Home

Achtergrond 4 reacties

Nedersaksen zet plafond op grondprijs

De regering van Nedersaksen zet de plannen door om een plafond op de grondprijzen te leggen. Of het helpt om de prijsontwikkeling te controleren is de vraag. Tevens is de ingreep mogelijk in strijd met de grondwet.

In de Duitse deelstaat Nedersaksen, landbouwstaat nummer één, gaat het recht op vrije handel in grond fors op de schop. Volgens het door de groene landbouwbewindsman Cristian Meyer ingediende wetsontwerp komt er een plafond op de prijzen. Over deze zogenoemde ‘Pachtpreisbremse’ is in de landdag uitvoerig gediscussieerd.

Zware ingreep in grondmarkt

Geen andere deelstaat is tot dusver bij ingrepen in de grondhandel zo ver gegaan als Nedersaksen. De staat kan als voorbeeld dienen voor anderen. Met een oppervlakte van 47.000 vierkante kilometer is de staat 6.000 kilometer groter dan Nederland.

De bevolking van Nedersaksen (7,8 miljoen inwoners) is veel kleiner dan die van Nederland, wat veel ruimte laat voor landbouw. In Nedersaksen wordt met name veel mais, suikerbieten en aardappelen geteeld.

Behoud gezinsbedrijven

Meyer focused met het plafond primair op behoud van de gezinsbedrijfsstructuur in de agrarische sector. Grond dreigt voor een gemiddelde jonge starter te duur te worden, waardoor in de hand wordt gewerkt dat ‘grote investeerders die nauwelijks nog iets met de landbouw te maken hebben’ het voor het zeggen krijgen op de markt, aldus Meyer in de toelichting bij zijn wetsontwerp.

De grondprijzen zijn de laatste jaren inderdaad gestegen. Sinds 2010 is bouwland 13% duurder geworden, grasland 9%, zo blijkt uit een rapportage van de grondmarktinstantie van de deelstaat. In de regio’s met de hoogste veedichtheid, Cloppenburg, Vechta en de aan Nederland grenzende bestuurlijke gebieden Emsland en Grafschaft Bentheim, is de prijs van bouwland in 2016 opgelopen naar gemiddeld € 81.000 per hectare.

Helft boeren verkoopt land

Cloppenburg spant de kroon met € 110.000 per hectare. Het aantal boeren dat land verkoopt is opgelopen van 37% in 2013 naar 47% in 2016. Het aantal kopers daalde in dezelfde periode van 70 naar 61%. Het evenwicht is weg, oordeelt Meyer op basis van deze cijfers. “Deze druk op de grond moeten we stoppen.”

De prijs van bouwland Cloppenburg is opgelopen tot € 110.000 per hectare. - Foto: Mark Pasveer
De prijs van bouwland Cloppenburg is opgelopen tot € 110.000 per hectare. - Foto: Mark Pasveer

Critici, waaronder varkenshoudersorganisatie Zentralverband der Deutschen Schweineproduktion (ZDS), wijzen erop dat de Groenen de hoge vlucht van de prijzen zelf hebben veroorzaakt, namelijk door de biovergisting te bevorderen. De voor de vergisting noodzakelijke snijmaisteelt vergt nu eenmaal veel grond. En hoe meer met biogas kan worden verdiend, hoe aantrekkelijker de grond daarvoor logischerwijs wordt.

Vraagprijs maximaal het lokale gemiddelde

De rem op de prijs komt doordat de gemiddelde grond- en pachtprijs leidend is in het plan. Dit gemiddelde wordt lokaal vastgesteld. Als een verkopende partij meer vraagt dan dat gemiddelde, wordt door de staat ingegrepen. Stok achter de deur daarbij zijn boetes.

Niet-agrarische kopers, zoals institutionele beleggers, moeten voortaan een vergunning hebben om landbouwgrond te verwerven. Andere instanties, zoals natuurorganisaties, kunnen voorrang krijgen bij de verwerving van grond.

Ingrijpen in grondprijs in strijd met grondwet

Of deze ingreep in de vrije marktwerking kans van slagen heeft is ondertussen nog maar afwachten. Hoogleraar Otto Depenheuer, juridisch expert van de universiteit van Keulen [dat overigens niet in Nedersaksen ligt] concludeert in een rapport dat de herziene wetgeving indruist tegen de Duitse grondwet. Wetten kunnen in Duitsland, in tegenstelling tot in Nederland, door het hooggerechtshof (het Bundesverfassungsgericht) aan de grondwet worden getoetst. Parlementaire meerderheden kunnen zo buitenspel worden gezet.

Afgezien daarvan is ook niet iedereen in de agrarische sector blij met het initiatief van de rood-groene deelstaatsregering. De jongerenorganisatie van de Nedersaksische boerenbond Landvolk classificeert de wetgeving als ‘een lege belofte’. Met name door de voorkeursrechten voor bepaalde instanties vrezen de jongeren uit de markt te worden gedrongen. “Daarmee wordt het tegenovergestelde bereikt van wat de wet beoogt.”

Laatste reacties

  • farmerbn

    Een soort groen-links die natuurorganisaties bevoordeelt om tegen een gunstige prijs grond te kopen. Landbouwgrond goedkoop omzetten naar natuur. Het bestaat bijna bij de buren.

  • eric p.

    In Frankrijk regelen bepaalde boeren commissies als de grond de kopende partij gegund wordt. Zijn er meerdere belangstellende dan wordt de grond vaak gegund aan degene die de grond het beste kan gebruiken. Zo krijgen kleinere en jonge boeren ook een kans om grond te kopen en wordt niet alle grond opgekocht door enkele grootgrutters en particuliere beleggers. Ik zeg goede zaak.

  • Hogman1

    groen+rood=agrariër zijn dood

  • Peerke1

    Zet liever een maximum aan de tarieven van ambtenaren en van politiekers. Bijvoorbeeld iets meer als wat een boer verdient.

Of registreer je om te kunnen reageren.