Home

Achtergrond 9 reactieslaatste update:15 mei 2017

Boeren vormen front tegen NAM wegens aardbevingsschade

Vijftien Groninger boeren en bewoners van woonboerderijen uit Noordbroek en omgeving klagen samen de NAM en de Staat aan. Tussen mei en november komt er een mondelinge behandeling van de zaak voor de rechtbank.

Veel Groningse boerderijen hebben schade als gevolg van de gaswinning. Van lichte schade tot grote scheuren, bolstaande muren of zelfs instortingsgevaar. Een aantal boeren en particulieren met woonboerderijen aan de Korengarst in het dorpje Noordbroek kwam er met de NAM niet uit en vormt nu samen een front. De boeren zien zich allen geconfronteerd met een gapend gat tussen de schade die de NAM en het Centrum Veilig Wonen (CVW) willen vergoeden en de bedragen die uit contra-expertises komen. Zo kreeg een van de boeren een aanbod van € 40.000, terwijl de totale schade volgens een contra-expertise op € 1,3 miljoen ligt. In het geval van een pluimveehouder werd € 8.000 geboden terwijl de schade bij contra-expertise op € 400.000 geraamd werd.

In het geval van een pluimveehouder werd € 8.000 geboden terwijl de schade bij contra-expertise op € 400.000 geraamd werd.

Boeren gaan NAM en de staat aanklagen

In september 2016 maakten de boeren bekend dat ze met 7 man de NAM en de Staat aanklagen en een bedrag van € 6 miljoen eisen. Inmiddels bestaat de groep al uit 15 deelnemers. Ze laten zich verdedigen door de juridisch adviseurs van FeitH in Slochteren, waaronder Nette Kruzenga. “Alle gebouwen die gebouwd zijn voor 1920 – wat veel Groninger boerderijen zijn – zijn eigenlijk total loss”, verklaart Kruzenga.

‘Boeren durven, als ondernemers, een rechtszaak eerder aan’

Boeren zijn ondernemers. Dat is waarom ze de rechtszaak aandurven, meent Kruzenga. “Een boer is eerder bereid deze weg te gaan. Grote opstanden begonnen altijd al met boeren.” Boer Jan Boonman beaamt dat: “Rechtbanken, daarin is Nette thuis. Alléén bereik je niet wat je met een groep voor elkaar krijgt. Je bokst tegen een hogere partij.” Kruzenga: “De NAM haalt het gas uit de grond en veroorzaakt schade aan jouw huis. Vervolgens moet je naar het Centrum Veilig Wonen voor een vergoeding. Stel, iemand rijdt je aan en stuurt je naar een door hem zelf opgericht instituut voor ‘Veilig Autorijden’, dat kun je je toch niet voorstellen?”

“De NAM haalt gas uit de grond en veroorzaakt schade aan jouw huis. Vervolgens moet je naar het Centrum Veilig Wonen voor een vergoeding. Stel, iemand rijdt je aan en stuurt je naar een door hem zelf opgericht instituut voor ‘Veilig Autorijden’ ... Dat kun je je toch niet voorstellen?”

‘Wij vorderen alles wat bij de wet kan’

Er komt een ‘comparitie van partijen’, de rechters willen dat partijen met elkaar in overleg gaan. Kruzenga vindt de boer daarbij leidend. “Wij vorderen alles wat bij de wet kan: herstelkosten én preventief: volgens het Bouwbesluit moet er een plaat beton onder, met gedraaid staal en heipalen. Daarnaast vragen we een uurtarief voor de tijd die de boeren kwijt zijn met alle rapporten en gesprekken.”

‘Kans dat boeren winnen van NAM is groot’

De Hoge Raad heeft twee arresten gewezen in gevallen van aardbevingsschade, die zeggen: ook al is een huis/boerderij total loss, en ook al zijn de herstelkosten veel hoger dan verbouw, als de eigenaar het hersteld wil hebben, dan moet dat gebeuren.

