Home

Achtergrond

Verkiezingstijd wordt voelbaar in landbouwdebat

Staatssecretaris Martijn van Dam (Economische Zaken) deed weinig toezeggingen aan de Kamer bij de behandeling van de landbouwbegroting. Hij is wel bereid om extra geld uit te trekken voor innovatie in de aardappelsector en er gaat geen GLB-geld naar klimaatdoelen.

Staatssecretaris Martijn van Dam (Economische Zaken) kreeg aanvankelijk de wind van voren bij de behandeling van de landbouwbegroting in de Tweede Kamer. Terwijl linkse fracties vinden dat Van Dam te weinig aandacht heeft voor natuur en milieu en het verduurzamen van de sector, tikt de andere zijde van de Kamer de staatssecretaris vooral op de vingers vanwege gebrek aan inzet om de situatie voor boeren te verbeteren. CDA, SGP en ChristenUnie pleiten daarom voor het opnieuw instellen van een landbouw- of voedselminister. De sector heeft iemand nodig die voor ze knokt, vindt Elbert Dijkgraaf van de SGP.

Met de uitgesproken opstellingen van de verschillende fracties is duidelijk dat er verkiezingen aan zitten te komen. PvdA-er Henk Leenders sorteerde op het Q-koortsdossier al voor op de periode na de verkiezingen. Hij gaf in reactie op vragen van de SP aan dat hij nu nog geen compensatiefonds wil voor Q-koortspatiënten, maar dat hij dat na de verkiezingen wel wil. “Dan is de situatie anders”, verwijst Leenders naar de afspraken die nu in het kabinet gemaakt zijn met de VVD.

Van Dam kreeg veel kritiek tijdens zijn -vermoedelijk- laatste landbouwbegroting. Echt in gevaar kwam hij niet.    Staatssecretaris Van Dam, Begrotingsbehandeling EZ Tweede Kamer, Den Haag</p>
<p><em>Foto: Roel Dijkstra</em>
Van Dam kreeg veel kritiek tijdens zijn -vermoedelijk- laatste landbouwbegroting. Echt in gevaar kwam hij niet. Staatssecretaris Van Dam, Begrotingsbehandeling EZ Tweede Kamer, Den Haag

Foto: Roel Dijkstra

Van Dam spreekt over 'mijn opvolger'

Ook Van Dam zinspeelde op de verkiezingen. Terwijl hij eerder in een interview met AD had gezegd graag terug te willen komen als staatssecretaris om zijn klus af te maken, sprak hij nu meermaals over ‘mijn opvolger’ in het nieuwe kabinet. De verkiezingen lijken ook een uitkomst voor de Wet Dieraantallen, waarmee de veehouderij begrensd kan worden vanwege volksgezondheidseffecten. Deze wet is opnieuw uitgesteld en wordt niet meer dit jaar, maar volgend jaar voor de zomer naar de Kamer gestuurd. De huidige Kamer zal de wet dus niet meer behandelen.

Opheldering derogatie-onderhandelingen

Hoewel de kritiek van de oppositie vrij fel was met termen als wanbeleid, gebrek aan grip op de zaak tot simpelweg ‘ontevreden’, kwam Van Dam niet in gevaar tijdens de begrotingsbehandeling. Het lastigste was nog de vasthoudendheid van de oppositie over opheldering wat betreft de onderhandelingen in Brussel over de derogatie.  Van Dam wil deze niet geven. Ook de kritiek van CDA, SGP en VVD op de hoge keuringstarieven van de NVWA wees Van Dam van de hand. Volgens hem zijn de tarieven in lijn met andere EU-lidstaten.

Jaco Geurts van CDA. Zijn partij pleit met SGP en ChristenUnie voor het opnieuw instellen van een landbouw- of voedselminister vanwege het belang van de landbouw.</p>
<p><em>Foto: Roel Dijkstra</em>
Jaco Geurts van CDA. Zijn partij pleit met SGP en ChristenUnie voor het opnieuw instellen van een landbouw- of voedselminister vanwege het belang van de landbouw.

Foto: Roel Dijkstra

Varkenshouderij moet tijd krijgen om te veranderen

Van Dam sprak tijdens het debat met waardering over de land- en tuinbouw. Hij benadrukte dat hij verduurzaming ook graag sneller zou zien, maar dat deze ontwikkelingen wel betaald moeten kunnen worden.

Esther Ouwehand (PvdD) vindt dat varkenshouders moeten stoppen met couperen van varkensstaarten. Ze noemt dit dierenmishandeling. Van Dam reageert dat de situatie in de varkenshouderij is ontstaan doordat de sector is gestuurd op prijs. "Daardoor is een varkenshouderij ontstaan waarin de dieren dicht op elkaar zitten en daardoor elkaars staart afbijten. Dat is de reden waarom de varkenshouderij ervoor kiest om op jonge leeftijd die staarten te couperen. Daar willen wij vanaf. Maar je zult daarvoor heel veel aan het systeem van de varkenshouderij moeten veranderen. Daar moeten ondernemers wel de economische mogelijkheden voor hebben", zegt Van Dam. Hij benadrukt dat het consequent tegen varkenshouders zeggen dat het dierenmishandeling is daarbij niet helpt. "Dan zet je mensen in een hoek, terwijl veel varkenshouders zelf ook naar een ander systeem toe willen, maar daarvoor wel de economische mogelijkheden moeten hebben. Dat gaat niet van de ene op de andere dag", aldus Van Dam. Ouwehand zegt dat ze niet de varkenshouders aanspreekt, maar de staatssecretaris. "Want hij is aan zet. Zo simpel is het."

