Home

Achtergrond

Check elektrische veiligheid van installaties op boerenbedrijf

Bij het plaatsen en in gebruik stellen van elektrische installaties op landbouwbedrijven gaat veel mis. Oorzaak is vaak het werken met apparatuur die niet voor deze omgeving is bedoeld.

Boeren hebben – te – weinig kennis van het elektrisch/elektrotechnische deel van hun bedrijf en de regelgeving hierover. Dit is ook niet vreemd, omdat deze installaties de laatste tien jaar behoorlijk complex zijn geworden. Geen simpele aan/uit- of tijdschakelaars meer, maar ingewikkelde elektronische besturingen. Voor de goede werking ervan en voor het naleven van de regelgeving vertrouwen boeren meestal ‘blind’ op hun leverancier of installateur. Maar die zijn ook lang niet altijd op de hoogte van de geldende regelgeving, met als gevolg soms vreemde storingen en daarmee gepaard gaande kosten en ongemak.

Vaak gaat het fout op gebied van elektromagnetische comptabiliteit (EMC). Daarmee wordt bedoeld het zonder problemen samenwerken van elektrische en elektronische apparatuur in een technische installatie. Ieder individueel apparaat in een installatie veroorzaakt elektromagnetische storing (EMS) en vervuiling op het lichtnet. Op Europees niveau is hiervoor regelgeving van kracht. Daarin zijn de de limieten vastgesteld van deze EMS en de vervuiling op het lichtnet dat een apparaat veroorzaakt. Dat een apparaat onder deze (Europese) limieten blijft en dus voldoet, wordt kenbaar gemaakt met het CE-merkteken dat op allerlei producten is aangebracht.

Wat betekent het CE-merkteken op producten?

Dat een product aan de regels voldoet, wordt vastgelegd in een zogenoemde conformiteitverklaring. De fabrikant of importeur van de producten geeft deze verklaring af. Hiermee verklaart deze dat het product aan alle regels voldoet. Vervolgens mag de fabrikant/importeur het CE-merkteken op zijn product zetten en het vrij op de Europese markt brengen.

Voor het opgebrachte CE-merk gelden strikte eisen aan formaat, vorm en kleur. Daarmee wordt nogal eens gefraudeerd. Het betreffende product voldoet dan ook vaak niet aan de EU-regels. Uit een recent onderzoek van de NVWA over USB-laders (veelal toegepast voor smartphones) bleek een flink aantal niet te voldoen. Deze waren daardoor onveilig en zelfs brandgevaarlijk.

Er wordt veel gefraudeerd met het CE-keurmerk. Het bovenste keurmerk is het echte. Onderaan staan voorbeelden van fake-keurmerken.
Er wordt veel gefraudeerd met het CE-keurmerk. Het bovenste keurmerk is het echte. Onderaan staan voorbeelden van fake-keurmerken.

EMS en vervuiling op lichtnet ontregelen apparatuur

EMS en vervuiling op het lichtnet zijn onzichtbaar, behalve misschien bij een blikseminslag die we als een plotselinge, verschrikkelijk sterke optredende EMS en netvervuiling kunnen beschouwen. De EMS door onweer is zo hevig dat apparatuur stuk gaat en in brand kan vliegen. Helaas is deze vorm van EMS en lichtnetvervuiling niet in regelgeving vast te leggen. EMS en netvervuiling van apparatuur kan echter ook zo hevig aanwezig zijn dat een technische installatie soms niet meer goed functioneert door ongewenste onderlinge beïnvloeding.

Op boerenbedrijf gelden niet-industriele EMC-regels

EMC-regelgeving is in te delen in industrieel en niet-industrieel. Beide regelgevingen hebben eigen vastgelegde limieten voor EMS en netvervuiling. In de industriële omgeving gelden minder strenge limieten voor EMS/netvervuiling dan in de niet-industriële omgeving.

Een agrarisch bedrijf geldt als niet-industrieel. Een apparaat met een CE-keur voor een industriële omgeving mag nooit gebruikt worden in een agrarische omgeving! Dat mag alleen als de fabrikant aangeeft dat zijn apparaat ook in een niet-industriële omgeving gebruikt mag worden na het nemen van extra (installatie) maatregelen.

Een apparaat met een CE-keur voor een industriële omgeving mag nooit gebruikt worden in een agrarische omgeving

Leveranciers en installateurs herkennen dit technisch onderscheid in omgevingen helaas niet altijd. Ze plaatsen soms apparatuur voor gebruik in een industriële omgeving toch in een agrarische omgeving. Dat heeft mogelijk ‘spookstoringen’ en schade tot gevolg. De installateur weet dan ook niet waar hij het probleem moet zoeken.

Kies niet altijd voor de laagste prijs

Vaak wordt gekozen voor de toeleverancier of installateur met de laagste prijs. Pas dan wel op dat deze lage prijs niet wordt verkregen door het leveren van apparaten met een valse CE-markering of door levering van apparaten met een CE-keur bedoeld voor een industriële omgeving. Ook is het niet volgens de voorschriften van de fabrikant installeren van installaties een terugkerend probleem. Dit is goedkoper, maar kan leiden tot onverklaarbare storingen in andere apparatuur en schade.

De leverancier en de installateur moeten zich ervan vergewissen dat zij producten leveren die voldoen aan de Europese regelgeving. Zij zijn namelijk als eerste verantwoordelijk en volledig aansprakelijk bij schade. Een leverancier moet dus kunnen aantonen dat zijn product voldoet en de installateur moet kunnen aantonen dat apparaten juist zijn geïnstalleerd volgens voorschrift fabrikant. Niet voldoen hieraan kan leiden tot een direct opeisbare boete en tot juridische vervolging.

Het Ministerie van Economische zaken en Klimaat, afdeling Agentschap Telecom is toezichthouder op EMC-gebied voor het CE-keurmerk.


Aandachtspunten bij aanschaf van nieuwe installaties

Vraag aan de leverancier altijd om een kopie van de conformiteitverklaring CE van te plaatsen apparatuur. Door het opvragen van deze verklaring bij fabrikant of importeur toont de leverancier aan dat het apparaat voldoet.

Let op dat deze CE-verklaring is bedoeld voor een niet-industriële omgeving. De omgeving waarvoor een apparaat bedoeld is, staat duidelijk in een conformiteitverklaring vermeld.

Lees zelf het installatievoorschrift van de fabrikant van de motorbesturing. Dit installatievoorschrift moet altijd bij de installatie aanwezig zijn en in het Nederlandse gesteld. Schakel hierbij een derde, onafhankelijke partij in als u twijfelt of zelf niet voldoende deskundig bent.

Controleer bij de installatie van motorbesturingen of de installateur een EMC-filter heeft geplaatst aan de lichtnetzijde.

Check of de kabel van de motorbesturing naar de motor een afgeschermd kabeltype is en niet een standaard VMVK-type. Let op: er zijn types motorbesturingen op de markt die geschikt zijn voor plaatsing in een niet-industriële (agrarische) omgeving zonder extra installatiemaatregelen. Deze hebben geen extra filter of afgeschermde kabel naar de motor nodig. Ze zijn echter prijzig en komen daarom in de prakijk zelden voor.

Kies een bekabeld netwerk of wifi voor datacommunicatie en liever niet voor zogenoemde PLC (Power Line Communication)-adaptors. Deze kunnen door signalen op het lichtnet te zetten de werking van andere apparaten beïnvloeden.

Of registreer je om te kunnen reageren.