas van bedrijven die dicht bijelkaar liggen te verzamelen via een pijpleiding en het dan centraal op te werken. De eerste projecten hiervoor zijn onderweg, aldus Alexej Mozgovoy van het Fachverband.

Omschakeling

De omschakeling van stroomproductie naar afzet van opgewerkt biogas is al gaande, blijkt uit cijfers van de Europese brancheorganisatie EBA. Het gebeurt nu op 311 boeren-biogasinstallaties en op 540 bedrijven in totaal. Dat is een stijging van 8%, blijkt uit voorlopige cijfers over 2017. De productie van biomethaan steeg 11%. Daarmee groeit dit sneller dan de totale biogasproductie (5%).

De brancheorganisatie heeft hoge verwachtingen van internationale handel in biomethaan-certificaten. Via een aparte organisatie (Ergar) werkt het daaraan in Europees verband.

Warmte

Naast flexibilisering en opwerken van gas is er nog een toekomstrichting: betere benutting van warmte. Omdat in Duitsland mestverwerking in opkomst is, liggen daar mogelijkheden. Het bedrijf Agrikomp bijvoorbeeld, heeft een installatie die de warmte benut om digestaat ‘gefractioneerd in te dampen’. Het is een procedé waarbij uit digestaat een dikke fractie ontstaat, schoon water en een mineralenconcentraat.

Alternatieve gewassen

Een laatste punt waar de biogassector druk mee is, is het zoeken naar alternatieven voor mais als substraat. De helft van alle vergiste materiaal is nu een energiegewas, waarvan twee derde mais is. Van de 2,5 miljoen hectare mais in Duitsland gaat 0,9 miljoen de vergister in. Dit levert maatschappelijke weerstand op. Daarom zoekt men naarstig andere gewassen. Kandidaten zijn zonnekroon, reuzetarwegras, boekweit en mengsels van wilde planten. Vooral dat laatste opent nieuwe mogelijkheden: een mooi landschap in combinatie met energieproductie.

Als geen andere sector staat en valt die van de energie uit biomassa met maatschappelijk draagvlak.

Olifantsgras vindt andere bestemming

Biomassa voor energie is minder hot dan het geweest is. Dat heeft familie Sieverdingbeck gemerkt. De varkenshouder/akkerbouwer uit Velen – niet ver van de Nederlandse grens – heeft 300 hectare miscantus (olifantsgras) en horen daarmee bij de grootste telers van Duitsland.
Het eerste perceel plantte vader Sieverdingbeck 30 jaar geleden voor de jacht. Miscanthus is een meerjarig gewas dat in april wordt geoogst. Het is een mooie schuilplaats voor wild. In 2011 breidden zoon Anton en schoondochter Ann-Katrien de teelt uit, nu als energiegewas. Maar toen de olieprijzen daalden, werden zowel olie als houtpellets goedkopere brandstoffen.

Ann-Katrien en Anton Sieverdingbeck met hun product: gehakseld olilfantsgras. De toepassing als strooisel is hoogwaardiger dan verbranding.
Ann-Katrien en Anton Sieverdingbeck met hun product: gehakseld olilfantsgras. De toepassing als strooisel is hoogwaardiger dan verbranding.

 

 

Sieverdingbeck maakte van de nood een deugd en ontwikkelde een andere markt. Nu gaat het grootste deel van het versnipperde olifantsgras weg als strooisel voor paardenstallen en ook wel rundveestallen. Het is daar heel geschikt voor, aldus Ann-Katrien, want het werkt efficiënter dan stro. Het neemt efficiënter vocht op en bovendien vreten de paarden het niet op, in tegenstelling tot stro van granen.
De teelt en verwerking van de miscanthus is nu een even grote tak als de 6.000 varkens (verschillende locaties) die het bedrijf ook heeft.
Ze hebben zelfs een stand op Eurotier om hun bedrijf te promoten – als een van de zeer weinige boeren tussen andersoortige bedrijven. Ter onderstreping van de veelzijdigheid van het gewas, vertelt Ann-Katrien dat hun olifantsgras ook geplant is rondom Schiphol om ganzenoverlast tegen te gaan.

