Home

Achtergrond

Wetenschap is klaar voor nieuwe stap in fokkerij

Zal de koe dankzij slimme genetische technieken in een paar decennia hoornloos zijn?

Kan het Kashmir schaap over tien jaar nog meer en betere wol leveren? En is het mogelijk de kip eieren te laten leggen, waarvan ook de mens met ei-allergie kan genieten? En zal de malaria, dankzij de introductie van een genetisch aangepaste mug, zo goed als uitgeroeid zijn over tien jaar?

Moderne biotechnologie

Wetenschappers uit alle werelddelen praatten deze week in Rotterdam over de vraag wat de toepassing van moderne biotechnologie in dieren teweeg kan brengen. Welke perspectieven dienen zich aan, welke risico’s en welke gevaren?

De Commissie voor Genetische Modificatie, die gevraagd en ongevraagd advies geeft aan de regering over verandering door de mens van erfelijke eigenschappen in planten en dieren, organiseert het symposium. Het leidt tot een advies dat later dit jaar zal verschijnen over het gebruik van nieuwe technieken, zoals CrisprCas9 in de dierhouderij.

In Australië zijn ze al zover dat ze een kip eieren kunnen laten leggen die uitermate geschikt zijn voor de productie van vaccins. Waar nu nog 2 eieren nodig zijn om een dosis griepvaccin te maken, kan met de eieren uit het Australische onderzoek een twintigvoudige productie worden bereikt: 10 doses griepvaccin uit één ei. Toch is die kip nog niet op de markt. Het zou kunnen, zegt onderzoeker Tim Doran.

Duurzame resistentie

Doran ziet ook andere kansen: een verhoogde weerbaarheid van de kip tegen bijvoorbeeld aviaire influenza of andere kippenziektes. De kanttekening die hij maakt is dat de weerbaarheid van dieren een complex geheel is op het genoom, de verzameling van genetische eigenschappen. Het is niet een gen dat daarvoor bepalend is, maar een combinatie van op elkaar inwerkende genen, waarvan de precieze werking en plek in het DNA van de kip nog lang niet bekend zijn.

Genetisch gemodificeerde varkens. - Foto: Alamy
Genetisch gemodificeerde varkens. - Foto: Alamy

Daar komt bij dat griepvirussen de eigenschap hebben snel te veranderen, om grip te blijven houden op hun slachtoffers. Dus de vraag is of een kip duurzaam resistent gemaakt kan worden. Op dat punt kan de fokkerijwetenschap in de dierhouderij nog veel leren van de veredelaars in de plantenteelt.

Ongewenste bij-effecten

De Chinese onderzoeker Xiaolong Wangvan de universiteit van Yangling heeft al veel onderzoek gedaan naar manieren om geiten en schapen meer vlees en wol te laten produceren. Met de groeiende werelbevolking zal zowel de vraag naar wol als naar vlees toenemen. Daar zal China een bijdrage aan moeten leveren.

Een van de beperkingen bij de toepassing van nieuwe technieken is dat er ongewenste bij-effecten kunnen optreden. Maar, stelt Wang gerust, bij een grondige analyse van de dieren waarbij de techniek werd toegepast kwamen geen ongewenste bij-effecten aan het licht, in elk geval niet meer onverwachte effecten dan die ook zouden optreden bij normale fokkerij.

Toch is voorzichtigheid geboden, dat vindt ook de Chinese overheid, die nog lang niet toe is aan de toelating van de met CrisprCas9 ‘ontwikkelde’ dieren. Dat kan, denkt Wang, nog wel tien jaar duren.

Of registreer je om te kunnen reageren.