Home

Achtergrond

Einde TPP slecht nieuws voor Amerikaanse boeren

Aankomend president Donald Trump trekt de Verenigde Staten terug uit TPP, een vrijhandelsakkoord waar onder meer Japan, Vietnam, Canada, Nieuw-Zeeland, Australië, Chili en Mexico aan deelnemen. Voor Amerikaanse boeren is dat een tegenvaller. In de EU wordt opgelucht ademgehaald.

De deal kwam tot stand na jaren onderhandelen op het scherpst van de snede. De grootste winst van het verdrag zit in de bereidheid van Japan om haar agrarische markten voor een groot deel echt open te breken. Japan is de derde grootste economie ter wereld.

Handelsakkoord was bedoeld voor 40% wereldeconomie

Het handelsakkoord zou 40% van de wereldwijde economie beslaan. Het besluit van Trump komt niet onverwacht. Hij maakte tijdens zijn campagne geen geheim van zijn afkeer van TPP. Volgens Trump gaat TPP ten koste van Amerikaanse banen en wordt de deur opengezet voor producten uit landen waar standaarden voor mens, dier en milieu veel lager zijn. Eigenlijk dezelfde zorg die in de EU leeft bij een handelsdeal met de Verenigde Staten.

Het akkoord is af en had de Amerikaanse agribusiness substantieel geld opgeleverd, zo blijkt uit een analyse van het overheidsagentschap USITC. Sterker: van alle economische sectoren was de landbouw in alle analyses de grootste winnaar. De productiewaarde van de agrosector zou in de 15 jaar na het in werking treden van het verdrag met $10 miljard omhoog gestuwd worden. Alleen de export van rijst, tarwe en zeevruchten zou averij oplopen.

Zuivel in mineur

De zuivel kwam in de berekeningen als grote winnaar uit de bus. De export kan door een deal met jaarlijks $1,8 miljard toenemen. De import groeit ook, maar blijft veel kleiner. De Verenigde Staten kunnen ook rekenen op een $2,4 miljard hogere productiewaarde voor verwerkte voeding. Ook de productiewaarde van rundvlees ($876 miljoen) en suiker en zoetstoffen ($518 miljoen) neemt duidelijk toe. De winst zit vooral in toegenomen export naar Japan en Vietnam.

Trump voor de presidentsverkiezingen op campagne, op het platteland in Colorado. Amerikaanse boeren steunden Trump massaal, maar zijn slecht af als Trump daadwerkelijk het TTP-verdrag eenzijdig opzegt.<br /><em>Foto: AFP</em>
Trump voor de presidentsverkiezingen op campagne, op het platteland in Colorado. Amerikaanse boeren steunden Trump massaal, maar zijn slecht af als Trump daadwerkelijk het TTP-verdrag eenzijdig opzegt.
Foto: AFP

In dollars valt de winst van TPP voor de Amerikaanse landbouw wellicht nog bescheiden uit, maar grote landbouworganisaties hebben meer dan eens benadrukt dat TPP ook duidelijke en vooral vastomlijnde regels bevat voor het omgaan met sanitaire en fytosanitaire standaarden. Concreet wordt het door TPP lastiger de grens op basis van onbewezen gevaren voor de gezondheid van mensen, dieren of planten te sluiten voor Amerikaanse producten.

Heel TPP lijkt nu uiteen te vallen. Na de bekendmaking van Trump heeft de Japanse premier Shinzo Abe gezegd dat zonder de VS de handelsdeal voor Japan betekenisloos is. Vietnam wil opnieuw berekenen of ze zonder het perspectief van de Amerikaanse en Japanse markt nog wel zit te wachten op het akkoord.

Afketsen TPP goed nieuws voor EU en China

Voor de EU en China is het afketsen van in elk geval een groot deel van TPP positief. In de strijd om markttoegang in Azië loopt de VS achterstand op. China was bang economisch ‘ingesloten’ te worden door een alliantie met in het hart twee rivalen: de VS en Japan. De EU was bang dat met name haar landbouw in belangrijke groeimarkten in Azië een achterstand zou oplopen ten opzichte van de VS. Met een akkoord in de maak met Vietnam en Japan lijkt de EU opeens een voorsprong te krijgen. Met name voor vlees- en zuivelexporteurs zijn deze markten zeer interessant, aldus de Europese Commissie.

Trump belooft zijn volgers wel werk te zullen maken van individuele handelsovereenkomsten met de landen die nu deelnemen aan TPP. Eén op één kan de Verenigde Staten met de veel kleinere landen veel meer afdwingen dan in onderhandelingen met al deze landen tegelijkertijd, aldus Trump. Het kan wel jaren duren voordat dergelijke deals kunnen worden beklonken.

Hoe verder met handelsakkoord TTIP?

De vraag is of Trump na TPP ook een verdrag met de EU, TTIP genoemd, zal afblazen. Er zijn echter wel enkele verschillen. Om te beginnen is TPP al af en is TTIP nog in de maak. Daar komt bij dat Trump diplomatiek wellicht handiger de onderhandelingen kan voortzetten, omdat de kans groot is dat de Fransen of Duitsers uiteindelijk de EU tot terugtrekking dwingen. TTIP is zeer impopulair bij ngo’s en linkse politieke partijen in de EU. Het kan beter zijn voor het aangezicht van de Verenigde Staten om de Europeanen de deal te laten klappen dan andersom.

Of registreer je om te kunnen reageren.