Home

Achtergrond

Verzet boeren tegen aanleg hoogwatergeul langs Waal

De aanleg van een hoogwatergeul langs de Waal bij Varik wekt beroering bij boeren en burgers.

Boeren en burgers uit de Gelderse dorpen Varik en Heesselt hebben de laatste weken weer wat hoop gekregen. De aanleg van een hoogwatergeul, waardoor hun bedrijven op een eiland terechtkomen of tussen twee nieuwe dijken, blijkt niet in beton gegoten.

Ineens 18 alternatieven

Al minstens vijftien jaar wordt over de bewuste geul gesproken, een alternatief was niet bespreekbaar. Nu opeens ligt er een nota met achttien alternatieve maatregelen om wateroverlast stroomopwaarts te voorkomen bij een extreem hoge waterstand in de Waal. Daaronder ingrepen die veel minder ingrijpend zijn dan de hoogwatergeul.

LTO-bestuurder en gepensioneerd fruitteler Adri van de Geijn (70) is optimistisch. Het lijkt erop dat het protest van burgers en boeren is gehoord. Toch zet hij een kanttekening. Dit voorjaar worden vier alternatieven gekozen die verder worden uitgewerkt. De minister van Infrastructuur en Milieu hakt in 2018 de knoop door.

De in het gebied fel bekritiseerde hoogwatergeul is nog niet van tafel, waarschuwt Van de Geijn. “Maar de kans dat voor een betere én goedkopere oplossing wordt gekozen, namelijk door maatregelen te nemen in de uiterwaarden in plaats van binnendijks, is wel groter dan een jaar geleden. Er is reden voor optimisme. Maar we kunnen en zullen niet achterover leunen.”

Adri van de Geijn: “Voor tien agrariërs pakt de hoogwatergeul dramatisch uit.” Foto: Herbert Wiggerman
Adri van de Geijn: “Voor tien agrariërs pakt de hoogwatergeul dramatisch uit.” Foto: Herbert Wiggerman

Ultieme oplossing

Van de Geijn is als bestuurslid van de LTO-afdeling Neerijnen betrokken bij de discussie over de hoogwatermaatregelen in de regio. Bij Varik bevindt zich een bocht in de Waal en die vormt een flessenhals, zeker bij een extreem hoge waterstand zoals in februari 1995.

De aanleg van een binnendijkse hoogwatergeul werd jarenlang gezien als de ultieme oplossing. Vanuit zijn woning heeft Van de Geijn dan aan de ene kant zicht op de bestaande winterdijk van de Waal en aan de noordkant op de nieuwe dijk van de hoogwatergeul.

Hij relativeert als het gaat om de gevolgen voor zichzelf. “Ik ben mijn bedrijf aan het afbouwen, voor jongere boeren en tuinders zijn de gevolgen veel groter. Dat geldt zeker voor bedrijven die in de beoogde hoogwatergeul liggen. Voor hen is het einde verhaal; de grond tussen de twee nieuwe dijken aan beide zijden van die geul kan alleen nog maar worden gebruikt voor extensieve veehouderij. Er zijn ook bedrijven die dwars door midden worden gesneden.”

Motie van SP

Het felle protest in de regio werd vorig jaar ook door de Tweede Kamer opgemerkt. Een motie van SP leidde er uiteindelijk toe dat er alternatieve maatregelen zijn uitgewerkt, waaronder enkele ingrepen tussen de bestaande winterdijken van de Waal.

“Alle boeren in het gebied zijn daar voorstander van”, zegt Van de Geijn. “Dat is logisch, want buitendijkse hoogwatermaatregelen hebben veel minder effect op de grondwaarde, vooral omdat de percelen in de uiterwaarden toch al extensief worden gebruikt. Bovendien kunnen dan tegelijkertijd maatregelen worden genomen voor natuur en recreatie. En, niet onbelangrijk, buitendijkse ingrepen zijn veel goedkoper dan binnendijkse.”

“Ik ben ontzettend blij dat ambtenaren en politici naar het gebied luisteren.”

De boeren en tuinders in Varik en Heesselt hebben overigens ervaring met ingrijpende ruimtelijke plannen voor hun gebied. Al in de jaren zeventig van de vorige eeuw werd overwogen om de bocht in de Waal af te snijden. Toen ging het niet om hoogwater, maar om meer ruimte te bieden aan de scheepvaart. Van de Geijn weet nog precies waar die afsnijding zou komen. “Er stond een lijn op de kaart en die is de afgelopen veertig jaar eigenlijk niet meer verdwenen. De hoogwatergeul, als die er komt, ligt vrijwel op dezelfde plek.”

Grotere kans op buitendijks alternatief

Die binnendijkse geul gaat er zeer waarschijnlijk niet komen. “Het laatste woord hierover is nog niet gesproken, maar de kans dat voor een buitendijks alternatief wordt gekozen, is afgelopen maanden tijd enorm toegenomen. Dat is te danken aan de weldoordachte voorstellen van boeren en burgers. Ik ben ontzettend blij dat ambtenaren en politici naar het gebied luisteren. Uiteindelijk komt het waarschijnlijk allemaal goed.”

Of registreer je om te kunnen reageren.