Het NAM-schadeprotocol sluit naar mening van Kruzenga veel schade uit die op grond van de wet wel degelijk voor rekening van de NAM komt. Ze acht de kans dat de boeren winnen groot. “Er ligt een duidelijk causaal verband tussen de aardbevingen en de schade. Er zijn eigenlijk geen redenen waarom de NAM die niet zou moeten betalen.” Ze baseert zich daarbij op Artikel 177 uit BW6: de exploitant van een mijnbouwwerk is aansprakelijk voor de schade die ontstaat.

‘NAM lost simpele problemen op maar geeft niet thuis bij complexe gevallen’

De boeren zeggen het gevoel te hebben dat de NAM eenvoudige problemen die veroorzaakt zijn door aardbevingen – zoals het repareren van schoorstenen – op wil lossen om aan te kunnen tonen dat ze in aantallen veel schadegevallen oplossen, maar dat ze bij complexe of duurdere gevallen niet thuis geven. Hun toekomst is onzeker. Boerin Margreet Arkema wil het bedrijf graag een beetje netjes achterlaten voor de bedrijfsopvolger, zoon Siewert. “Het gaat alleen maar achteruit. Je voelt je machteloos.” Siewert wil graag de handen uit de mouwen steken. “Je staat al zo lang stil, maar je wilt eerst de uitslag van de rechtszaak weten voordat je iets nieuws doet.”

‘NAM rekt zaken om boeren moedeloos te maken’

Tegen RTV Noord zegt FeitH dat de NAM probeert de zaak te rekken, opdat boeren moedeloos worden. “Dat is een bekende tactiek.” Tussen mei en november staan de partijen tegenover elkaar. Siewert: “Met een beetje pech wordt dat weer november. Ik begrijp dat het te veel geld kost om de gaskraan dicht te draaien, maar los het dan op met die schade. We hopen dat er een verlossend antwoord komt van de rechter. Ik wil weleens weten waar ik aan toe ben. Dan kun je vooruit.” Uiteraard hoopt Margreet ook dat de gaskraan verder dichtgaat en dat de aardbevingen dan stoppen. “Het kost een hoop tijd, energie, ellende en slapeloze nachten. Het dwarsboomt je plannen. Wat je ook doet, het zit de hele tijd in je hoofd.”

De NAM is gevraagd om haar visie, maar laat weten niet in te gaan op lopende zaken.

€ 900.000 schade aan monumentale boerderij

Het bedrijf van familie Arkema is gevestigd in een Oldambster boerderij aan de Korengarst. De boerderij uit 1700 is sinds 1730 in het bezit van de familie. Als Margreet Arkema en haar man Bé er in 1982 gaan wonen, zitten er geen scheuren in de muren, maar zo’n 10 jaar geleden ontdekken ze de eerste. “Dat zou door de bodemdaling gekomen zijn, en niet door de gaswinning, zei de NAM.”

Margreet Arkema voelt zich niet veilig in de monumentale boerderij. De Arkema's hebben een bedrijf met biologisch vleesvee en varkens en gangbare akkerbouw plus nog loonwerk.
Margreet Arkema voelt zich niet veilig in de monumentale boerderij. De Arkema's hebben een bedrijf met biologisch vleesvee en varkens en gangbare akkerbouw plus nog loonwerk.

Ze knappen de voorgevel op. “Toen begon de muur tussen 2 schuren.” Ze melden de schade bij de NAM. “We dachten: we kunnen aan de slag.” De NAM komt 3 keer langs voor een inventarisatie. “Het eerste rapport hadden we niet mogen zien, maar ze stuurden het ons per ongeluk op. Er stond in dat het aardbevingsschade was.” Het tweede rapport geeft aan dat het voor de helft aardbevingsschade is en het derde rapport meldt dat een kwart aardbevingsschade is en dat ze trekstangen door de schuur moesten maken, op anderhalve meter hoogte. Het derde rapport verklaart de grote scheuren uit achterstallig onderhoud; van zettingsschade zou geen sprake zijn, de oorzaken daarvan zijn een verkeerd fundament en een deur die op de verkeerde plek zit. Alleen kleine scheuren zijn veroorzaakt door aardbevingen.

