Home

Achtergrond

‘Gebruiksvorm van grond komt vaker op tweede plan’

Frans Willem Romer, directeur van Fagoed, is positief gestemd over de markt van erfpacht. Landbouwgrond blijft volgens hem een veilige belegging.

Fagoed is één de partijen waarvan veehouders en akkerbouwers landbouwgrond in erfpacht hebben. De laatste jaren blijft het areaal grond dat Fagoed uitgeeft redelijk stabiel op 4.500 hectare.

Fagoed in het kort

  • Fagoed (Financiering agrarisch onroerend goed) is in 1987 opgericht en biedt agrarische ondernemers erfpacht aan met terugkooprecht. 
  • Het kapitaal is voor dat doel ter beschikking gesteld door institutionele beleggers, voornamelijk pensioenfondsen. 
  • De vastgoedportefeuille bestaat in 2017 uit ruim 4.500 hectare voor een beleggingsbedrag van € 140 miljoen; de marktwaarde is ongeveer het dubbele. 
  • In Groningen, Drenthe en Noord-Brabant is Fagoed het meest actief. In totaal gaat het om 288 objecten met een gemiddelde oppervlakte van 15,8 hectare. De gemiddelde canon is € 1.028 per hectare.

Ontwikkelingen in de financiële wereld en agrarische sector kunnen gevolgen hebben voor de positie van Fagoed. Volgens directeur Frans Willem Romer heeft het bedrijf van 2 kanten de tijd mee: beleggen in landbouwgrond is populair en erfpacht biedt mogelijkheden voor agrarische ondernemers nu banken steeds kritischer worden op de financiering.

Frans Willem Romer (58) is sinds 2015 directeur van Fagoed. Het bestuurskantoor van Fagoed berust bij Arcadis Nederland BV in Arnhem. Frans Willem Romer werkt sinds 1989 bij Arcadis. - Foto: Ruud Ploeg
Frans Willem Romer (58) is sinds 2015 directeur van Fagoed. Het bestuurskantoor van Fagoed berust bij Arcadis Nederland BV in Arnhem. Frans Willem Romer werkt sinds 1989 bij Arcadis. - Foto: Ruud Ploeg

Hoe verklaart u de toenemende belangstelling van particulieren om te investeren in landbouwgrond?

“We merken inderdaad dat veel mensen hun geld liever in grond beleggen dan in waardepapieren. Dat komt onder andere omdat de tendens van renteverlagingen bij bankinstellingen de laatste jaren is doorgezet. Daardoor zijn met name particuliere beleggers op zoek gegaan naar beter renderende investeringen. Bij hun zoektocht zijn ze meer gaan kijken naar grond.”

En institutionele beleggers?

“Daarvoor geldt dat ze meer keuzemogelijkheden hebben. Deze groep investeert de laatste jaren veelal in andersoortige beleggingen.”

Hoe veilig is het om te investeren in landbouwgrond?

“Er is nauwelijks risico omdat we niet voor 100% financieren maar in de regel voor 70%. Op die manier is er altijd een gezonde financiële buffer.”

Hoe is de vraag vanuit de agrarische sector naar erfpacht?

“De belangstelling is gegroeid vanuit de situatie dat bancaire hypotheken minder werden gesloten en de vraag naar grond toeneemt. Ik denk dat deze ontwikkeling eerder toe- dan afneemt. Bij uitbreiding van het grondareaal is het doel van ondernemers het bemachtigen van grond; de gebruiksvorm (eigendom, erfpacht of pacht) zal vaker op het tweede plan komen.”

Door onduidelijkheid over fosfaat en veestapelreductie kunnen toekomstplannen over grond vaak nog niet concreet worden

Ziet u daarbij een regionale verschuiving?

“In het algemeen hebben woningbouw, bedrijventerreinen, infrastructuur, (hoog)wateropgaven en natuurontwikkeling invloed. In gebieden waar deze ontwikkelingen aan de orde zijn, is minder ruimte voor de landbouw waarvan agrarische bedrijfsverplaatsing of -beëindiging het gevolg is. Ik verwacht vooral meer vraag naar erfpacht in de landbouwontwikkelingsgebieden, waardoor schaalvergroting mogelijk is. Denk daarbij aan Zuidwest-Nederland, de noordelijke provincies maar ook aan (beperktere) gebieden in de overige provincies die voldoen aan de ruimtevraag. Het gebeurt minder in gebieden met meer andere functies met nadruk op urbane en infrastructurele invullingen, natuurlijk water en natuur.”

En verschillen tussen sectoren?

“Over het algemeen kent Fagoed wat meer belangstelling van melkveebedrijven dan vanuit akkerbouw. Op dit ogenblik kent de melkveehouderij lastige tijden met betrekking tot onder meer fosfaat en veestapelreductie. Door langdurige onduidelijkheid kunnen toekomstplannen, ook met betrekking tot grond, vaak nog niet concreet worden.”

Fagoed biedt een terugkoopmogelijkheid aan. Hoe vaak wordt daarvan gebruik gemaakt?

“Terugkoop komt in de meeste gevallen voor, in zeker meer dan 90% van de gevallen. Een belangrijke graadmeter is de grondprijsstijging waar de erfpachter bij terugkoop van kan profiteren.”

En het erfpachtrecht?

“Dat wordt meestal alleen in uitzonderlijke situaties verkocht na instemming van Fagoed. Dit is vaak ingegeven door bijzondere omstandigheden, zoals bedrijfsbeëindiging door leeftijd, uiteindelijk toch geen bedrijfsopvolging of andere (uiteenlopende) redenen.”

Als opgeschoven wordt naar een duurzamere bedrijfsvoering, genereert een gezondere bodem uiteindelijk een hogere opbrengst

Welke ontwikkelingen hebben nu en de komende jaren invloed op jullie positie en beleid?

“Natuurlijk de wetgeving rondom grondgebondenheid in de melkveehouderij, de fosfaatregelgeving en de komende discussie over circulaire landbouw. Door toename van grondgebonden landbouw en schaalvergroting zal de behoefte aan grond niet verminderen.”

Die ontwikkelingen hebben ook gevolgen voor de grondprijs?

“Traditioneel stijgt de grondprijs jaarlijks gemiddeld met 2 tot 3%. Maar de grondprijsontwikkeling verschilt per regio. In de toekomst verwacht ik dat er merkbare prijsverschillen gaan ontstaan tussen het type bedrijfsvoering. Als langzaam opgeschoven wordt naar een duurzamere bedrijfsvoering, zal een gezondere bodem uiteindelijk een hogere opbrengst genereren. Dat heeft inderdaad consequenties voor de grondprijs. Voor intensieve landbouw gelden bovendien steeds stringentere regels.”

Welk advies kunt u agrarische ondernemers meegeven als het gaat om het verbeteren van hun grond- en financieringspositie?

“Maak binnen het bedrijf een gezonde combinatie van de grondgebruiksvormen die er zijn: eigendom, pacht en erfpacht.”

Alle onroerendgoedtransacties in het buitengebied staan in één database op boerderij.nl. Boerderij publiceert ook elke maand nieuwe gemiddelde grondprijzen per regio. Bekijk het hier.

Of registreer je om te kunnen reageren.