Home

Achtergrond

‘In Den Haag onderschatten we EU-belang’

Boerderij interviewt deze zomer oud-Kamerleden. Theo Meijer zat van 1996 tot 2003 voor het CDA in de Tweede Kamer. Hij genoot van het politieke spel, maar koos uiteindelijk voor een baan als productschapsvoorzitter. Nu geniet hij van zijn pension in de buurt van Bordeaux.

Dat politieke carrières moeilijk vallen te plannen, kan Theo Meijer beamen. Hij stond in 1994 op de nominatie Kamerlid te worden, maar liep verkiezing mis doordat zijn partij (CDA) groot verlies leed. Meijer had zich erop voorbereid landbouwwoordvoerder te worden, maar toen hij tussentijds alsnog in het parlement kwam, was het woordvoerderschap op die portefeuille al vergeven en ingevuld.

Eenmaal Kamerlid maakte Meijer furore als voorzitter van de enquêtecommissie die de Bijlmerramp onderzocht. Hij had in die periode zijn oog laten vallen op het voorzitterschap van de onderzoeksraad voor de veiligheid. Maar toen die plek vrijkwam, was hij net goed en wel geïnstalleerd als voorzitter van het productschap akkerbouw. En toen het ministerschap langs leek te komen, ging de voorkeur uit naar een vrouw.

 

Toch kijkt Meijer niet gefrustreerd terug op zijn carrière. Sinds zijn vrouw Will langs de grenzen van het leven schampte, heeft hij alle banen en bijbanen opgezegd om te genieten. Een groot deel van hun tijd brengen Theo Meijer en zijn vrouw door op een wijngaard in de buurt van Bordeaux. Hij huurt het huis en de wijngaard wordt geëxploiteerd door een Chinese eigenaar.

Eens per jaar ontmoet hij zijn collega-landbouwwoordvoerders uit de tijd dat hij in de Kamer zat: Servaas Huijs en Willy Swildens (PvdA), Piet Blauw en Willem Keur (VVD), Pieter ter Veer (D66), Dszingisz Gabor (CDA) en Bas van der Vlies (SGP), aangevuld met toenmalig griffier Nicole Coenen. Het is een reünie waarin de politiek zijdelings aan de orde komt – het is vooral de vriendschap en persoonlijke belangstelling die de boventoon voert. Eind vorig jaar zagen ze elkaar ook bij het afscheid van de overleden PvdA’er Servaas Huijs.

Braks scoutte Meijer

De politieke carrière heeft Theo Meijer vooral te danken aan Gerrit Braks, de in juli overleden voormalig landbouwminister. Braks scoutte Meijer, die actief was als inspecteur voor het ministerie van Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieu.

Het landbouwwoordvoerderschap voor het CDA in de Tweede Kamer werd toen nog door Jan van Noord en Berry Esselink vervuld. Het idee was dat Theo Meijer de landbouwportefeuille zou overnemen van Van Noord en dat Esselink vooral het natuurdossier zou behartigen. Het liep anders. Het CDA kelderde in 1994 van 54 naar 34 zetels. “Ik stond op 38 en kwam dus niet in de Kamer.” Het CDA kwam niet in het kabinet, waardoor er geen Kamerleden doorschoven naar de regering. Meijer kwam op de reservebank.

Theo Meijer (tweede van links) in 2002 in de Tweede Kamer, voorafgaand aan een debat met Gerrit Zalm (VVD), Peter-Jan Balkenende (CDA), Bas van der Vlies (SGP) en André Rouvoet (ChristenUnie). - Foto: ANP
Theo Meijer (tweede van links) in 2002 in de Tweede Kamer, voorafgaand aan een debat met Gerrit Zalm (VVD), Peter-Jan Balkenende (CDA), Bas van der Vlies (SGP) en André Rouvoet (ChristenUnie). - Foto: ANP

‘Van der Linden zei: bekijk het maar’

Toen Berry Esselink plotseling overleed, kon hij in 1996 alsnog de Kamer in. Maar toen had oud-staatssecretaris René van der Linden zich al vastgebeten in het landbouwdossier. Van der Linden was niet van plan dat over te laten aan nieuwkomer Meijer. “Die zei: bekijk het maar.”

“Ik kwam in een fractie met oudgedienden als Frans Jozef van der Heijden en Wim Mateman. Dat was niet de meest makkelijke fractie. Er was sprake van een generatiekloof. De oude garde had een heel andere mentaliteit. Het was vechten om een portefeuille. Pas nadat het drukker werd door de uitbraak van varkenspest en later ook mond- en klauwzeer, kwam ik wat meer aan bod. Maar de overdracht van portefeuilles was niet het meest makkelijke.”

Grote concurrentie binnen fractie

Na de verkiezingen in 1998 kwamen Joop Atsma en Annie Schreijer in de fractie. Allemaal mensen die veel stemmen vergaarden en daardoor ook een positie wilden hebben in de fractie. “De concurrentie binnen de fractie was groot. Je had er meer concurrentie dan daarbuiten.”

In 2003 stapte hij over naar het voorzitterschap van de productschappen akkerbouw, wijn en diervoeders. Toen die baan voorbijkwam, ging hij te biecht bij zijn mentor en scout Gerrit Braks. “Braks zei me: ‘dit is een kroonbenoeming, die komt niet iedere dag voorbij. Je mag ook een keer aan jezelf denken.’ Het was een mooie baan voor zes jaar – en dat zijn er uiteindelijk negen geworden.”

Overstap niet in dank afgenomen

De overstap naar de productschappen – en vooral het feit dat hij dat voor bijna iedereen binnen de partij geheim had gehouden – werd hem niet in dank afgenomen. “Ik had het alleen aan fractievoorzitter Jaap de Hoop Scheffer en aan Jan Peter Balkenende verteld. Verder aan niemand, tot het definitief was. Toenmalig partijvoorzitter Marja van Bijsterveldt vond dat ik ook haar had moeten inlichten. Laat ik het zo zeggen: dit heeft mijn relatie met Van Bijsterveldt geen positieve impuls gegeven.”

‘Ik heb het belang van Brussel echt onderschat, en mijn collega’s ook’

Als productschapsvoorzitter merkte hij hoe belangrijk de Europese Unie eigenlijk is voor de Nederlandse land- en tuinbouw. “Toen had ik meer contact met Europarlementariërs dan toen ik Tweede Kamerlid was. Albert Jan Maat zat voor ons als landbouwwoordvoerder in het Europees Parlement. Die zagen we misschien twee keer per jaar.

Toen ik productschapsvoorzitter was, sprak ik Europarlementariërs Esther de Lange en Albert Jan Maat veel vaker. Als Kamerlid vonden we Nederland heel belangrijk. Naderhand heb ik pas begrepen hoe belangrijk Brussel is. Ik heb dat echt onderschat, en mijn collega’s ook. Wij zagen onvoldoende welke consequenties het Brusselse beleid in Nederland had.”

Theo Meijer

Als Kamerlid kreeg Meijer nationale bekendheid toen hij de parlementaire enquête naar de Bijlmerramp leidde. Toen hij productschapsvoorzitter was kwam een mogelijk ministerschap voorbij, maar Gerda Verburg (Landbouw) en Agnes van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking) kregen de voorkeur.

Nu ziet Meijer hoe in Frankrijk slim gebruik wordt gemaakt van Europese en nationale fondsen. “Europa geeft subsidie voor het rooien van wijngaarden, de Franse overheid geeft steun aan het aanleggen van wijngaarden. Wie slim is kan van beide regelingen gebruikmaken.”

Of registreer je om te kunnen reageren.