Home

Achtergrond 7 reacties

Trends 2017: voedselpolitiek is van levensbelang

Het Europees landbouwbeleid gaat steeds meer in de richting van een voedselbeleid. Genoeg en goed eten is van levensbelang voor een stabiele samenleving.

Het Europees landbouwbeleid is al sinds de oprichting van de Europese Unie het dragende element van de Europese samenwerking. Toen de Europese Unie nog de Europese Economische Gemeenschap heette en zes leden telde, waren de jaarlijkse prijsonderhandelingen in Brussel de hoogtepunten in het landbouwpolitieke jaar. In Brussel werd beslist over de inkomens van de boer en over de beschikbaarheid van voldoende voedsel voor de consument.

Inmiddels is het politieke speelveld veranderd. Het aantal lidstaten is meer dan verviervoudigd, sinds Sicco Mansholt als landbouwminister in Brussel de belangen van de Nederlandse boeren en tuinders verdedigde. De omvang van de land- en tuinbouw is in economische zin weliswaar toegenomen, maar in aantal mensen alleen maar afgenomen.

Boerenstand electoraal minder in de melk te brokkelen

Nu telt de Europese Unie nog 22 miljoen boeren op een totale bevolking van 515 miljoen. Die getalsmatige teruggang betekent eenvoudig dat de boerenstand electoraal minder in de melk te brokkelen heeft in Den Haag en in Brussel. Die trend zet zich onherroepelijk voort.

Tegelijkertijd neemt de invloed van consumentenorganisaties en andere maatschappelijke belangengroepen alleen maar toe. Het idee dat ondersteuning van de land- en tuinbouw binnen de Europese samenwerking tot een van de kerntaken behoort, is langzamerhand naar de achtergrond verdwenen. In de kernpunten van de huidige Europese Commissie is weliswaar het belang van het gemeenschappelijk landbouwbeleid onderstreept, maar niet als een van de tien punten in het plan van voorzitter Jean Claude Juncker van de Europese Commissie.

Jean-Claude Juncker blijft zich inzetten voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid. - Foto: Etienne Ansotte/Europese Unie
Jean-Claude Juncker blijft zich inzetten voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid. - Foto: Etienne Ansotte/Europese Unie

Voedselvoorziening

Land- en tuinbouw zijn belangrijk om te voorzien in voldoende voedsel voor de Europese bevolking. Als Europa zichzelf niet kan voeden, maakt het zich afhankelijk van de wil van anderen. “Ik wil niet dat Europa afhankelijk wordt van anderen”, verkondigde Jean Claude Juncker vorige maand op een conferentie in Brussel. Juncker liet er geen misverstand over bestaan: het gemeenschappelijk landbouwbeleid was het eerste gemeenschappelijk beleid van de Europese Unie en dat zal wat hem betreft zo blijven. Zo lang is het nog niet geleden (1964) dat de Europese Unie niet in de eigen voedselbehoefte kon voorzien.

De omvang van de voedselproductie in de Europese Unie is niet meer het grootste probleem. Dat doet zich voor in de volksgezondheid, waar zwaarlijvigheid en andere welvaartsziekten tot grote extra maatschappelijke kosten leiden. De voorspelling is dat die kosten alleen maar stijgen, als de trend van ongezonder eten en minder bewegen geen halt wordt toegeroepen.

Gezonder eten

Dat betekent dat het beleid gericht moet zijn op gezonder eten; meer plantaardig voedsel en minder dierlijk. Meer groenten en fruit, minder vlees en zuivel. Het gaat om een verschuiving, niet om het uitbannen van dierlijk voedsel. Die trend is nu al zichtbaar in Nederland en West-Europa en zal zich in de komende jaren alleen maar versterken.

In regio’s buiten Europa (Afrika, Azië) is de ontwikkeling nog steeds dat er meer vraag komt daar dierlijke eiwitten, in plaats van plantaardige. Daarop zijn ook de groeiscenario’s gebaseerd voor de export van dierlijke producten vanuit Europa. Met een versterking van de productie in de regio’s waar de vraag toeneemt, kan de migratie vanuit die landen naar Europa worden beperkt.

Roep om vereenvoudiging

Het door Juncker geprezen landbouwbeleid dreigt vast te lopen in decennia oude regels die niet meer van deze tijd zijn. Met nieuwe technieken kan veel controle op afstand of op andere manier worden uitgevoerd. Vandaar de roep om vereenvoudiging; minder, betere en efficiënte regels en regels samenvoegen.

Dat de consument een steeds belangrijkere rol gaat spelen, klinkt ook door in het discussiestuk over het gemeenschappelijk landbouwbeleid dat Nederland tijdens het voorzitterschap vorig jaar op tafel legde. De kernboodschap: we moeten van een landbouwbeleid naar een voedselbeleid.

€56 miljard

Met de invoering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in 1962 kan de Europese Unie voorzien in eigen onafhankelijke voedselproductie. De instelling van het beleid was een reactie op voedseltekorten in Europa halverwege de vorige eeuw. Het landbouw- en plattelandsbeleid kost de Europese Unie jaarlijks zo’n €56 miljard aan belastinggeld.

Laatste reacties

  • Henk Tennekes

    Het gemeenschappelijk landbouwbeleid is het instrument waarmee een agro-ecologische transitie kan worden bewerkstelligd. Boeren die willen omschakelen naar biologische productiemethoden zouden subsidies moeten krijgen waardoor een redelijk inkomen kan worden gegarandeerd. De gangbare landbouw zou niet langer financiële steun uit Brussel dienen te krijgen.

  • Bennie Stevelink

    @Henk Tennekes, de biologische landbouw kan niet bestaan zonder de gangbare landbouw. Met andere woorden: als er te weinig gangbare landbouw is stort de biologische landbouw in elkaar.

  • a van Gerwen

    Henk tennekes, als alles biologisch wordt in europa heeft de landbouw geen subsidie meer nodig, maar eerder de burgers voor de torenhoge voedselprijzen . Of denk jij dat de biologische landbouw in staat is voor de prijs van gangbaar te produceren? En dan heb ik het nog niet eens over de voedselzekerheid of die gewaarborgd blijft. Het is zoals @hennie zegt dat de systmenen alleen naast elkaar kunnen bestaan.

  • Henk Tennekes

    #Bennie Stevelink # A de v. De gangbare landbouw heeft enerzijds gezorgd over overproductie en goedkoop voedsel, andererzijds een verwoestende werking op het cultuurlandschap gehad waarmee de leefomgeving ernstig werd aangetast.
    We hebben nu een giftig landschap gekregen dat wilde planten, insecten en alle soorten die van insecten afhangen in een razend tempo uitroeit. Dit kan niet zo doorgaan. We moeten voedsel produceren met de natuur, en niet in een strijd tegen de natuur. Het is hoog tijd voor een ecologische revolutie in de landbouw.

  • alco1

    Henk.
    Droom jij veel?

  • wienbemelmans

    als ik bij mij in de buurt naar de biologische boeren kijk zie ik alleen maar rommel stukken land waar maar bepaalde mensen kopen.dus de ganbare landbouw blijft hard nodig, zodat de biologische kunnen blijven aan rommelen.

  • Henk Tennekes

    #alco1. Ik vrees dat u niet meer wakker wordt uit uw winterslaap

Laad alle reacties (3)

Of registreer je om te kunnen reageren.