Home

Achtergrond 1 reactie

Aardbevingen: de rek is eruit bij Groninger boeren

Groninger boeren onderzoeken de mogelijkheid om samen een megaclaim in te dienen tegen de NAM. Maandagavond 29 januari kwamen ze samen in Delfzijl.

De oprichting van de Stichting Boerenbelang Mijnbouwschade, die de mogelijkheid onderzoekt om als groep Groninger boeren samen een megaclaim in te dienen, en een loket waar boeren met alle soorten vragen terechtkunnen: dat zijn de concrete resultaten van Boeren Samen Sterk, de door de Nederlandse Melkveehouders Vakbond en Nederlandse Akkerbouw Vakbond georganiseerde bijeenkomst maandagavond 29 januari in theater De Molenberg in Delfzijl.

Er is één cruciale vraag: hoe groot is de totale aardbevingsschade eigenlijk onder boeren?

Op de avond, een initiatief van melkveehouder Ate Hylke Kuipers uit Den Ham en akkerbouwer Berend Jan Westerdijk uit Garsthuizen, hoorden zo’n 350 aanwezigen boegbeeld Annemarie Heite de bijeenkomst vakkundig aan elkaar praten. De boeren kregen lezingen van diverse deskundigen en hoorden verhalen van andere boeren.

Na de avond rijst alleen één cruciale vraag: hoe groot is de totale schade eigenlijk onder de boeren? Westerdijk denkt aan een claim namens de gezamenlijke boeren van een paar miljard euro.

‘De landbouw lijdt dubbel onder de aardgaswinning, zowel privé als zakelijk’

Groningen telt 3.000 agrarische bedrijven, die samen zo’n 10% van de totale agrarische export (€ 92 miljard) voor hun rekening nemen, meent dr. ir. Bert Smit van LEI Wageningen, een van de sprekers. “De sector lijdt dubbel onder de aardgaswinning, zowel privé als zakelijk. De agrarische sector is een krachtige sector, maar er zijn grenzen aan de rek. De economische belangen van de agrarische sector zijn groot in Groningen. Wat wordt er precies door de gaswinning op het spel gezet? De agrarische sector is de kip met de gouden eieren, en die moet je niet slachten.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Gedupeerde boeren in het aardbevingsgebied praten over het mogelijk opstellen van een megaclaim, vooralsnog alleen tegen de NAM, tijdens een bijeenkomst in De Molenberg. De bijeenkomst werd georganiseerd nadat enkele leden van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond en de Nederlandse Akkerbouw Vakbond hadden aangegeven dat boeren in het gebied tot nog toe geen podium is geboden. - Foto: ANP/Siese Veenstra
Gedupeerde boeren in het aardbevingsgebied praten over het mogelijk opstellen van een megaclaim, vooralsnog alleen tegen de NAM, tijdens een bijeenkomst in De Molenberg. De bijeenkomst werd georganiseerd nadat enkele leden van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond en de Nederlandse Akkerbouw Vakbond hadden aangegeven dat boeren in het gebied tot nog toe geen podium is geboden. - Foto: ANP/Siese Veenstra

Schade boven de grond

De Groninger boeren willen dat de schade aan hun gebouwen terstond gerepareerd wordt. Boerin Margreet Kadijk-Kraak uit Garrelsweer vertelde haar verhaal. Ze woont al 3 jaar met haar gezin in een container. De eeuwenoude boerderij die al 6 generaties in eigendom is van haar schoonfamilie, is onbewoonbaar verklaard. Inmiddels is door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) voor € 185.000 aan schade hersteld aan de boerderij, maar sinds de zwaarste aardbeving tot nu toe, die van 2014 in Huizinge, is de boerderij onbewoonbaar verklaard. De herstelkosten van de boerderij, zonder de ook al onveilige schuur, bedragen € 900.000. Overal zitten scheuren, er staat 40 centimeter water in de kelder, de stal is gestut en in de gang komt het gips naar beneden. Er zijn wokkels geplaatst in de muren, die meer kwaad dan goed deden.

Van het kastje naar de muur

De familie heeft door de tijd heen zeker 20 contactpersonen gehad en werd van het kastje naar de muur gestuurd. Sloop en herbouw is de enige optie, maar iemand moet de knoop doorhakken. NAM, Centrum Veilig Wonen als de Nationaal Coordinator Aardbevingsschade Hans Alders, geven niet thuis. “We zijn nu 3 jaar bezig en hebben geen idee hoe verder te gaan.” Twee dagen per week zijn ze bezig met de aardbevingsproblematiek. “Ons akkerbouwbedrijf lijdt er onder. Wij moeten asbest saneren, durven geen nieuwe schuren bij te bouwen en hebben verzakkingen in de bodem en drainageproblemen.”

