Home

Achtergrond

Jaaroverzicht 2016: extreem weer, fosfaatrechten en vogelgriep

2016 was een jaar met extreem weer en onzekerheid over fosfaatrechten. Pluimveehouders kregen te maken met vogelgriep, plannen voor herstel van de varkenshouderij zijn gestart en de akkerbouw kampt met lage prijzen.

Januari 2016

  • De melk van honderden boeren gaat de put in door gladheid in Noord-Nederland.
  • Het kabinet moet meer ambitie tonen om de positie van boeren in de keten te versterken, vindt Albert Jan Maat, voorzitter van LTO Nederland bij de start van het Nederlandse voorzitterschap van de EU.
  • De Nederlandse veestapel produceerde in 2015 meer fosfaat in dierlijke mest dan toegestaan volgens afspraken met Brussel. Volgens voorlopige cijfers van het CBS bedroeg de productie ruim 176 miljoen kilo in 2015.
  • De Europese Commissie ziet af van een teeltverordening voor gewassen, Nederland mag daardoor strengere eisen blijven stellen aan pootgoed.
  • De vergoeding die akkerbouwers ontvangen voor dierlijke mest zijn hoger dan ooit, melden akkerbouwers en loonwerkers.
  • Banken zijn bezorgd over de invoering van fosfaatrechten.
  • Hogan wil het boetesysteem voor de GLB-toeslagen vereenvoudigen.
  • Er is een grote kans op nieuwe muizenplagen. In ieder geval moet er een waarschuwingssysteem komen en preventieve maatregelen worden genomen om herhaling van de plaag zoals in 2015 te voorkomen.
  • Bedrijven worden weer benaderd door de veroordeelde mesthandelaar Niels Lentjes. Cumela waarschuwt sector.
Er is een grote kans op nieuwe muizenplagen. In ieder geval moet er een waarschuwingssysteem komen en preventieve maatregelen worden genomen om herhaling van de plaag zoals in 2015 te voorkomen. - Foto: Anne van der Woude
Er is een grote kans op nieuwe muizenplagen. In ieder geval moet er een waarschuwingssysteem komen en preventieve maatregelen worden genomen om herhaling van de plaag zoals in 2015 te voorkomen. - Foto: Anne van der Woude

Februari 2016

  • Van de €30 miljoen EU-steun voor de veehouderij gaat €10 miljoen naar de melkveehouderij, €10 miljoen naar de varkenshouderij en €10 miljoen naar het stimuleren van mestverwerking.
  • De melkveehouderij verkeert in grote onzekerheid over de fosfaatrechten. De zogenoemde regiegroep heeft nog steeds geen akkoord bereikt over de details voor invoering van fosfaatrechten die op 2 juli 2015 zijn aangekondigd. LTO, NZO en NAJK maken een gezamenlijke visie bekend over fosfaatrechten. Geen koppeling met grond, 25% afromen en geleidelijk verminderen van de fosfaatproductie in 6 jaar.
  • Melkveehouders in Noord-Europa zijn oorverdovend stil vinden Franse melkveehouders die protesteren tegen lage melkprijzen.
  • Slachterij Hilckmann stopt met slachten van varkens. Volgens Hilckmann komt dat door slechte marktomstandigheden en het ontbreken van een exportvergunning voor China.
  • Cosun betaalt €43,01 per ton quotumbieten over het jaar 2015, dat is 14% minder dan in 2014.
  • Lang bewaren van fritesaardappelen wordt beter beloond, blijkt uit berekeningen van Boerderij.

Maart 2016

  • Melkveehouders krijgen per 1 januari 2017 fosfaatrechten en in 2018 volgt een generieke korting van 4 tot 8% ten opzichte van 2 juli 2015. Vanaf toekenning in 2017 worden rechten verhandelbaar en zullen ze met 10% worden afgeroomd. Het zijn belangrijke details over de invoering van fosfaatrechten die Martijn van Dam, staatssecretaris van Economische Zaken, begin maart aankondigt. Het wetsvoorstel is nog in voorbereiding. De melkveestapel moet fors krimpen met 110.000 melkkoeien ten opzichte van 2 juli 2015, berekent Boerderij.
  • Rabobank stelt een fors bedrag beschikbaar voor de sanering van de varkenshouderij. Het zou gaan om €200 miljoen samen met andere partners, het ministerie van Economische Zaken en Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV).
  • ABN Amro voorziet een kentering op de graanmarkt door de lage prijzen. Die zullen onherroepelijk leiden tot een krimp van het areaal waardoor op termijn het aanbod zal dalen.
  • EU-landbouwcommissaris Phil Hogan kondigt een nieuw crisispakket aan voor steun aan de zuivel en varkensector.
  • De prijs van grasland ging in februari met duizenden euro’s omlaag. Bouwland werd nog wel duurder.
In 2015 is het aantal vergunningen voor stal- en schuurbouw met een kwart gedaald naar 993 vergunningen volgens het CBS. - Foto: Ruud Ploeg
In 2015 is het aantal vergunningen voor stal- en schuurbouw met een kwart gedaald naar 993 vergunningen volgens het CBS. - Foto: Ruud Ploeg

