Home

Achtergrond 17 reacties

'Een pachtbedrijf is geen rondreizend circus'

Pachters moet je beschermen anders blijft er geen pachtbedrijf meer over. Dit zegt Piet van der Eijk, voorzitter van de Bond van Landpachters.

Of er ooit een pachtstelsel komt waar pachters en verpachters mee uit de voeten kunnen, weet hij niet. Piet van der Eijk, voorzitter van de Bond van Landpachters (BLHB) geeft niet op. Zijn vereniging komt op voor de belangen van zo’n 1.600 leden, voornamelijk pachters.

Deelakkoord Spelderholt

Ooit leek er een pachtakkoord te komen. In 2014 zaten alle betrokken partijen bijna op één lijn. In kasteel Spelderholt in Beekbergen werd een deel­akkoord gesloten. Verpachters en pachters waren het eens, behalve over het overgangsrecht. Er kwam toen geen deal over hoe om te gaan met bestaande reguliere pachtcontracten. Pachters wilden dat deze pachtcontracten bij het oude bleven en dus de pachter beschermd moest blijven. Verpachters wilden een overgangsregeling waarbij op termijn de reguliere pachtcontracten opengebroken werden. Het deelakkoord 'Spelderholt' klapte, mede doordat achteraf verpachters het ook met een ander onderdeel van het akkoord oneens bleken te zijn. Het ging hier om de prijskorting op liberale pacht.

BLHB en NAJK haakten af

De tweede poging (2015) leverde geen akkoord op en ook bij de derde poging (2016) bleek overeenstemming tussen de betrokken organisaties onmogelijk. De BLHB en NAJK haakten toen af. LTO ging wel om. Dit tot grote verrassing van de BLHB.

Piet van der Eijk (61) is sinds 2012 voorzitter van de Bond van Landpachters. Samen met 2 zonen runt hij een akkerbouwbedrijf met 85 hectare grond, waarvan 90% pacht en 10% erfpacht in Dordrecht (Z.-H.).<br /><em>Foto: Roel Dijkstra</em>
Piet van der Eijk (61) is sinds 2012 voorzitter van de Bond van Landpachters. Samen met 2 zonen runt hij een akkerbouwbedrijf met 85 hectare grond, waarvan 90% pacht en 10% erfpacht in Dordrecht (Z.-H.).
Foto: Roel Dijkstra

Lange tijd hebben jullie samen opgetrokken met LTO en NAJK om tot een goed nieuw pachtstelsel te komen. Uiteindelijk ging LTO wel akkoord met het laatste voorstel. Teleurgesteld in LTO?

"Een dag voordat we met alle partijen bij elkaar zouden komen heeft LTO ons gezegd dat zij gingen instemmen met het voorstel dat er lag. Dat vind ik niet netjes. Onbehoorlijk is misschien een beter woord. LTO zegt dat een akkoord beter is dan geen akkoord, maar volgens ons is geen akkoord beter dan een slecht akkoord. Je kunt de markt niet vrij laten. Er moet bescherming blijven voor pachters. Voornamelijk voor pachtafhankelijke bedrijven. Laat je het over aan de markt en bescherm je de pachters niet, dan blijft er geen pachtbedrijf meer over. De pachtprijzen schieten dan omhoog en langdurige pachtovereenkomsten afsluiten zal minder gebeuren."

Het pachtoverleg liep eind april vast omdat het NAJK en de BLHB geen handtekening zetten onder een nieuw akkoord. We zijn nu een half jaar verder en er is nog niets gebeurd?

"Staatssecretaris Martijn van Dam heeft in juli in een Kamerbrief gezegd dat hij een bemiddelaar gaat aanwijzen. Wie dat wordt weet ik niet. Sindsdien hebben we niets vernomen. Ik vind het jammer dat de overheid geen eigen pachtbeleid ontwikkelt. Een visie van de overheid op het pachtbeleid hadden we op prijs gesteld. Nu zegt de overheid: sector, zoek het maar uit. Dat kan niet. De belangen zijn te groot."

'Er is geen verpachter in Nederland die met droge ogen kan beweren dat hij tekort komt'.

Is het ook niet beter dat de sector zelf beleid ontwikkelt?

"De huidige pachtdiscussie is al eeuwen hetzelfde. De visies van verpachters en pachters liggen te ver uiteen. De sector komt er zelf niet uit. Verpachters staan sterker. Zij bezitten de grond. Hun insteek is: dit hebben we en dit kunnen we erbij krijgen. Als ik bewindsman was geweest, dan had ik willen weten wat er precies aan de hand was. De gemiddelde pachtprijs voor losse grond ligt nu in de meeste ­regio’s rond de €900 en €1.000 per hectare. Ik snap niet waar verpachters zich druk over maken. Er is geen verpachter in Nederland die met droge ogen kan beweren dat hij tekort komt."

Het pachtakkoord is mede geklapt omdat de BLHB geen vrije prijsafspraken wil tussen pachter en verpachter bij een geliberaliseerde pachtovereenkomst. Jullie willen prijsregulering. Waarom?

"Wij zijn al heel ver gegaan. In ons voorstel hebben we aangegeven dat bij nieuwe reguliere pachtovereenkomsten vrije prijsafspraken mogelijk zijn. Maar, als je dan tegelijkertijd ook geliberaliseerde pacht met vrije prijsafspraken toestaat, dan is er geen verschil tussen geliberaliseerde en reguliere pacht. Dan zullen verpachters uitsluitend geliberaliseerd verpachten en heeft een nieuw systeem geen meerwaarde."

