Home

Achtergrond

Nafta: boeren VS hebben veel te verliezen

Afgelopen week is in Noord-Amerika het overleg gestart voor een vernieuwd vrijhandelsakkoord, Nafta. Wat zijn de verwachtingen en wensen voor landbouw in de 3 verdragslanden? Vandaag in een korte serie deel 3: De Verenigde Staten.

Een eenzijdige, banen-verwoestende ramp. Zo zette president Donald Trump het Nafta-verdrag weg tijdens zijn verkiezingscampagne. De dreigende woorden hebben Amerikaanse boeren al schade berokkend, klaagt de US Grain Council. Want Mexico slaat aan het winkelen in Zuid-Amerika.

Een betere handelspositie kan altijd. Dat geldt ook voor de Amerikaanse boerenbelangen in de heronderhandeling van het vrijhandelsverdrag Nafta. Maar niet héél veel beter. Er mogen sectoren uit de boot zijn gevallen, over het algemeen hebben agrarische ondernemers en exporteurs enorm geprofiteerd sinds 1994 van de vrijhandel met Canada en Mexico. Hoe hard Trump ook om zich heen slaat, het motto van landbouwminister Sonny Purdue luidt: ‘Do no harm’. Maak niks kapot wat ons lief is.

Over het algemeen hebben agrarische ondernemers en exporteurs in de VS enorm geprofiteerd sinds 1994 van de vrijhandel met Canada en Mexico.

Graanhandel: eerste schade al aangericht

De provocerende woorden van de president hebben de Amerikaanse graanboeren al geld gekost. In 20 jaar tijd groeide Mexico uit tot de belangrijkste exportmarkt voor Amerikaanse mais. Maar na Trumps’ dreiging om het vrijhandelsverdrag in de afvalbak te kieperen, zat de Mexicaanse regering niet stil. “We hebben aanwijzingen dat Mexico zo’n 7 à 8 grote bestellingen mais zal doen in Zuid-Amerika”, zegt Floyd Gaibler, een directeur van de US Grain Council. Daarmee knalt de reeds met 4% gedaalde export naar de zuiderburen nog verder onderuit.

Groei export naar Canada en Mexico

Graanboeren zijn niet de enigen die met bezorgdheid kijken naar de start van de onderhandelingen op woensdag. Niet vreemd als je alleen de cijfers beziet. Sinds 1993 groeiden de Amerikaanse landbouw-exporten naar Canada en Mexico van bijna 9 miljard dollar tot 38 miljard tegenwoordig. Ter vergelijking: Nederland exporteert voor zo’n 20 miljard aan voedsel naar Duitsland. Zulke buren wil je niet schofferen. Zippy Duvall, voorzitter van de American Farm Bureau: “De Amerikaanse landbouw is vrijwel altijd een winnaar als handelsverdragen de barrières wegnemen voor onze gewassen en vee & vleesproducten.”

Concurrentie uit Canada

Zijn er geen ontevreden Amerikaanse boeren? Jawel. Gillis Stockton is rundvee- en schapenhouder in de staat Montana. Hij is alles behalve blij met de concurrentie uit Canada. “Gelijk vanaf 1994 stuurden Canadese veehouders hun runderen deze kant op.” Dat zorgde volgens hem voor lagere prijzen. Ook de vondst van een BSE-koe in de VS bleek uiteindelijk terug te voeren op een geïmporteerd dier uit Canada. Veehouders als Stockton werden de dupe omdat verscheidene landen hun grenzen sloten voor Amerikaans vlees. Door Nafta “kunnen we niet langer onze eigen zaakjes regelen”.

Amerikaanse melkveehouders zitten er dubbel in. Aan de ene kant is Mexico ook voor hen uitgegroeid tot grootste exportmarkt. Maar Canada is een ander verhaal. Tom Vilsack, ex-minister van Landbouw, is tegenwoordig voorzitter van de US Dairy Export Council. Hij ziet Canada als een ‘zuivelfort’ met ‘exorbitante invoertarieven’. Tussen de 200 en 300% voor melk, melkpoeder, boter en kaas. “Alleen Japan, Noorwegen en Zwitserland hanteren zulke tariefmuren ten opzichte van de VS.”

Rundveebedrijf in Canada. - Foto: Rochus Kingmans.
Rundveebedrijf in Canada. - Foto: Rochus Kingmans.

Conflicten

Als Trump zijn zin krijgt, gaan ook de spelregels bij conflicten op de kop. Op landbouwgebied maakten de drie landen de afgelopen jaren onder andere ruzie over tomaten, suiker, zuivel en de labeling van vlees. Onder Nafta-regels bekijkt een onpartijdig panel wie gelijk heeft. Trump wil af van die panels en elk conflict door Amerikaanse rechters laten behandelen. Canada waarschuwt dat dit een breekpunt is. Als de VS bij hun eis blijven, loopt Ottawa de deur uit. Precies zoals de Canadese premier Brian Mulroney al eens deed eind jaren tachtig.

Misschien is de VS aan de gesprekstafel wat minder radicaal dan Trump tot nu toe lijkt. Opmerkelijk is dat een van de meest ervaren onderhandelaars uit het Amerikaanse team allesbehalve anti-Nafta is. John Melle wordt in de VS én in de buurlanden bewonderd om zijn enorme dossierkennis. Tien jaar geleden in Washington voor de Senaat stelde Melle: “Nafta partners zijn vandaag de dag niet alleen betere consumenten van elkaar, maar ook betere buren, serieuzere partners en effectievere collega’s.” Dat klinkt heel anders dan Trump.

Misschien is de VS aan de gesprekstafel wat minder radicaal dan Trump tot nu toe lijkt. Opmerkelijk is dat een van de meest ervaren onderhandelaars uit het Amerikaanse team allesbehalve anti-Nafta is.

Of registreer je om te kunnen reageren.