April 2016

  • Volgens RVO is 97% van de betalingsrechten 2015 vastgesteld, op 21 april moet dat 100% zijn. Op 1 april is aanvraagperiode 2016 begonnen, niet alle boeren weten op dat moment waar ze aan toe zijn.
  • Er is een grote verdeeldheid over hoe het fosfaatrechtenstelsel er uit moet gaan zien blijkt tijdens een Kamerdebat over de invoering van fosfaatrechten voor melkvee.
  • Melkprijs DOC Kaas/DMK daalt onder 25 cent per kilo melk.
  • In Nederland is ruimte voor 500 extra biologische bedrijven volgens directeur Bavo van den Idsert.
  • Kaasmakersfamilie Van de Voort van het biologische kaasbedrijf ‘De Grote Voort’ in Lunteren wordt gekozen tot Agrarisch Ondernemer van 2016.
  • ForFarmers gaat definitief naar de beurs na een vrijwel unaniem akkoord van de aandeelhoudersvergaderingen en ledenraad.
  • Brabant luidt de noodklok over leegstand stallen. Zonder maatregelen dreigt een leegstand in 2030 met een oppervlakte van 8,6 miljoen vierkante meter.
  • Overleg over een langverwacht pachtakkoord is opnieuw geklapt. Gevolg is onder meer dat reguliere pacht voorlopig blijft bestaan. LTO Nederland was voor een nieuwe invulling, de Bond van Landpachters en de NAJK waren tegen.

Mei 2016

  • Staatssecretaris Van Dam van Economische Zaken wil geen uitstel verlenen voor het inleveren van de Gecombineerde Opgave. Op 10 mei moesten 28.000 boeren de opgave nog indienen. Een deel van die bedrijven had nog geen duidelijkheid over het aantal en waarde van de in 2015 toegekende rechten.
  • De pachtnormen stijgen fors in vrijwel alle gebieden. Alleen in de gebieden IJsselmeerpolders en het Zuidwestelijke akkerbouwgebied dalen de regionormen met respectievelijk 5 en 6%. De regionorm in de IJsselmeerpolders blijft met 1.118 per hectare wel het hoogst.
  • Staatssecretaris Martijn van Dam wil meer markt en minder steun in het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Hij zegt dat als voorzitter van de EU-landbouwraad in een discussiestuk voor de informele landbouwtop eind mei in Amsterdam.
FrieslandCampina gaat optreden als aanjager en regisseur van mestverwerking en -vergisting. Het concern wil de installatie van circa 1.000 vergisters stimuleren op bedrijven van leden van de coöperatie. - Foto: Ton Kastermans Fotografie
FrieslandCampina gaat optreden als aanjager en regisseur van mestverwerking en -vergisting. Het concern wil de installatie van circa 1.000 vergisters stimuleren op bedrijven van leden van de coöperatie. - Foto: Ton Kastermans Fotografie