‘Achterstallig onderhoud’

Margreet briest. “Achterstallig onderhoud... Het kan wel een verfje gebruiken, maar als er een scheur in een muur zit, ga je het toch niet schilderen?” Siewert meent dat het fundament prima is. “Hoeveel panden ken je die al 300 jaar staan? Het staat rechtstreeks op het zand, wij zitten op een zandplaat van 4 meter. In 1700 hadden ze nog geen beton.” De boerderij is getaxeerd door een NIVRE-gecertificeerd bureau. Als de herstelkosten hoger uitpakken dan de waarde van het huis, moet het toch blijven staan, omdat het een monument is. Siewert: “Als ze nou eens de pure schade herstellen, dan zijn we tevreden. Maar als je € 900.000 schade hebt, dan moeten ze niet met € 15.000 aankomen. Laat de rechter maar een uitspraak doen.”

Margreet is niet gerust op de veiligheid. “Storm is eng, want je weet niet wat het nog kan hebben. Wij wonen en slapen in ons huis in het dorp.” Siewert, die er wel woont, vindt het er niet veiliger op worden. “Je denkt er wel over na. Als er een aardbeving begint, dan zorg je dat je op tijd buiten bent. Maar wat als je slaapt? Een deskundige legde me uit dat als er onder onze boerderij een aardbeving van 3,5 komt, dat dan de voorste helft van de boerderij blijft staan en de achterste helft inzakt.” De muren van de schuur gaan naar buiten, de balken draaien en de nok is in beweging, waardoor het dak zakt. “We gebruiken de schuur minder, we zetten er geen trekkers meer in. De zuilen zijn al ondersteund.”

Siewert zag op een zogenoemde Tilt-meter wat er tijdens een aardbeving gebeurt met een pand. “Een storm valt op zich nog mee, maar tijdens een aardbeving schudt alles, je ziet gebouwen niet alleen trillen, maar ook kantelen.”

‘Soms lijkt het alsof je in Zuid-Italië bent beland’

Een straat van de Korengarst verwijderd woont Jan Boonman al vijftig jaar in zijn roodstenen Groninger boerderij uit 1770. Hij is 76 jaar en nog steeds actief boer op 30 hectare. “Ik blijf er fit bij.” Begin 2014 ziet hij dat de voorgevel van het dak van zijn boerderij boller wordt en er steeds verder af gaat staan. Hij belt de aannemer en laat het herstellen. “Het was al 5 tot 10 jaar aan de gang, sluimerend.”

Het gebouw werkt, de scheuren worden steeds groter. “Het komt door de gaswinning.” Een maand later ontstaan scheuren in de zijgevel. Bij terugkomst na een dag op het land blijkt de hele zijgevel eruit te liggen, het dak van de schuur is meegekomen. Boonman meldt de schade bij de NAM. Als hij vervolgens niks hoort, neemt hij een aannemer in de hand om het te laten repareren.


  • Jan Boonman voor zijn monumentale boerderij. 'Ik had me de toekomst anders voorgesteld.'

    Jan Boonman voor zijn monumentale boerderij. 'Ik had me de toekomst anders voorgesteld.'

  • De schuur van Boonman na de instorting.

    De schuur van Boonman na de instorting.

  • De nieuwe muur van de boerderij van Boonman.

    De nieuwe muur van de boerderij van Boonman.

  • Jan Boonman denkt dat er nog een lange weg te gaan is.

    Jan Boonman denkt dat er nog een lange weg te gaan is.

  • De straat.

    De straat.

Ton geïnvesteerd

Het herstel kost hem een ton, maar Boonman denkt dat NAM wel over de brug komt. Later komen er nieuwe scheuren in de rest van de schuur en het woonhuis. Hij krijgt in totaal 3 keer bezoek van een bouwkundig inspecteur van de NAM. De eerste wijst alles af. “Ze vonden alleen twee dakpannen die in het gaas hingen.” Daarna komen nog een tweede en een derde inspecteur. “Van de derde moet ik mijn rapport nog ontvangen.”