Schade onder de grond

Alle problemen die zich onder de grond afspelen, zoals drainageproblemen, lekkende mestkelders, gebouwen die niet veilig meer zijn door problemen in de fundering en ongelijkmatige verzakkingen van de bodem, zijn geen aardbevingsschade maar mijnbouwschade en vallen daarom niet onder de NAM, maar onder de overheid. En daar zijn ze in Groningen ‘nog niet aan toe’. Kuipers: “Daar is nog helemaal niks aan gedaan.”

Optisch een prachtig bedrijf, maar de melkstalvloer is lek, de muren zijn lek en de mestkelder – van gewapend beton – is lek

Gedupeerde akkerbouwer Hans Schalk in Lopersum heeft schade aan gebouwen, maar hij ziet de schade in de grond als een veel groter probleem. Er is nooit een nulmeting gedaan, dus kun je niet bepalen hoe groot de schade is: “Juridisch sta je niet heel sterk.” Boer Leon Klein uit Godlinze vertelt over zijn boerenbedrijf dat in het jaar 2000 gebouwd werd. Optisch een prachtig bedrijf, maar de melkstalvloer is lek, de muren van de melkstal zijn lek, de mestkelder – gemaakt van 25 centimeter dik gewapend beton – is lek, het huis heeft € 27.000 schade en scheurt verder. “We wilden 30 of 40 jaar verder kunnen met ons bedrijf.”

Sinds de laatste aardbevingen ligt het in 2012 van nieuwe drainage voorziene land er weinig florissant bij.

In de bodem heeft hij ook problemen. In 2012 legde Klein hij 80 kilometer drainage in de grond, wat hem een slordige € 100.000 kostte. Sinds de laatste aardbevingen ligt zijn land er weinig florissant bij. Bijkomend probleem: het is ook lastig om te bewijzen dat de schade een gevolg is van de gaswinning. Peter van der Gaag, onafhankelijk geoloog die zich met name bezig houdt met boerenbedrijven, meent dat het niet alleen de gaswinning is die boerderijen beschadigt. “Je hebt ook de grondwaterwinning en de zoutwinning. En niet te vergeten allerlei geologische processen in de grond.” Hij pleit ervoor om bij iedere boer een bodemonderzoek te houden.

Gegevens verzamelen

Samenwerkende boeren die dankzij het loket een database aan gegevens samenstellen, zetten een goede eerste stap in het inzichtelijk maken van de gevolgen van de aardgaswinning en daarmee ook in de richting van een megaclaim. Voorzitter Berend Jan Westerdiep riep alle boeren op om hun vragen te stellen en hun schade te melden. Het is de bedoeling om via het loket hulp te bieden voor alles waar ze tegenaan lopen. “We willen mensen perspectief bieden en uitleggen wat we als boeren gezamenlijk kunnen ondernemen.”

Initiatiefnemer Ate Hylke Kuipers is tevreden over het verloop van de avond. “Het had veel impact. Toen ik thuis kwam van de avond, had ik al 18 meldingen in de mailbox.”

Psychische schade

Veel Groninger boeren worstelen al jaren met de gevolgen van de aardgaswinning. Ze noemen het zelf een rampgebied. Dat het verder gaat dan alleen de schade aan de gebouwen, blijkt heel duidelijk uit de avond. Sommige verhalen zijn ronduit schrijnend. Initiatiefnemer Ate Kuipers: “Ik ben erg blij dat een aantal boeren hun verhalen hebben durven vertellen. Dat is moedig, als je altijd vecht voor je eigen hachje.” De psychische gevolgen van de aanhoudende aardbevingsproblematiek op de Groninger bevolking worden onderzocht door een onderzoekgroep aan de Groninger universiteit RUG, onder leiding van hoogleraar Tom Postmes. Boerenbelang Aardbevingsschade werkt met deze groep samen en verwijst boeren met problemen door.

Het loket is bereikbaar via het mailadres boerenbelang@mijnbouwschade.nu.

Eén reactie

  • Peter de Voogt

    Het stuk gaat o.a. over het verschil aardbevingsschade en mijnbouwschade.
    Ik mis dus de Tag mijnbouwschade.

Of registreer je om te kunnen reageren.