Home

Achtergrond 1 reactie

Vrijdenkers gezocht tegen leegstand en verpaupering

Provincie Overijssel zoekt vernieuwers in de strijd tegen verpaupering en leegstand op het platteland.

Een platteland vol verpauperde boerenschuren en onbewoonde boerderijen: dat is het schrikbeeld van de provincie Overijssel, maar wel een realiteit in de nabije toekomst als er geen bestemming wordt gevonden voor de 4 miljoen vierkante meter agrarische bedrijfsruimte dat tot 2030 vrijkomt. Met het project Buitenkansen wil de provincie nu ideeën vergaren. Het beste idee krijgt 2 jaar lang de sleutel van een boerderij in Stegeren.

Met het project Buitenkansen wil de provincie nu ideeën vergaren. Het beste idee krijgt twee jaar lang de sleutel van een boerderij in Stegeren.

Tussen nu en 2030 verdwijnen 3.000 van de huidige 9.000 agrarische bedrijven in Overijssel, is de verwachting. Dat komt overeen met 4 miljoen vierkante meter agrarische bedrijfsruimte. Leegstand en verpaupering liggen op de loer en dat komt de kwaliteit en de vitaliteit van het buitengebied niet ten goede.

Vrijkomende agrarische bebouwing benutten

Het tij lijkt niet te keren en daarom is de provincie Overijssel op zoek naar ideeën om de vrijkomende agrarische bebouwing straks op een andere wijze te kunnen gebruiken. Boeren, maar zeker ook andere partijen als makelaars, projectontwikkelaars, studenten, designers en ondernemers, worden gevraagd om met onalledaagse ideeën te komen voor een nieuwe benutting van deze vrijkomende agrarische bebouwing, ook wel VAB’s genoemd.

Om te inventariseren welke ideeën er zoal leven, organiseert de provincie op 9 en 10 maart een zogenoemde VAB-athon onder het motto ‘de problemen van morgen kunnen we niet aanpakken met de oplossingen van gisteren’. De VAB-athon is een ideeënmarathon waarbij deelnemers twee dagen de tijd krijgen om hun idee voor het voetlicht te brengen. De vijf beste ideeën gaan vervolgens door naar een finaleronde, die later dit voorjaar wordt gehouden. Tussentijds is er een publieksstemming, waarbij Overijsselaars op het beste idee mogen stemmen. Door er een publiekswedstrijd van te maken wil de provincie bereiken dat zo breed mogelijk wordt nagedacht over de uitdagingen waar het platteland voor staat.

Leerproces van 2 jaar

De winnaar krijgt 2 jaar lang de beschikking over een vrijgekomen melkveebedrijf in Stegeren. Gratis. Zelfs gas, water en elektriciteit neemt de provincie voor haar rekening. Na die twee jaar heeft de winnaar een optie tot koop op de boerderij. Als tegenprestatie verlenen deelnemers aan de VAB-athon het volledige en onvoorwaardelijke gebruiksrecht van het bedachte concept aan de provincie Overijssel. Daarnaast is een voorwaarde dat de winnaar in contact blijft staan met de provincie.

De winnaar krijgt 2 jaar lang de beschikking over een vrijgekomen melkveebedrijf in Stegeren. Gratis. Zelfs gas, water en elektriciteit neemt de provincie voor haar rekening.

Vernieuwende bestemmingen schuren soms met regels

‘Maar zie dit meer als een kans’, zegt gedeputeerde Monique van Haaf. “De winnaars worden begeleid door een team van experts.” Die experts zullen de ondernemer helpen om de hobbels op het pad weg te nemen. Dat zal nodig zijn, weet Van Haaf. ‘Vernieuwende bestemmingen passen niet altijd binnen de huidige wet- en regelgeving. Daardoor kan een plan soms niet worden uitgevoerd en blijft de leegstand bestaan of neemt deze toe.’ Voor de provincie zijn de twee jaren dan ook vooral bedoeld als een leerproces om te kijken waar een ondernemer tegenaan loopt bij het wijzigen van de bestemming van een boerderij.