De NAM concludeert dat het C-schade is: geen verband met de gaswinning. Uit een contra-expertise komt een schadebedrag van € 850.000. Daar komt de ton die hij zelf in de herbouw van de schuur stak nog bij. De NAM geeft nu aan dat hij het niet zelf had moeten oplossen, maar volgens Kruzenga heeft hij volgens de wet gehandeld. Zijn bedrijf draaide immers door en anders was er nog meer schade ontstaan. Boonman knikt. “De trekker en de kieper staan eronder. Als zoiets gebeurt, dan schrik je, en dan moet je maatregelen nemen.”

Scheuren steeds groter

Boonman wijst op nieuwe, kleine scheuren in de muren. “Ze worden steeds groter. Als de NAM komt en ze zien er spinnenwebben tussen zitten, dan zeggen ze dat het achterstallig onderhoud is.” Juridisch is achterstallig onderhoud meestal geen steekhoudend argument, alleen als het achterstallig onderhoud invloed op de staat van de constructie is en dus een belangrijke oorzaak van de schade speelt het een rol.

Hoewel hij vindt dat hij geluk heeft gehad dat hij niet thuis was toen de schuur instortte, is Jan Boonman niet bang. “Er moet alleen geen schok komen boven de 4 of 5.”

‘Soms het gevoel dat je in Zuid-Italië bent beland’

Inmiddels is er al veel tijd overheen gegaan. “Het had in een week opgelost kunnen zijn De onmacht en de onrechtvaardigheid, dat is wat rot voelt en daarom heb ik me aangesloten bij de groep. Er kan altijd wat gebeuren, maar herstel het dan. Soms heb ik het gevoel dat ik in Zuid-Italië ben beland.”

Zijn boerderij oogt total loss. “Ik wil dat mijn boerderij hersteld wordt.” Maar ook in een herstelde boerderij weet hij nog niet wat de toekomst gaat brengen. “Men zegt dat de grond nog een tijd blijft trillen.” Hij had zich de toekomst anders voorgesteld. “Ik had gedacht dat ik hier oud ging worden. Het is nu ernstig beschadigd en in deze staat is de waarde zwaar aangetast.”

Laatste reacties

  • NoordHollander

    het is zaak om elk geval apart te behandelen boeren; uiteraard kun je proberen elkaar te steunen denk er niet te gemakkelijk over............................

  • el

    Het wordt hoog tijd dat de Groningers volledig worden gecompenseerd voor de schade veroorzaakt door de NAM .Heel Nederland heeft jaren lang geprofiteerd van het Groningse gas, nu is het tijd om de Groningers te helpen opruimen en de schade te herstellen!

  • zon

    De schade is niet leuk,realistischer is het om te slopen en nieuw te bouwen.
    Die kleine miljoen schade van ieder boerderij is meer dan de waarde van het pand.
    Hier blijf je mee aan het touwtrekken en bij nieuwbouw ben je overal vanaf.
    We hebben de verhalen gehoord van mensen die het schade bedrag gebruikten voor andere leuke dingen,bij dit soort grote bedragen weet je zeker dat er rare dingen gaan gebeuren.

  • JKr

    Koop alles op en maak er een natuurgebied van, zijn de risico's op schade in de toekomst er ook niet meer. Voor natuur is er altijd geld. Laat de postcode-loterij hier eens geld doneren doen ze een keer waar ze voor zijn, goede doelen. Alle Nederlanders hebben in het verleden voordeel van het gas gehad, laat dit nu eens andersom werken.

  • info36

    @ZON, de mensen die er wonen hebben nergens om gevraagd. Volgens mij respecteren velen in dit land het eigendomsrecht niet meer waaronder de overheid. Volgens mij is dat het grondprincipe van de democratie. Als je daar aan gaat zagen ben je aan het afglijden.

  • veldzicht

    @JKR,Dit meen je toch zeker niet ! anders moet jij je toch eens na laten kijken.

  • M. Fries

    Fraai een-tweetje tussen NAM en Staat (als aandeelhouder van NAM).

  • M. Fries

    .

  • koestal

    De staat heeft er al miljarden aan verdient,maar de slachtoffers van de aardbeving moeten jaren wachten op geld. De taxateurs verdien er millioenen aan. De bewoners moet zeer veel geduld hebben.

Laad alle reacties (5)

Of registreer je om te kunnen reageren.