'Intimidatie is onacceptabel'

Van Dam vindt dat de maatschappelijke polarisatie over bijvoorbeeld de veehouderij onacceptabele vormen aanneemt. Hij vindt het onaanvaardbaar dat bedrijven die hun nek uitsteken door hun bedrijf open te stellen voor publiek, onmiddellijk worden geïntimideerd door dierenactivisten. De staatssecretaris zegt dat boeren worden geraakt door het gepolariseerde debat, en dat ze onderling ook verdeeld raken. "Er zijn maatschappelijke grenzen en maatschappelijke wensen aan de ene kant en grote kansen voor boeren aan de andere kant. Die kunnen samenvallen. Dat geeft boeren de kans om een goed inkomen te blijven verdienen. Het geeft Nederland de kans om mondiaal koploper te zijn in gezond en duurzaam voedsel”, vindt de staatssecretaris.

Esther Ouwehand (PvdD) (voorgrond) vindt dat varkenshouders moeten stoppen met couperen van varkensstaarten. Daarachter Rik Grashoff van GroenLinks.</p>
<p><em>Foto: Roel Dijkstra</em>
Esther Ouwehand (PvdD) (voorgrond) vindt dat varkenshouders moeten stoppen met couperen van varkensstaarten. Daarachter Rik Grashoff van GroenLinks.

Foto: Roel Dijkstra

Voedseltop over duurzaamheid en gezondheid

Van Dam kondigde tijdens het debat aan op 26 januari een Nationale Voedseltop te organiseren, waarop met het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties afspraken gemaakt gaan worden over de transitie van het voedselsysteem, gericht op duurzaamheid en gezondheid.

De staatssecretaris deed tijdens het debat weinig toezeggingen aan de Kamer. Hij is wel bereid om extra geld uit te trekken voor innovatie in de aardappelsector. Ook is hij bereid om voorstellen te doen hoe de gangbare landbouw kan omgeschakelen naar natuurinclusieve landbouw. Ook wil de bewindsman kijken hoe bodemverbeteraars toegelaten kunnen worden, maar vooralsnog vindt hij wel dat de mineralen die in deze bodemverbeteraars zitten gewoon mee moeten tellen in de mestboekhouding. Het aanpassen van de regeling voor jonge boeren, waar onder ander ChristenUnie en CDA naar vroegen, is volgens Van Dam de verantwoordelijkheid van de provincies. Zij moeten ook een oplossing vinden voor de financiering van de gescheperde schaapskuddes die natuur beheren. Extra geld of een plan voor weidevogels regelt Van Dam niet. Hij blijft bij de ingeslagen weg.

Geen GLB-geld naar klimaatsdoelen

Tweede Kamerlid Helma Lodders (VVD) nam tijdens het debat een bijzondere rol in. Tot drie keer toe corrigeerde ze staatssecretaris Martijn van Dam over het beleid. Zo wilde Van Dam aanvankelijk een motie van partijgenoot Leenders over het opstellen van een plan voor het omschakelen van gangbare landbouw naar natuurinclusieve landbouw overnemen. Lodders accepteerde dit niet omdat in de motie staat dat achteruitgang in de natuur voor een groot deel wordt veroorzaakt door de gangbare landbouw.

Van Dam reageerde ook positief op een motie van Ouwehand (PvdD) om budget in het GLB meer te gebruiken voor de klimaatdoelen. Hoewel Van Dam wil dat het GLB zich meer gaat richten op vergoeding voor diensten, was Lodders het hier niet mee eens. Wijziging van budget gaat volgens haar meer om innovatie en om nu direct geld te schuiven van de directe inkomenssteun naar de tweede pijler, is volgens haar niet afgesproken in het kabinet. Van Dam paste zijn mening aan.

Ook over het positieve oordeel van Van Dam over een PvdA-motie over natuurvrijwilligers was Lodders het niet eens, omdat er volgens haar geen dekking voor is. Hier hield Van Dam voet bij stuk: het zou volgens hem kunnen zonder aanpassing van de begroting.

Tweede Kamerlid Helma Lodders (VVD) corrigeerde staatssecretaris Martijn van Dam tot drie keer toe over het beleid.</p>
<p>Onscherp op de voorgrond Henk Leenders, landbouwwoordvoerder van PvdA.</p>
<p><em>Foto: Roel Dijkstra</em>
Tweede Kamerlid Helma Lodders (VVD) corrigeerde staatssecretaris Martijn van Dam tot drie keer toe over het beleid.

Onscherp op de voorgrond Henk Leenders, landbouwwoordvoerder van PvdA.

Foto: Roel Dijkstra

35 moties ingediend

Bij het debat op donderdagavond 24 november werden 35 moties ingediend. Over deze moties wordt dinsdag 29 november gestemd. PvdD zal dan ook nog 15 andere moties, die eerder zijn ingediend, ter stemming brengen. Deze moties gaan onder andere over welzijnsmaatregelen in de pluimveehouderij.

Of registreer je om te kunnen reageren.