“Zo kunnen we kijken wat we al goed doen en wat we eventueel anders kunnen doen’, zegt Van Haaf. Omdat het wijzigen van regelgeving doorgaans veel tijd in beslag neemt, zou het kunnen zijn dat het winnende team in die twee jaar nauwelijks toekomt aan de uitvoering van het concept. ‘Daar gaan we niet van uit’, zegt Van Haaf. ‘De provincie en de gemeente Ommen zullen er alles aan doen om dat te voorkomen.’

Van elkaar leren

De boerderij aan de Spijkerweg 1 in Stegeren is in 2009 door de familie Warmelink verkocht aan de provincie Overijssel. De bijbehorende 40 hectare zijn nu grotendeels in gebruik als natuur en waterberging. Uiteindelijk blijft er voor de winnaar 1,35 hectare aan land over, te weinig voor een regulier agrarisch bedrijf. Agrarische ideeën hebben dan ook geen voorrang. Aan welke ideeën wel gedacht wordt, daar wil het projectteam geen uitlatingen over doen.

‘We willen de deelnemers niet op een bepaald spoor zetten’, zegt Simone Adema, projectleider Buitenkansen. ‘In principe is alles mogelijk.’ De provincie heeft er bewust voor gekozen zo weinig mogelijk kaders op te stellen. Het moet een sessie worden voor vrijdenkers, waarbij een idee niet snel te gek is, al moet het uiteindelijk wel leiden tot een haalbaar concept. ‘Juist de kruisbestuiving van mensen met verschillende studies, achtergrond, kennis, ervaring, werkdomein en mindset maken het interessant, iedereen kan van elkaar leren’, zegt Van Haaf.

Huidige regelgeving geen beperking

Tijdens de VAB-athon zijn er twee challenges waarmee de deelnemers in groepjes aan de slag gaan. De eerste challenge is het bedenken van een nieuwe functie voor de leegstaande boerderij in Stegeren. Een plan hiervoor moet bestaan uit een analyse van de markt en de vraag, een toelichting, een ontwerp van het concept en een businessmodel met groeiplan. De tweede challenge is algemener: bedenk oplossingen voor de leegstaande boerderijen in Overijssel. ‘Wij dagen iedereen uit om een vernieuwende oplossing, concept, instrument of functie te bedenken voor leegstaande boerderijen’, zegt Van Haaf. De provincie is hierbij op zoek naar een oplossing die opgeschaald kan worden naar meerdere boerderijen. Daarbij mag buiten de gebaande paden gedacht worden, huidige regelgeving moet geen beperking zijn.

Interesse uit andere provincies

Gezien het huidige aantal inschrijvingen is de eerste fase van het project al succesvol, vindt Van Haaf. Al zestig teams hebben zich ingeschreven. Voornamelijk uit Overijssel, maar ook uit andere delen van het land. ‘We hadden niet gerekend op zo’n toeloop van deelnemers.’

Het project wordt ook in andere delen van het land met belangstelling gevolgd, zegt de gedeputeerde. ‘Zelfs vanuit België is contact met ons opgenomen. Ook zij willen volgen wat wij aan het doen zijn.’

{{foto,2}}

Nieuw bedrijf 10 kilometer verderop

De boerderij in Stegeren was tot 2009 generaties lang in het bezit van de familie Warmelink, toen ze besloten het bedrijf aan de provincie Overijssel te verkopen en zo’n tien kilometer verderop in Rheezerveen opnieuw te beginnen. Op de oude locatie was er onvoldoende perspectief: 140 melkkoeien op 40 hectare land was niet ideaal, er was geen mogelijkheid grond bij te kopen terwijl beide zoons hadden aangegeven verder te willen met de boerderij. Bovendien lag het bedrijf in een EHS, in een Natura 2000-gebied en maakte het deel uit van project Ruimte voor de Vecht. Het nieuwe bedrijf met 76 hectare ligt in een landbouwontwikkelingsgebied in Rheezerveen. De vergunning voorziet in 250 melkkoeien en 140 stuks jongvee.

Guido Kobessen

Eén reactie

  • Donas

    Jammer dat ik dit nu pas lees: 9 en 10 Maart worden ideeën geinventariseerd lees ik zojuist. Momenteel zijn we bezig met een initiatief in het buitenland, aangezien uit de haalbaarheids studie een intiatief op Nederlandse grond niet haalbaar lijkt.
    Ik hoop ons idee in de toekomst nog eens te testen!

Of registreer je om te kunnen reageren.