Home

Achtergrond 2 reacties

Politiek blijkt verdeeld over voedselbeleid

De een wil een minister van voedsel, de ander een suikertaks of een verbod op kiloknallers. De strijd om de kiezer is losgebarsten, blijkt bij het eerste verkiezingsdebat over voedsel.

De verschillen in opvatting over voedsel tussen de politieke partijen is groot, zo blijkt tijdens een debat over de toekomst van voedsel, dat werd georganiseerd door Schuttelaar en Partners, WageningenUR en regio Food Valley in Nieuwspoort in Den Haag deze week.

Betere positie boer

PvdA gaat voor een beleid waarin gezonde voeding en de consument centraal staan, D66 wil vooral een circulaire voedselproductie en meer oog vanuit volksgezondheid voor gezond voedsel als preventiemiddel. Waar CDA gaat voor gezond voedsel en een betere onderhandelingspositie van de boer, wil GroenLinks een einde aan voedselverspilling en een natuurinclusieve landbouw, waarbij voedsel weer een eerlijke waarde krijgt.

Minder bestrijdingsmiddelen

Voor ChristenUnie staat gezond voedsel centraal waarbij boeren betaald worden voor de eisen die aan hun productie worden gesteld. SP wil een veilig en gezonder product, met minder gebruik van bestrijdingsmiddelen en minder negatieve effecten van de veehouderij, terwijl VVD vooral pleit voor het stimuleren van een gezonde leefstijl om mensen gezond te houden, en niet teveel beperkingen wil op voedsel.

Stoplichtsysteem

Al zijn de ‘ik kies bewust’-vinkjes net van de producten in de supermarkt af, vrijwel alle partijen pleiten voor een nieuw keurmerk waarmee de consument kan zien of een voedingsmiddel gezond is of niet. D66, VVD, CU, PvdA en GroenLinks zijn voor een stoplichten-systeem. CDA en SP zijn tegen een dergelijk systeem. “Wat is slecht? Het gaat om de balans. Een hamburger per week is prima, maar bij drie hamburgers per dag gaat het mis”, pleit CDA-kandidaat Wytske de Pater. Henk van Gerven (SP) is het daar mee eens. “De dosering maakt het vergif”, zegt hij. VVD-wethouder Eric van der Burg is ook voorstander van het stoplichtsysteem. “Een uitgebreid etiket gaat geen mens lezen. In één oogopslag zien of iets goed is, is wel goed. Deze kennis geeft keuzevrijheid”, vindt hij.

Suikertaks

CDA is groot voorstander van de invoering van een suikertaks op voedsel. “Er zit veel te veel suiker in frisdrank, dat moet echt minder worden. De overheid heeft hier al in 2014 met de industrie over gesproken, maar tot nu toe zonder resultaat. Als het niet met de wortel lukt, dan maar met de stok”, vindt De Pater. GroenLinks-kandidaat Suzanne Kröger ziet meer in een wettelijke begrenzing aan de hoeveelheid suiker. “Het is moeilijk om via een suikertaks een prijsprikkel te geven op suiker, omdat het zo’n goedkoop product is”, vindt ze. VVD-er Van der Burg ziet belasting als noodzakelijk kwaad om de overheid te financieren. “Een suikertaks zou een mooi middel zijn om sport en een gezonde levensstijl te stimuleren”, vindt hij.

Marian Geluk is directeur van TiFN (het voormalige Top Institute Food and Nutrition), een leidend open platform van industrie en Nederlandse kennisinstellingen dat onderzoek uitvoert. Tevens is Geluk directeur fundamenteel onderzoek binnen het TKI bureau van de topsector Agri&Food. Foto: Marian Geluk
Marian Geluk is directeur van TiFN (het voormalige Top Institute Food and Nutrition), een leidend open platform van industrie en Nederlandse kennisinstellingen dat onderzoek uitvoert. Tevens is Geluk directeur fundamenteel onderzoek binnen het TKI bureau van de topsector Agri&Food. Foto: Marian Geluk

Geluk: ‘Ik verwacht dat een suikertaks in Nederland niet zal werken’

Geluk is geen voorstander van een suikertaks. Ze verwacht dat het in Nederland weinig tot geen effect zal hebben op het koop- en consumptiegedrag van consumenten. “In Mexico heeft de suikertaks wel effect. Maar daar wordt heel veel meer frisdrank gedronken dan in Nederland en de inkomens zijn veel lager. Een prijsverhoging in de vorm van een suikertaks heeft daardoor in Mexico wel effect, maar ik verwacht dat het in Nederland niet zal werken. Je ziet dat ook bij sigaretten de accijns heel hoog moet zijn voordat het effect heeft”, legt ze uit.

Ook zet de wetenschapper vraagtekens bij het effect van alleen een suikertaks. “Wat doen we dan met vet in producten waar deze ook ‘lege calorieën leveren?” Geluk kijkt zeer geïnteresseerd naar Groot-Brittannië, waar binnenkort een suikertaks wordt ingevoerd. “Hoewel de consument in Engeland heel anders is dan de Nederlandse consument, kunnen we zeker leren van het effect van deze taks. In Denemarken is in 2011 een vettaks ingevoerd. Die is na een jaar weer afgeschaft omdat deze allerlei problemen gaf, waaronder problemen aan de grens met Duitsland”, aldus Geluk.

