Home

Achtergrond

Zo zorg je voor een verkeersveilige oogst

Wat zijn de regels omtrent verkeersveiligheid in de oogsttijd? En hoe zorg je voor een veilige oogst?

Tips voor een veilige oogst
Wie is aansprakelijk bij een ongeluk?
Nieuwe ‘moddercampagne’ Oost-Nederland
Oogst geen specifiek onderdeel rijlessen

De weersomstandigheden zijn dit najaar gunstiger dan tijdens de natte oogst in 2017. Maar dat ontslaat boeren en loonwerkers niet van hun zorgplicht: een schone weg tijdens het oogsten. Al is dat ook een grijs gebied, want er zijn geen specifieke spelregels voor het schoon houden van de weg of de frequentie daarvan.

Elkaar aanspreken

LTO adviseert om dit minimaal elke avond te doen en bij slecht weer een paar keer vaker. “Veel is eigen verantwoordelijkheid”, merkt LTO‘er Wim van den Boomen op. “Vaak is de mentaliteit ‘we doen dit even en dan nog even dat’, maar een ongeluk zit een klein hoekje. De bewustwording moet sterker. Daar mogen boeren in de buurt elkaar ook op aanspreken.”

Waarschuwingsborden plaatsen

Een andere verplichting kan minder vrij geïnterpreteerd worden: het plaatsen van gele waarschuwingsborden voor modder op de weg. Boeren en loonwerkers ontkomen hier niet aan.

Brancheorganisatie Cumela adviseert om aan beide kanten van de weg borden te plaatsen, ongeveer op 150 meter afstand van de modder. Die borden zijn online of via Stigas, gemeentes en loonwerkers verkrijgbaar.

“Het is verstandig om lampen bij die waarschuwingsborden te plaatsen. In oktober is het tenslotte alweer vroeg donker”, zegt Thijs Veneklaas Slots van Cumela.

Een goede verlichting geldt uiteraard ook voor de trekkers en oogstmachines zelf. Check dit van te voren en zorg voor schone lampen. Daarnaast is het verstandig om ’s avonds en ’s nachts een reflecterend veiligheidsvest te dragen.

Weg schoonmaken met rolbezem of schuif

De vervuiler moet de weg na de oogst zo snel mogelijk weer schoonmaken. Dat kan op verschillende manieren. Op zandgronden is een op de trekker gemonteerde rolbezem vaak afdoende. In kleigebieden adviseert Cumela een schuif. Loonwerkers hebben dit materiaal bijna altijd wel in de schuur staan.

Soms is het ook nodig om de weg na te sproeien met water. Een oude vacuümtank van 5 à 6 kuub die op de tractor meegenomen wordt, is dan het meest gangbaar.

Tips voor een veilige oogst

  • Plaats waarschuwingsborden langs de weg waar wordt geoogst
  • Zorg voor verlichting bij die waarschuwingsborden
  • Monteer een rolbezem of schuif op de tractor en houd de weg regelmatig schoon
  • Neem een watertank mee op de trekker om de weg extra schoon te sproeien
  • Zorg voor goede verlichting en schone lampen op trekker en machines
  • Maak goede afspraken met de loonwerker wie waarvoor verantwoordelijk is
  • Draag een reflecterend veiligheidsvest
De vervuiler moet de weg na de oogst zo snel mogelijk schoonmaken. - Foto: Henk Riswick
Foto: Henk Riswick

Aansprakelijkheid

Een ander aandachtspunt is aansprakelijkheid. Als een andere wegbestuurder een ongeluk krijgt vanwege modder op de weg, is de vervuiler (wettelijk: de eigenaar van het vervuilende voertuig) in de meeste gevallen aansprakelijk. Dat kan zelfs zo zijn als te hard is gereden.

Het is daarom erg belangrijk dat samenwerkende boeren en loonwerkers werk en verantwoordelijkheid van te voren goed doorspreken. Dat geldt vooral voor akkerbouwers. Veehouders besteden de maisoogst grotendeels volledig uit aan loonbedrijven.

Boer vaak aansprakelijk bij ongelukken

Boeren zijn verantwoordelijk voor een schone B-weg als die tijdens de oogst veelvuldig gebruikt wordt. Maar hoe zit het met aansprakelijkheid als een andere weggebruiker op zo’n weg een ongeluk krijgt?

Vaak zal de eigenaar van het ‘vervuilende’ voertuig – de boer of de loonwerker – aansprakelijk gesteld worden, zegt Adri Witlox van verzekeraar Interpolis.

Tegelijkertijd is aansprakelijkheid erg complex. Het kan gedeeltelijke aansprakelijkheid zijn. Soms kan het ook op het bordje van de andere weggebruiker komen als die te hard heeft gereden. De politie kan dat aan remsporen zien, maar gegevens komen ook steeds vaker uit de auto zelf.