Mestscheider op vrachtwagen

Duitse boeren moeten niet alleen mest injecteren, ook mestverwerking ontkomen ze niet meer aan. Deze mobiele mestscheider van Euro-Jabelmann uit Itterbeck staat op een vrachtwagen. Capaciteit: 250 kuub drijfmest per uur. Tot nu toe zijn er 3 van verkocht. Kosten: 3 ton voor de opbouw, plus de vrachtwagen.

Mobiele mestscheider op een vrachtwagen. In Duitsland gaan veehouders ook meer en meer aan de slag met mestverwerking, net als in Nederland. - Foto: Johan Oppewal
Mobiele mestscheider op een vrachtwagen. In Duitsland gaan veehouders ook meer en meer aan de slag met mestverwerking, net als in Nederland. - Foto: Johan Oppewal

Duitse boeren stoppen de dikke fractie meestal eerst in de vergister. Daarbij zou er in 3 ton van het product evenveel energie zitten als in een ton energiemais. Het bedrijf zegt de mestscheider zelf te hebben ontwikkeld, daarbij geïnspireerd door ontwikkelingen in Nederland, dat in deze techniek vooroploopt.

Emissiearm uitrijden

In Duitsland krijgen boeren ook meer en meer te maken met strenge mestregels, zoals emissiearm uitrijden en aangescherpte gebruiksnormen. Op Eurotier zijn alle grote namen op het gebied van mesttransport en mestuitrijdsystemen met grote stands aanwezig. Het is er druk.

Mestuitrijdtechniek oogst meer belangstelling op de beurs dan energieproductie. Duitse boeren zijn razend druk met nieuwe mestregels.
Mestuitrijdtechniek oogst meer belangstelling op de beurs dan energieproductie. Duitse boeren zijn razend druk met nieuwe mestregels.

 


Leveranciers kennen wachttijden, de injecteurs zijn niet aan te slepen, zei Sebastian Zünhammer al op de Nederlandse ATH, dit najaar. In Hannover staat dit Zuid-Duitse bedrijf onder andere met een lichtgewicht mesttankwagen.

Laatste reacties

  • farmerbn

    Het is natuurlijk een slecht gegeven dat biogas vooral bij boeren geproduceerd wordt. Slecht omdat als iets goed is en geld oplevert het ook bij niet-boeren populair moet zijn. Als je miljoenen investeert en een mooi contract voor de stroom krijgt voor 20 jaar wordt je uitgebuit na die periode. Je gaat ook door als je veel minder voor de stroom krijgt. Je bent de klos.

  • kraats

    Her zelfde als bij ieder landbouwproduct; eerst een acceptabele prijs en als de grote investeringen zijn gedaan, worden de duimschroeven aangrdraaid. Daardoor zijn vele genoodzaakt toch door te draaien voor veel te lage prijs. De grote stroombedrijven hebben de macht en jij kunt leveren als hun het je toelaten. Bedankt allemaal maar ik ga lekker vissen ....

  • Bobfunk

    Altijd al afgevraagd wat er groen is aan de biogas installaties, in het voorjaar weken lang de substraat uitrijden, ploegen en mais zaaien en in de herfst gemiddeld 3 tot 4 weken 24/7 mais hakselen wat niet op groene energie gebeurd maar gewoon op diesel. Laat ze die trekkers geschikt maken voor die CNG

  • agratax.1

    @Bobfunk. Zou het opwekken van deze groene stroom wel meer opbrengen dan het kost aan fossiele brandstof het te maken? Kosten voor de hardware en daarna jaarlijks de kosten voor de productie van grondstof. Ik vrees dat het net is als bij zoveel Groene producten als alle input wordt meegenomen in de berekening dan is het onder de streep niet of nauwelijks positief.

  • koestal

    In Nederland is het over 2 jaar ook gebeurd,dan moet je salderen ,voor de extra KW stroom die je aan het net levert krijg je weinig vergoed. De grote energiereuzen en de overheid varen er wel bij.

  • mtseshuis

    Klopt @agratax, zo groen is Groen niet... Eerder donkerbruin tot pikzwart... Rad voor de ogen draaierij, dat men het allemaal maar pikt, onbegrijpelijk!

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.