Geluk heeft recent in Chili gewoond. “Als je weer terugkomt in je eigen land, dan zie je pas hoe goed Nederland het voor elkaar heeft. Het voedselaanbod in Nederland is beter in vergelijking met andere landen. Nederlanders zijn relatief slank, de problemen met obesitas bij kinderen zijn in Nederland relatief klein”, zegt ze. Geluk vindt de basisbeginselen van het Nederlandse voedselsysteem belangrijk. Ze hecht aan de uitgangspunten van het stimuleren van volksgezondheid, eerlijke handel en keuzevrijheid voor de consument. Dat draagt bij aan haar weerstand tegen de suikertaks. “Bovendien wonen we in Nederland niet op een eiland. Als we de taks invoeren, moeten we het samen met andere landen in Europa doen, om grenseffecten te voorkomen.”

Verbod op kiloknallers

Een meerderheid van de partijen wil een verbod op gestunt met vlees door supermarkten. “We consumeren veel te veel vlees en ook voor de boeren is het stunten met vlees slecht, omdat ze hierdoor een slechte prijs krijgen”, vindt Kröger (GroenLinks). PvdA-Kamerlid Rien van der Velde is ook tegen het stunten met vlees. “De prijzen voor vlees zijn in veertig jaar niet veranderd. Het is te makkelijk om te zeggen dat er voor mensen met een kleine portemonnee goedkoop vlees moet zijn. Het Good-Farming concept van Vion laat zien dat het prima kan met een hoogwaardiger stukje vlees voor een goede prijs”, aldus Van der Velde. “De ondernemers zijn de dupe van het stunten met vlees”, vindt hij.

Klimaatneutraal

De meerderheid van de partijen vindt dat de landbouw in Nederland in tien jaar tijd klimaatneutraal moet zijn. De Groot (D66) is het hier mee eens. “Dit moeten we doen. We eten de aarde kaal. Als we iets goed kunnen in Nederland, is het efficiënt produceren”, vindt De Groot (D66) SP-er Van Gerven vindt het idee goed, maar zegt dat het niet haalbaar is. Hij vindt 25 jaar realistischer.

“Met het SP-verkiezingsprogramma lukt het niet, maar met ons programma wel. Want het moet gebeuren”, reageert Kröger (GroenLinks). Nico Drost (ChristenUnie) deelt de zorg van Van Gerven. “Boeren in Nederland behoren tot de top van de wereld. We moeten ze wel de kans bieden om deze koppositie te behouden en de veranderingen bij te benen. Ook andere landen moeten de verduurzaming bij kunnen benen, anders prijzen we ons uit de markt”, vindt hij.

CDA-er De Pater vindt de klimaatneutrale landbouw een mooi streven. “Maar wie gaat het betalen? Als de boer het moet betalen, lukt het niet”, vindt ze. PvdA-er Van der Velde vindt dat de omslag betaald moet worden uit het gemeenschappelijk landbouwbeleid. “Er moet geld bij, maar we gaan het realiseren”, zegt Van der Velde.

Obesitas is een wereldwijd probleem. Politici willen maatregelen nemen in het voedselbeleid om overgewicht tegen te gaan. Foto: AFP
Obesitas is een wereldwijd probleem. Politici willen maatregelen nemen in het voedselbeleid om overgewicht tegen te gaan. Foto: AFP

Minister voor voedsel

De wens om weer terug te gaan naar een eigen minister is groot. CDA, ChristenUnie, PvdA en D66 willen een minister voor voedsel. SP, VVD en GroenLinks willen dit niet. SP wil landbouw onderbrengen bij Infrastructuur en Milieu, zodat er meer aandacht is voor het milieu-effect van de sector in plaats van de economische belangen.

VVD vindt het niet realistisch om overal een minister voor te hebben. “Morgen hebben we een debat over sport, dan moet er zeker een sportminister komen? Ik denk dat geen partij de voedselminister wil claimen straks. Ze gaan toch eerder voor belangrijkere posten als financiën, sociale zaken en volksgezondheid”, zegt VVD-er Van den Burg. GroenLinks wil liever een minister voor klimaat dan voor voedsel.

De verdeeldheid over de standpunten maakt in ieder geval één ding duidelijk: er valt wat te kiezen in maart.

Laatste reacties

  • Henk Tennekes

    De hoera verhalen over de Nederlandse voedselproductie zijn volkomen misplaatst. Inderdaad is Nederland de op één na grootste landbouwexporteur maar het cultuurlandschap wordt al een halve eeuw sterk belast met bestrijdingsmiddelen, die de leefomgeving aantasten. Door roekeloos gebruik van insecticiden zijn vlinders verdwenen and talloze vogelsoorten uitgestorven. Er is een explosieve toename van neurologische afwijkingen bij jonge kinderen die correleren met de belasting van de voeding met bestrijdingsmiddelen en zware metalen. We hebben het helemaal niet voor elkaar, zoals Aalt Dijkhuizen en Louise Fresco ons proberen voor te spiegelen. We zijn op een dwaalspoor.

  • agro1

    landbouwexport is grotendeels doorvoer, niks productie, gewoon handel.

Of registreer je om te kunnen reageren.