Home

Achtergrond 9 reacties

Russische ‘Latifundisten’ richten blik over de grens

Enorme landbouwbedrijven in handen van 'nieuwe rijken' maken de dienst uit in de Russische landbouw. Miraculeus gegroeid, met connecties op de goede plekken, en met toegang tot royale subsidies, vinden sommige van deze 'latifundisten' zelfs Rusland al te klein worden.

Een van deze bedrijven behoort toe aan de familie van de huidige minister van Landbouw.

Na de grote Oekraïense agroholdings zijn het de grote Russische agroconcerns die aan Europa’s buitengrenzen en elders aankloppen, om vlees en andere producten te mogen exporteren. Dit blijkt uit diverse berichten in de Russische media. Het zijn rap expanderende concerns met vele honderdduizenden hectares grond en hoge winstmarges, maar niet altijd met een smetteloos blazoen.

Een van de eerste om over de grens te willen ondernemen, is Agrokompleks N.I. Tkatsjev, een reusachtig landbouwbedrijf dat in bezit is van de familie van de huidige minister van landbouw, Alexander Tkatsjev. Het bedrijf bezit sinds een recente mega-overname meer dan 600.000 hectare landbouwgrond in de regio van Krasnodar (Krasnodar krai/de Koebanj), in het zuiden van Rusland. Hoewel er geen rechtstreeks verband is aan te tonen, ontwikkelt het concern zich vooral stormachtig sinds Alexander federaal minister van landbouw is.

Agrokompleks is ook een integratie

Agrokompleks denkt met name aan de export van kip, varkensvlees en rundvlees. De gemakkelijkst te bereiken exportmarkten zijn die van het Midden-Oosten, Azië en Afrika, maar de Europese markt is ook erg aantrekkelijk voor het bedrijf, omdat daar het meeste te verdienen lijkt.

De vleesproductie is niet de enige tak van sport waar het concern zich mee bezighoudt. Het is ook actief in de akkerbouw (graanteelt, zonnebloemen, bietenteelt) en de melkveehouderij. Een van de meest recente mededelingen, is dat het van plan is om in het naburige oblast (provincie) van Rostov aan de Don drie melkveebedrijven met in totaal 4.500 koeien op te zetten.

Agrokompleks is niet alleen een groot landbouwbedrijf, het is ook een integratie, met eigen slachterijen, zuivelfabrieken, graansilo’s en verwerkende bedrijven. In 2015 behaalde het een omzet van omgerekend €612 miljoen en een nettowinst van €105 miljoen. Dit is een marge waar het gemiddelde landbouw- en agrobedrijf zijn vingers bij aflikt.

Corruptie en dubieuze deals

Het is echter niet alleen goud wat er blinkt, bij het bedrijf. Zoals rondom veel grote (landbouw)bedrijven in de voormalige Sovjet-Unie, hangt er ook rondom Agrokompleks een geur van corruptie en dubieuze deals. Volgens een bericht van bureau Sovecon wilde Deutsche Bank zijn vingers niet branden aan de financiering van de overname, eerder in 2016, van concurrent Parus Agro Group (102.000 hectare) door Agrokompleks. De combinatie van factoren, met een sterk expanderend Agrokompleks tijdens het bewind van een landbouwminister uit de groep van eigenaren, leek haar te riskant. Het bedrijf liet zich echter niet tegenhouden.

Reeksen van overnames

Agrokompleks is opgericht door de vader van de Russische minister van landbouw, Nikolaj Tkatsjev. Dat gebeurde in de wilde jaren 90, na de val van de Sovjet-Unie. Het aanvankelijk bescheiden veevoerbedrijfje breidde geleidelijk uit, dankzij reeksen van overnames.

Bij dat proces was volgens diverse bronnen steeds een duidelijk patroon herkenbaar. Het bedrijf dat in aanmerking kwam voor overname, bleek daar in eerste instantie vaak niet van gediend, maar ging in tweede instantie toch door de bocht. Die draai werd meestal voorafgegaan door een plotseling dreigend faillissement, of een andere abrupte en negatieve keer in het zakendoen. Zo groeide en groeide Agrokompleks. De echte versnelling kwam bijna drie jaar geleden, toen Agrokompleks de catering van de de Olympische winterspelen met succes verzorgde, en Aleksander minister van landbouw werd in Moskou.

Boerenprotest

Niet iedereen houdt zich echter stil, of laat zich het zwijgen opleggen. Sinds de nazomer van 2016 is er met name openlijk protest van een groeiende groep kleine, zelfstandige boeren in Krasnodor Krai. Zij leggen zich niet langer neer bij de wijze waarop grote ‘latifundisten’ (verwijziging naar de enorme latifundia die senatoren bezaten tijdens het Romeinse rijk) grond verwerven.

Volgens onder meer de organisatie Koebanskie Fermerskie Chozjaistva (KFCh), de organisatie van kleinere boerengezinsbedrijven in de Koebanj, trekken de grote agroconcerns in de provincie (met Agrokompleks voorop) al jarenlang op duistere wijze grond naar zich toe. Dit gebeurt onder meer door illegale overschrijving van bezit, met behulp van corrupte ambtenaren bij het Kadaster, via onteigening die wordt gelegaliseerd door corrupte rechters en door wetgeving door provinciebestuurders die op de hand zijn van de grootgrondbezitters.

