Home

Achtergrond 1 reactie

Manifest moet landbouw Gelderse Vallei versterken

De landbouw in de Gelderse Vallei heeft het moeilijk; lastig voor een regio die zichzelf verkoopt als FoodValley. Vandaar het ‘Manifest van Salentein’.

De landbouw in de Gelderse Vallei staat onder druk. Het aantal bedrijven neemt gestaag af; mogelijk met 40% in de komende 13 jaar. In het verleden was de daling toe te schrijven aan reguliere stoppers: bedrijven zonder opvolging. Maar steeds vaker is sprake van voor buitenstaanders plotselinge financiële nood. Wanneer bedrijven ophouden te bestaan, worden grond en stallen niet altijd overgenomen door andere boeren. Het gevolg is dat de landbouwproductie in de regio kan afnemen.

De boeren met wie het goed gaat en die door willen gaan, kunnen niet altijd op de gewenste plek uitbreiden. De maatschappelijke kritiek neemt toe. Een stagnerende sector is slecht voor een regio die zich als ‘FoodValley’ aan de buitenwereld verkoopt. De gemeenten die in het FoodValley-gebied liggen, zoals Barneveld, Nijkerk en Ede, hebben stuk voor stuk een sterk agrarisch karakter. Ze zetten al jaren in op de versterking van de hele food- en agriketen.

Het gaat daarbij om de relatie tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en overheid.

Zonder boeren is zelfs positie Wageningen UR in geding

Boeren vormen volgens Fije Visser van LTO Gelderse Vallei een onmisbare schakel in de keten. Zonder boeren geen verwerkers, minder belastinginkomsten en minder kennis. Zonder de praktijkkennis van boeren en tuinders kan zelfs de positie van het nabije Wageningen UR onder druk komen te staan. Als boeren wegvallen, komt het verdienmodel van de hele plattelandsregio onder druk te staan.

Manifest van Salentein

Het zogeheten Manifest van Salentein moet de kritische massa van de landbouw in het gebied bewaken. Het op het landgoed Salentein nabij Nijkerk tot stand gekomen Manifest is in de eerste plaats een initiatief van de gemeenten die in het FoodValley-gebied liggen. Ze organiseerden vorige week een conferentie op landgoed Salentein, met onder meer banken, accountants, boeren, belangenorganisaties, kalfsvleesgigant VanDrie en de veevoerindustrie. De conferentie leverde een plan op dat de sector in de regio op eigenlijk alle denkbare punten moet versterken.

Gelderse Vallei moet proeftuin van de wereld worden

Het manifest bevat plannen die van de regio de proeftuin van de wereld moeten maken. Boeren moeten directer en structureel bij innovatie worden betrokken, aldus Gerard van Santen van gebiedscoöperatie O-gen. Hij spreekt van ‘testboeren’ die een deel van hun inkomen krijgen uit het meewerken aan innovatietrajecten. De plannen voorzien ook in een integrale bedrijfsscan die maakt dat alle bedrijven hun kracht, zwakte en kansen zien.

De overheid moet wat wethouder Willemijn Vreugdenhil van de gemeente Ede ook de hand in eigen boezem steken. Ze moet sneller tot besluiten komen, duidelijke regels opstellen en perspectief bieden voor nieuwe concepten en starters. Op de vraag of de Haagse politiek de regeldruk zou moeten verlichten antwoordt ze: “Amen! Ze moeten leren loslaten. Meer durven accepteren dat goede regionale oplossingen soms niet precies binnen landelijke kaders passen.”

‘Haagse politiek moet leren loslaten, meer durven accepteren dat goede regionale oplossingen soms niet precies binnen landelijke kaders passen.’

Kavelruil

Een gebiedsregisseur moet permanent zich inzetten voor kavelruil. Maar ook ervoor zorgen dat het landbouwkundig kapitaal van bedrijven die stoppen niet verloren gaat. “We moeten een visiekaart maken met ontwikkelkansen”, aldus wethouder Aart de Kruijf van de gemeente Barneveld. Zodra een bedrijf wegvalt, is dan voor iedereen duidelijk wat waar mogelijk is.

‘Boer niet meer dominant in buitengebied’

De maatschappij wordt wat de Kruijf betreft meer bij de landbouwplannen betrokken. “Boeren zijn niet meer dominant in het buitengebied, maar wel de drijvende kracht van de plattelandseconomie.” De SGP-politicus pleit voor meer “sociale innovatie”. “Vaak zijn er projecten waarbij burgers naar de boerderij komen”, aldus Visser. “Maar andersom laten boeren zich te weinig in de stad zien.” Wat hem betreft moet het begrip van twee kanten verbeteren.

Coaching en training

Het Manifest zet ook in op coaching en training. Betaald niet door één, maar door alle betrokken partijen. Opvallend is dat niet alleen wordt ingezet op cursussen en het trainen van erfbetreders, maar ook op de introductie van een coach. “Soms mis ik de sociaal-economische vertegenwoordiger van vroeger”, aldus De Kruijf. “Een onafhankelijke vertrouwenspersoon die niets komt verkopen maar een boer kan adviseren over lastige vraagstukken.”

Varkens op een bedrijf in Nijkerk. - Foto: Ton Kastermans Fotografie
Varkens op een bedrijf in Nijkerk. - Foto: Ton Kastermans Fotografie

Een dergelijke coach moet helpen voorkomen dat boeren zich te laat melden met grote, acute financiële nood. “Vroeger kwam dat zowat nooit voor. Stoppers stopten vanwege gebrek aan opvolging. Maar nu de varkensprijs al jaren laag is en de mestafzetkosten hoog, neemt het aantal toe. We zien ook melkveehouders voorbij komen die soms veel hebben geïnvesteerd maar weinig hebben gebeurd voor hun melk. Zeker één noodgeval per maand.”

‘We zien ook melkveehouders voorbijkomen die soms veel hebben geïnvesteerd maar weinig hebben gebeurd voor hun melk. Zeker één noodgeval per maand.’

Dat valt mee op de circa 800 boeren in Barneveld. Maar naarmate markten beweeglijker worden, kan het aantal toenemen. De komende maanden moet het manifest vaste vorm krijgen. Het gaat dan om geld en manschappen. De Kruijf heeft hier vertrouwen in. Het is geen regio van praten, maar van doen, aldus de politicus. “En het is geen manifest van alleen politici, maar een manifest van en voor de hele keten.”

Eén reactie

  • piet 5162

    Denk dat er al wel genoeg erfbetreders zijn inmiddels.En laat willemijntje CDA niet haar gang gaan want dan zitten we binnenkort in een groot recreatie park zonder boeren. Hoop dat willemijntje het niet voor elkaar krijgt met regionale oplossingen dat komt zeker niet goed. Wij stemmen dus na 40 jaar geen CDA meer.

Of registreer je om te kunnen reageren.