Juni 2016

  • Het land is in 30 jaar niet zo nat geweest volgens akkerbouwer Toon van der Heijden in het Brabantse Soerendonk. 25 hectare aardappelen op zijn bedrijf gingen verloren.
  • De overvloedige regen- en hagelval eind juni in Limburg en Zuidoost-Brabant is geen natuurramp zegt staatssecretaris Van Dam tijdens een bezoek aan de getroffen regio. Hij ziet geen aanleiding om de Wet Tegemoetkoming Schades in werking te stellen. LTO Nederland en de getroffen provincies en gemeenten stellen dat er wel sprake is van een natuurramp. Het ministerie van Economische Zaken kondigde eerder aan geen extra geld uit te trekken omdat het al jaren de brede weersverzekering ondersteunt. Wel is het ministerie bereid tot garantstelling. Tientallen miljoenen euro’s schade is de eerste schatting van de Limburgse Land- en Tuinbouwbond na de zware regenvalperiodes in juni. Op sommige plaatsen in Zuidoost-Nederland is in korte tijd een kwart van de normale regenval in een jaar gevallen. Ook op andere plaatsen in Nederland is veel regen gevallen. Al snel wordt duidelijk dat een deel van de boeren niet verzekerd is en als dat wel is gebeurd de verzekering lang niet alle schade dekt bijvoorbeeld door het eigen risico in de brede weersverzekeringen.
  • De veestapel produceerde in 2015 ruim 180 miljoen kilo fosfaat en daarmee ruim boven het fosfaatplafond van 172,9 miljoen kilo. De stijging met 8 miljoen kilo is veel groter dan de eerdere prognose uitwees. Melkvee produceerde 92,8 miljoen kilo, dat is ruim 8 miljoen kilo meer dan het eigen plafond van 84,9 miljoen kilo.
  • Commissie-Rosenthal presenteert haar Actieplan Vitalisering Varkenshouderij. Onderdelen zijn meer ketensturing met introductie van het Holland Varken, sanering van niet-toekomstbestendige bedrijven en kostenreductie via onder meer gezamenlijke mestverwerking.
  • De pootgoedsector boekt een nieuw exportrecord. Op 31 mei was het oude exportrecord van 2013 al bijna overtroffen.
  • Volgens het Europese agentschap voor chemicaliën (Echa) kan glyfosaat niet worden geclassificeerd als kankerverwekkend. Daarmee zou de werkzame stof toelaatbaar zijn als grondstof voor gewasbeschermingsmiddelen. Dat concludeert het agentschap in een voorlopig rapport.
Rotte aardappelen als gevolg van wateroverlast in het Zuiden. - Foto: Bert Jansen
Rotte aardappelen als gevolg van wateroverlast in het Zuiden. - Foto: Bert Jansen

Juli 2016

  • Verzekerde schade noodweer bedraagt eind juni zeker €500 miljoen, daarvan is €175 miljoen zakelijk en het grootste deel ervan uit de agrarische sector.
  • ForFarmers betaalde de beste poolprijs voor voertarwe 2015 volgens onderzoek van Boerderij. Alle uienpools betalen hoge prijzen over de oogst 2015 volgens het overzicht in het poolprijzenonderzoek van Boerderij.
  • Tarieven NVWA zijn veel hoger dan de tarieven die de keuringsartsen uiteindelijk ontvangen. Dat komt door de opslagen die de NVWA hanteert.
  • Vion slacht minder varkens. Het concern kan de stijgende varkensprijzen niet doorberekenen in de verkoopprijzen.
  • Voerwinst varkenssector wordt bovengemiddeld verwacht DLV Advies.
  • Milieudefensie start acties tegen CETA, het handelsverdrag tussen EU en Canada.
  • Nederland krijgt €23 miljoen uit steunpakket voor zuivel en andere veesectoren. EU-steunpakket aangekondigd met onder meer 14 cent per liter niet-geleverde melk.
Varkenshouders staan achter het conceptplan Vitale Varkenshouderij voor de varkenshouderij. Dat meldt de Producentenorganisatie Varkenshouderij POV.- Foto: Bert Jansen
Varkenshouders staan achter het conceptplan Vitale Varkenshouderij voor de varkenshouderij. Dat meldt de Producentenorganisatie Varkenshouderij POV.- Foto: Bert Jansen

Augustus 2016

  • Netwerk Grondig wil dat extensieve bedrijven beloond worden omdat ze niet hebben bijgedragen aan het fosfaatoverschot.
  • Marc Calon, akkerbouwer en voorzitter van de koepel van woningbouwcorporaties Aedes volgt vanaf 1 januari 2017 Albert Jan Maat op als voorzitter van LTO Nederland. LTO gaat op de schop. Er komt meer zeggenschap voor landelijke organisatie en de vakgroepen. De regionale organisaties doen een stap terug.
  • De betalingsrechten over het jaar 2015 zijn nog steeds niet allemaal uitbetaald. Honderden boeren wachten nog op hun geld.
  • Het Faunafonds gaat een landelijk meldpunt instellen voor faunaschade.
  • De kwaliteit van Belgische en Franse tarwe blijkt slecht. In Nederland blijkt de kwaliteit gemiddeld, maar is de tarweopbrengst ook fors lager dan in 2015.
  • In het eerste halfjaar zijn een recordaantal biggen naar Duitsland geëxporteerd.
  • Biologische telers blijken de bladmeststof koperoxichloride te gebruiken als middel tegen phytophthora. Bionext neemt afstand van het gebruik van koper als bestrijdingsmiddel.
Vleeshandelaar Willy Selten krijgt een boete van €1 miljoen voor fraude met vlees, waarbij paardenvlees werd verkocht als rundvlees. - Foto: ANP
Vleeshandelaar Willy Selten krijgt een boete van €1 miljoen voor fraude met vlees, waarbij paardenvlees werd verkocht als rundvlees. - Foto: ANP