'Vette kattenwet'

Een recent voorbeeld van dit laatste is de ‘vette kattenwet’, een provinciale wet van Krasnodar Krai, waarin wordt bepaald dat landerijen voortaan alleen nog maar voor pacht in aanmerking komen vanaf een areaal van 2.500 hectare. Tot dan toe lag de ondergrens bij 30 hectare.

Directe aanleiding voor het boerenprotest van augustus 2016 was de mate van onteigening. Tientallen boeren zagen hun bezit onder hun voeten verdwijnen, door illegale overschrijving op naam van grote concerns. Andere boeren werden bedreigd; als ze het waagden hun land te bewerken, zouden ze in elkaar worden geslagen.

Trekkermars naar Moskou

Dit systeem werkte lange tijd, maar in augustus 2016 was de maat vol. De boeren startten een trekkermars naar Moskou, om deze wetteloosheid bij president Poetin aan te klagen. De boeren kwamen echter nog niet eens halverwege. Ze stuitten op politieblokkades, werden van trekkers af gesleept en belandden na rechtszittingen achter gesloten deuren in het gevang. Anderen kregen te maken met knokploegen.

Minister Tkatsjev bagatelliseerde ondertussen het probleem. Volgens hem bestaat het probleem waar de boeren over klaagden niet. Hij wilde hen niet ook ontvangen. Voor de man die vóór zijn komst naar Moskou gouverneur van Krasnodar Krai was, is het natuurlijk ook lastig toegeven. Het zou onder zijn eigen ogen zijn gebeurd.

Landroof

Slechts enkele boeren kregen voor hedendaagse Russische begrippen hun land naderhand terug. In de meeste gevallen wordt de afhandeling van hun klachten vertraagd, zo melden ze. Als er echter niet snel iets verbetert, vindt daarom in maart of april een nieuwe mars naar Moskou plaats, belooft een boerenvoorman. Dan gaan de boeren zeker naar Moskou, stelt hij. Vanuit andere regio’s in Rusland krijgt hij bijval. Ook daar worden ‘kleine’ boeren gedupeerd door grote agroconcerns.

Landroof door grote agroholdings op jacht naar macht en hoge winsten is niet uniek voor de Koebanj. Ook is het niet iets van de laatste paar jaar. In 2010 werden zelfs twaalf mensen tegelijk vermoord, in een zaak waar ook bezit van landbouwgrond een grote rol in speelde.

Laatste reacties

  • piethermus1

    In Rusland is men niet zeker van de eigen grondrechten zoals eigendomsrecht. Waarom doen we daar eigenlijk nog uberhaupt zaken mee. Waarom leveren wij hen pootgoed, zaaizaad en machines, stallen etc...?

  • WGeverink

    Nederland is toch ook zo'n land waar maar een beetje aangekloot wordt en waar men ook de helft van de tijd niet weet waar men aan toe is?

  • Farmer4life2

    Wat dacht je van de onteigening en de daarop nieuwe wet die komende is in NL. We kunnen altijd naar het buitenland kijken en ik ben veel over de landsgrenzen geweest. Hier in NL heb je rechten. Maar je moet wel binnen de smalle paden blijven wandelen.

    Ik heb nog nooit een boer gehoord die in NL gewonnen heeft tegen een onteigeningsprocedure.

  • buitenok

    Ja nederland wil al onteigenen voor natura 2000

  • Of: dubieuze fosfaatwet en 160.000 koeien gedwongen naar de slachtbank.

  • agratax(1)

    Het artikel spreekt van een giga winst. Als het personeel een fatsoenlijke beloning op eisen en de subsidie van Poetin opdroogt is het gedaan met de winst van euro 175 / ha. Ik vind dit bedrag nl. niet zo hoog als we bedenken hoe risico vol het klimaat in dat district is en de lonen echt niet hoog zijn en de heren via Poetin leningen hebben van minimale rente, terwijl de bankrente echt vele malen hoger is dan de NUL % uit het landbouw fonds.

  • agratax(1)

    De landbouw concerns zullen het winnen van de zelfstandige boerenbedrijven. Het wordt steeds duidelijker "Hoe Poetin in het zadel blijft". Je geeft je rijke vriendjes alle steun die ze nodig hebben en daarvoor steunen ze je door dik en dun. Voor wat hoort wat, is het credo. Zelfs de wetgever en de rechtelijke macht steunen deze praktijken tegen niet geringe vergoeding. Wat is er nodig om een revolutie als in het begin van vorige eeuw te herhalen??

  • geen boer

    Rusland is door de geschiedenis heen altijd door despoten geregeerd. Daarom komen ze nooit in de buurt van het westerse welvaartsniveau. Ze zien er hetzelfde als ons uit, maar de cultuur en gewoonten zijn geheel anders. Voorzichtigheid is geboden!

  • agratax(1)

    Dit artikel spreekt over grove winst voor landbouwbedrijf Ik vrees dat niet de primaire landbouw tak deze winst veroorzaakt maar de verwerking en vermarkting van de bewerkte producten. Er wordt immers gesproken over zuivel bereiding en vlees productie. De Russische grootschalige landbouwbedrijven droomden eind vorige eeuw al van verwerken en eventueel zelf afzetten in eigen supermarktketens. alleen wisten ze niet dat er nog meer te verdienen zou zijn als ze de particuliere boer lieten boeren en zelf alleen de volgende schakels zouden beheren net als bij ons.

Laad alle reacties (5)

Of registreer je om te kunnen reageren.