Home

Achtergrond

Veterinaire inspectie Brazilië faalt door corruptie

Corruptie teistert de Braziliaanse inspectiediensten. De overheid treedt wel op, maar met wisselend succes. Politiek en bedrijfsleven zijn nogal met elkaar verweven.

De Braziliaanse veterinaire inspectiedienst is een onderdeel van het ministerie van landbouw, veehouderij en voedselvoorziening (Mapa) en gaat gebukt onder een groot aantal gevallen van corruptie door medewerkers. In ruil voor geld en goederen worden misdaden, gerommel met producten en zelfs al eerder opgelegde boetes aan bedrijven door de vingers gezien, of vrijgesteld van verdere vervolging.

De afgelopen maanden is door justitie een groot aantal operaties uitgevoerd om deze zaken aan het licht te brengen. De operaties Tripoli en Fugu betroffen fraude met visproducten, maar de meeste aandacht ging uit naar operatie Carne Fraca en Lucas.

Federale inspectiedienst

De federale inspectiedienst (SIF) is verantwoordelijk voor het waarborgen van de kwaliteit van eetbare en niet eetbare dierlijke producten bestemd voor de nationale of internationale markt, en de geschiktheid van geïmporteerde dierlijke producten. De technische staf, die bestaat uit veterinairs en technici, voert controles uit op bijna vijfduizend bedrijven.

Dieren mogen alleen geslacht worden in een door SIF-goedgekeurde locatie. Het bedrijf moet voldoen aan een veelheid van eisen op het gebied van onder andere voedselveiligheid, hygiëne, milieu en dierenwelzijn. Ook nemen de inspecteurs monsters voor laboratoriumonderzoek en ze geven officiële gezondheidscertificaten af. De inspecteurs keuren ook in het buitenland bedrijven op hun geschiktheid om producten van dierlijke afkomst, zoals Nederlandse kaas, naar Brazilië te mogen exporteren.

Verpakking van kaas met stempel van SIF, de overheidsinstantie die de controle moet bewaken. - Foto: Jos van de Vooren
Verpakking van kaas met stempel van SIF, de overheidsinstantie die de controle moet bewaken. - Foto: Jos van de Vooren

Politieke benoemingen

De hele Braziliaanse maatschappij wordt sterk beïnvloed door politieke benoemingen die meestal niet op deskundigheid zijn gebaseerd. Na iedere verkiezing wordt steun van politieke partijen aan de nieuwe regering geruild voor benoemingen van personen op invloedrijke of goed betaalde posten. De directeur van een onderdeel van een ministerie kan daardoor van de ene op de ander dag worden vervangen door iemand die weliswaar geen kennis van zaken heeft, maar wel politieke vrienden en die daardoor vrijwel onaantastbaar is. In ruil daarvoor moet een deel van het salaris naar de partij worden overgemaakt en op verzoek bepaalde zaken oogluikend worden toegelaten.

De inspecteurs zien dit vaak met lede ogen aan en vermijden contact met hun superieur, of laten uit angst voor consequenties het maken van onwelgevallige processen verbaal achterwege. Ze staan ook onder druk van, of hebben vaak een jarenlange relatie met, het bedrijf dat ze moeten inspecteren.

Het vlees is zwak

In maart werden in opdracht van de Braziliaanse justitie een groot aantal arrestaties verricht en invallen gedaan bij een groot aantal slachterijen waaronder die van Brasil Foods S.A. (BRF) en JBS. De actie was gericht op corruptie door inspecteurs van SIF samen met managers van BRF en JBS en werd uitgevoerd onder de codenaam ´Carne Fraca´ (het vlees is zwak). Inspecteurs hebben zich laten omkopen en onder andere veterinaire certificaten afgegeven zonder enige inspectie.

De fraude werd gepleegd in slachterijen in verschillende deelstaten. De zaak is twee jaar geleden aan het rollen gebracht door een van de veterinaire inspecteurs. Deze is naar buiten getreden uit onvrede met zijn gedwongen overplaatsing nadat hij de fraude bij een van de bedrijven ontdekte. In totaal zijn door deze actie 33 hooggeplaatste ambtenaren van SIF gearresteerd en door het ministerie ontslagen.

Slachthuis in Maraba. - Foto: Jos van de Vooren
Slachthuis in Maraba. - Foto: Jos van de Vooren

Operatie Lucas

Deze maand is tijdens de zogenaamde operatie `Lucas´ een lokaal hoofd en twee medewerkers van de SIF gearresteerd op verdenking van fraude bij slachthuizen en in de zuivelindustrie. Uit onderzoek van de federale politie (PF) is gebleken dat inspecties niet werden uitgevoerd en opgelegde boetes werden geannuleerd. Gebleken is dat van de in totaal € 4 miljoen steekpenningen onder andere luxe reizen en de particuliere school van de kinderen werden betaald.

De bedrijven gebruikten verboden middelen bij de productie van voedingsmiddelen. De bedrijven hebben of niet gereageerd of ontkennen de beschuldigingen en zeggen mee te werken aan het justitieel onderzoek.

Minister Blairo Maggi van Mapa heeft laten weten dat de betrokken inspecteurs zullen worden ontslagen. Ook heeft hij recentelijk de nog uit 1956 stammende wet voor de inspecties van voedingsmiddelenbedrijven vervangen. Naast vernieuwing van standaarden zijn ook de straffen op overtredingen zwaarder. Wat de nieuwe wet echter niet veranderd is het fraudegevoelige systeem van politieke benoemingen van personen op invloedrijke posten.

Nieuwe wet met boete tot anderhalve ton
Per 1 april 2017 heeft het ministerie van landbouw, veehouderij en voedselvoorziening nieuwe wettelijke regelgeving ingesteld voor de inspecties van voedingsmiddelenbedrijven met tevens veel zwaardere straffen dan voorheen. De nieuwe regeling, RISIPOA genaamd, geldt voor alle vleesverwerkers en producenten van vis, eieren, melk en honing. De nieuwe wet is gericht op voedselveiligheid en de bestrijding van economische fraude. In de wet zijn standaarden opgenomen ten aanzien van duurzaamheid, milieubescherming en dierenwelzijn. Op overtredingen door bedrijven staan nu boetes tot een maximum van € 150 duizend en het verlies van de goedkeuring door SIF.

Of registreer je om te kunnen reageren.