September 2016

  • Op 8 september stuurt staatssecretaris Martijn van Dam het wetsvoorstel voor fosfaatrechten melkvee naar de Tweede Kamer. Peildatum is 2 juli 2015, er komt een zeer beperkte knelgevallenregeling en grondgebonden bedrijven worden niet volledig gecompenseerd. Rechten worden op 1 januari 2017 ingevoerd en in 2018 volgt een generieke korting die medio 2017 wordt bepaald.
  • Volgens de landbouwtelling 2016 zijn er dit jaar minder kippen en varkens, maar wel 7,5% meer melkkoeien dan volgens de telling per 1 april 2015. Het akkerbouwareaal blijft vrijwel gelijk en komt uit op ruim 500.000 hectare.
  • Tijdens Prinsjesdag en in de begroting van het ministerie van Economische Zaken komt landbouw nauwelijks aan bod.
  • De btw-landbouwregeling wordt in 2018 geschrapt.
  • De concerns Bayer (Duitsland) en Monsanto (Verenigde Staten) sluiten een fusieovereenkomst waardoor ’s werelds grootste agrochemisch concern ontstaat.
  • De recordhitte zorgt ervoor dat de oogst van aardappelen stil komt te liggen. De harde kluiten op kleigrond dreigen de knollen te beschadigen.
  • Supermarkt Ahold Delhaize geeft aan LTO de garantie dat de fusie van het Nederlands Belgische bedrijf geen nadelige gevolgen zal hebben voor de boeren en tuinders die leveren aan het concern.

Oktober 2016

  • RVO.nl heeft nog 4.500 bezwaren liggen van in totaal 6.500 bezwaren over de vaststelling en uitbetaling van betalingsrechten in het jaar 2015. Eind 2016 moet 70% zijn afgehandeld en uiterlijk 1 april 2017 de resterende bezwaren. Over de trage afhandeling zijn Kamervragen gesteld door SGP en CDA.
  • De invoering van fosfaatrechten wordt met een jaar uitgesteld naar 2018. Brussel heeft het wetsvoorstel van staatssecretaris Van Dam afgeschoten omdat het strijdig zou zijn met de regels voor staatssteun. Van Dam moet nu het voorstel aanpassen. Het zorgt voor felle kritiek vanuit de landbouw en oppositie. Er komt geen overleg over nieuwe derogatie voor de jaren 2018-'21 zolang er geen zekerheid is over 2017 volgens Van Dam. Zonder derogatie zou het aantal melkkoeien met 480.000 dieren moeten dalen volgens berekeningen van het CBS.
  • Derogatie is €940 miljoen waard, berekende Wageningen Economic Research in een rapport over de gevolgen van het niet verlengen van de derogatie door Brussel.
  • De aardappelteelt dreigt te verdwijnen uit Nederland als het verschil in regels met ander landen blijft bestaan. Dat zegt ABN Amro in een rapport over de aardappelteelt.
Melkveehouders voelen zich belazerd door het afschieten van de fosfaatrechtenwet door Brussel en het daaropvolgende uitstel tot 2018. Ze starten een laarzenactie op social media. - Foto: ANP
Melkveehouders voelen zich belazerd door het afschieten van de fosfaatrechtenwet door Brussel en het daaropvolgende uitstel tot 2018. Ze starten een laarzenactie op social media. - Foto: ANP