Weg schoonhouden is beste remedie

Maar zelfs als zo’n weggebruiker te hard gereden heeft of als de boer/loonwerker waarschuwingsborden heeft geplaatst zijn er geen garanties. Ook dan kan de boer/loonwerker nog (deels) aansprakelijk worden gesteld. Witlox: “Houd de weg daarom schoon en doe dat zo vaak mogelijk. Dat blijft de beste remedie.”

Politie controleert

De politie controleert streng tijdens de oogstperiode. Dan gaat het niet alleen om waarschuwingsborden of het weer schoon opleveren van de weg nadat er geoogst is. Ook de verlichting van tractoren en machines, de wijze waarop voertuigen beladen zijn en de breedte van oogstmachines worden gecontroleerd.

Een trekker rijdt met een vracht bieten het erf op. Waarschuwingsborden voor modder op de weg zijn verplicht en mogen tijdens de oogst niet ontbreken. Boeren moeten zich goed voorbereiden, zeker als het nat is. - Foto: Peter Roek
Een trekker rijdt met een vracht bieten het erf op. Waarschuwingsborden voor modder op de weg zijn verplicht en mogen tijdens de oogst niet ontbreken. Boeren moeten zich goed voorbereiden, zeker als het nat is. - Foto: Peter Roek

Waterschappen

Een enkel waterschap doet ook een duit in het zakje. Zo heeft waterschap Scheldestromen in Zeeland dit jaar spelregels gemaakt om ongevallen te voorkomen. Boeren en loonwerkers moeten slik van hun tractoren en machines verwijderen, de weg schoonmaken en het waterschap informeren als zich gevaarlijke situaties voordoen. Als een weg ernstig vervuild is, kan het waterschap er zelfs voor kiezen om een weg helemaal af te sluiten. Bij nalatigheid worden de kosten van het schoonmaken op de vervuiler verhaald.

Het waterschap Hollandse Delta in Zuid-Holland gaat minder ver, maar houdt er dit jaar ook toezicht op dat boeren en loonwerkers de weg schoon houden.

Nieuwe ‘moddercampagne’ Oost-Nederland

In Overijssel en Gelderland loopt dit jaar voor het eerst een oogstcampagne: Modder op de weg, gas los.

Dit is een initiatief van brancheorganisatie Cumela en het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Oost-Nederland. In deze (vooral digitale) campagne wordt de oogstperiode onder meer aan de hand van een voorlichtingsfilm uitgelegd:
Lees verder onder de video

Gemeenten in Overijssel en Gelderland kunnen de campagne via hun eigen communicatiekanalen en social media bij burgers onder de aandacht brengen.

Campagnes in andere provincies

Andere provincies werken al langer met zogenoemde moddercampagnes, stelt Cumela. In Groningen loopt de oogstcampagne al jaren. Ook Drenthe heeft er al 4 jaar ervaring mee. Friesland en Zeeland zijn inmiddels toe aan hun 3e campagne. Al is de naam in Zeeland anders: slik.

Opvallend is dat die andere grote akkerbouwprovincie – Flevoland – geen aparte oogstcampagne kent, zeker gezien de kleigrond in de polders. Volgens Cumela is hier tot nu toe geen echte vraag naar. Ook in Noord- Brabant en Limburg zijn nog nooit moddercampagnes opgezet voor de oogstperiode.

Oogst geen specifiek onderdeel rijlessen

Het trekkerrijbewijs bestaat sinds 1 juli 2015. Sindsdien moeten chauffeurs een theorie- en praktijkexamen van het CBR afleggen.

“De examens zijn toegespitst op verkeersregels en techniek”, vertelt Ko Dek van Dek Opleidingen in Goes (Zeeland) waar vorig jaar 102 leerlingen hun trekkerrijbewijs haalden.

De oogstperiode komt tijdens theorielessen voorbij, maar niet tijdens de praktijk. Dek: “Het gaat om verkeersdeelname. En het verkeersgedrag is tijdens de oogst niet anders dan wanneer je moet zaaien of met een ploeg rijdt.”

De meeste leerlingen hebben thuis op het bedrijf de ervaring met grote machines al perfect meegekregen

De praktijklessen vinden bij Dek Opleidingen plaats met een 2-assige kieper achter de trekker. Het rijden met grote oogstmachines zit niet in het pakket. Dek: “Dat is ook niet per se nodig. De meeste leerlingen hebben thuis op het bedrijf die ervaring al perfect meegekregen.”

Het trekkerrijbewijs is overigens al aangescherpt. Voor het theorie-examen moeten in plaats van 35 nu 40 van de 50 vragen goed wordenbeantwoord. Daarnaast ligt de nadruk meer op inzichtelijk rijden; beter anticiperen en het voertuig rollend houden.

Of registreer je om te kunnen reageren.