November 2016

  • Op 9 november is een landelijke ophokplicht voor pluimvee aangekondigd in Nederland. Dat betekent dat op ruim 300 pluimveebedrijven in Nederland de dieren binnen moeten blijven. Het is een voorzorgsmaatregel vanwege vogelgriep bij wilde vogels. Ook in België en een deel van Duitsland geldt een ophokplicht. Op 26 november wordt vogelgriep vastgesteld op een bedrijf in Biddinghuizen (Flevoland).
  • Er komt maximaal €2.200 per koe voor stoppers beschikbaar waarvan €1.200 als voorschot op fosfaatrechten. Het een onderdeel van het fosfaatreductieplan van de zuivelsector dat de uitstoot met circa 2,5 miljoen kilo moet verminderen. Ander onderdeel is de aanscherping van het voerspoor, goed voor 1,7 miljoen kilo fosfaat minder in 2017. De grootste reductie (4 miljoen kilo) moet komen uit de zuivelindustrie via het fosfaatverminderingsplan waarbij boeren kunnen kiezen voor vermindering van melk of vee. In totaal wordt een fosfaatreductie van 8,2 miljoen beoogd.
  • De prestatieprijs van Avebe komt over het boekjaar 2015-’16 uit op €77,10 per ton. Dat is €1,31 onder het record van een jaar eerder. Het is tevens het vijfde jaar op rij dat de prestatieprijs van de aardappelverwerker uitkomt boven €75, een niveau dat daarvoor nooit is gehaald.
  • De voedselketen moet transparanter en eerlijker worden met een verplichte prijsnotering zodat duidelijk wordt wie wat verdient in de keten. Het is de eerste aanbeveling van de werkgroep agrarische markten onder voorzitterschap van oud-landbouwminister Cees Veerman, die is aangeboden aan EU-landbouwcommissaris Phil Hogan
  • Brussel zet een streep door de octrooibaarheid van planten. Daardoor komt de kwekersvrijstelling niet in het gedrang door octrooirecht.
  • POV, het ministerie van Economische Zaken en Rabobank tekenen een samenwerkingsovereenkomst voor uitvoering van de plannen om de varkenshouderij economisch gezond te maken en maatschappelijk geaccepteerd.
Hoogpathogene vogelgriep houdt de pluimveesector in Nederland en de rest van Europa in zijn greep. Naast veel wilde vogels zijn ook diverse pluimveebedrijven besmet met de ziekte. - Foto: ANP/Koen van Weel
Hoogpathogene vogelgriep houdt de pluimveesector in Nederland en de rest van Europa in zijn greep. Naast veel wilde vogels zijn ook diverse pluimveebedrijven besmet met de ziekte. - Foto: ANP/Koen van Weel

December 2016

  • Fosfaatreductieplan wordt gepresenteerd. Boeren kunnen kiezen tussen minder melken of minder vee om de fosfaatproductie in 2017 onder het plafond te krijgen. Fosfaatproductie is in 2016 gedaald naar 177 miljoen kilo fosfaat, maar nog steeds boven plafond.
  • FrieslandCampina maakt een standstill bekend voor de melkleveranties. De zuivelreus sorteert voor op de fosfaatreductieplan in 2017 en pareert tegelijkertijd capaciteitsproblemen.
  • Staatssecretaris Van Dam presenteert een eerste uitkijk naar nieuw mestbeleid vanaf 2018: regionale aanpak en mogelijk aanscherpingen voor akkerbouw.
  • Mestverwerkingspercentages opnieuw verhoogd, vooral in Oost-Nederland.
  • Inkomens varkenshouders zijn flink gestegen ten opzichte van het slechte jaar 2015. Lagere inkomens zijn er in de akkerbouw, de melkveehouderij en vooral in de leghennenhouderij.
  • Op meerdere bedrijven is vogelgriep vastgesteld, in Biddinghuizen en onder meer in Friese Abbega en Hiaure, Kamperveen (Overijssel) en Zoetermeer.
  • De akkerbouw is in rep en roer over versoepeling van normen voor groeischeuren in pootgoed. De NAK-commissie die er over gaat vreest zonder versoepeling een tekort aan pootgoed.
  • Cosun treft een financiële regeling voor duizenden hectares bevroren bieten, eisen voor vorstschade gelden niet onder voorwaarden.
  • Marc Calon, de nieuwe voorzitter van LTO Nederland vanaf 1 januari 2017, noemt het ministerie van Economische Zaken een 'regeltjes- en subsidiefabriek': “De landbouw is nu eenmaal geen normale economische activiteit en we moeten ophouden te doen alsof dat wel zo is.”
  • Staatssecretaris Martijn van Dam van EZ noemt de uitbraak van de vogelgriep 'de echte tegenvaller van 2016'.

Of registreer je om te kunnen reageren.