De praktijk leert dat verpachters en pachters het liefst zelf de duur van de pachtovereenkomst en de pachtprijs afspreken. Waarom dan toch vasthouden aan prijs­afspraken?

"Zeker bestaande pachters moeten beschermd worden. Zij hebben geïnvesteerd in grond en gebouwen. Ik ben tegen uitfasering van reguliere pacht. Waarom? Anders krijg je een systeem waarin het recht van de sterkste gaat gelden. Grond is schaars. Laat je het over aan de vrije markt dan schieten de pachtprijzen omhoog. Er wordt dan niets meer verdiend. Er is dan geen bestaansrecht meer voor pachtbedrijven. Huurders van woningen worden ook beschermd. Dat is niet voor niets."

'Een pachtbedrijf is geen rondreizend circus'.

Laat de markt zijn werk doen. Uiteindelijk zal de pachtprijs toch op een niveau komen waarmee verpachters en pachters uit de voeten kunnen?

"Nee, dat is niet zo. Je krijgt dan een ratrace. Pachtprijsbescherming is nodig, gelet op de ongelijke marktverhoudingen. Vooral bedrijven met veel pachtgrond komen dan in de problemen. Een pachtbedrijf is geen rondreizend circus. Er is geïnvesteerd in grond en gebouwen. Pachters zijn best bereid een hogere pachtprijs te betalen als ze de grond maar kunnen blijven gebruiken en tegelijkertijd geld verdienen met die grond. Als ik kijk naar mijn eigen ­akkerbouwbedrijf heb ik in de afgelopen 3 jaar niets verdiend, mede vanwege lage opbrengstprijzen en het slechte weer. In de melkveehouderij is het inmiddels ook geen vetpot meer. Zo’n groot feest is het dus niet in de landbouw. Pacht helemaal overlaten aan de markt betekent gedwongen ­bedrijfsbeëindigingen."

Blijf je kortdurende pacht stimuleren dan dreigt er roofbouw op de grond, stelt Piet van der Eijk. "Als je de kwaliteit van de bodem op peil wilt houden, moet je langetermijn­afspraken maken over gebruik van de grond."<br /><em>Foto: Peter Roek </em>
Blijf je kortdurende pacht stimuleren dan dreigt er roofbouw op de grond, stelt Piet van der Eijk. "Als je de kwaliteit van de bodem op peil wilt houden, moet je langetermijn­afspraken maken over gebruik van de grond."
Foto: Peter Roek

Laat u het zover komen dat de politiek een ­beslissing moet nemen?

"Laten we eerst afwachten wie de bemiddelaar wordt en wat er uitkomt. Ik vrees wel dat de politiek het laatste woord krijgt in dit dossier. Maar ondanks dat heb ik er wel vertrouwen in dat het goed uitpakt voor pachters. In Den Haag hebben ze het veel over duurzaam grondgebruik en duurzaam bodembeheer. Kortdurende pacht staat haaks op duurzaam grondgebruik. Blijf je kortdurende pacht stimuleren dan dreigt er roofbouw op de grond. Als je de kwaliteit van de bodem op peil wilt houden, moet je langetermijn­afspraken maken over gebruik van de grond."

In een kortdurende pachtovereenkomst kunnen toch voorwaarden worden opgenomen over instandhouding van de kwaliteit van de ­bodem?

"Dat werk niet. Wie de grond kortdurend pacht, betaalt er veel voor en wil dan ook zoveel mogelijk, letterlijk en figuurlijk, uit die grond halen. Je kunt wel een heel systeem opzetten om te garanderen dat het organische stofgehalte in de bodem op peil blijft, maar dat vraagt ook weer om een controlesysteem. Ik geloof niet in zulke afspraken en ik zit er ook niet op te wachten."

In het nieuwe pachtakkoord is pachtprijstoetsing opgenomen. Als de pachtprijs veel hoger blijkt dan het opbrengend vermogen, kan dat achteraf gecorrigeerd worden. Het kan dus zijn dat dan de verpachter geld moet terugbetalen.

"Van die prijstoetsing komt niets terecht. Waar moet je op toetsen? Er zijn geen cijfers beschikbaar van pachtprijzen van vergelijkbare objecten in de desbetreffende omgeving. Denk je werkelijk dat een pachter na ondertekening van een pachtovereenkomst naar de rechter stapt om de pachtprijs aan te vechten? Geen verpachter die naderhand de grond nog verhuurt aan die pachter. Verpachtersorganisatie FPG zegt dat door die mogelijkheid van prijstoetsing er minder gekozen zal gaan worden voor flexibele pacht waar vrije prijsafspraken mogelijk zijn. Onzin. Die dempende werking is er niet. Dat weten zij ook, maar ze moesten iets verzinnen om die flexibele pacht te kunnen verdedigen."

'Wij als pachters hebben niets meer om weg te geven in deze discussie'.

Geef kernachtig weer hoe het ideale pachtstelsel eruit moet komen te zien volgens u?

"Bestaande reguliere pachtcontracten laten zoals het is. Daarnaast teeltpacht voor gewassen waar vruchtwisseling voor nodig is, zoals nu ook mogelijk is, met vrije afspraken tussen pachter en verpachter. Daarnaast wellicht een pachtvorm geliberaliseerde pacht voor een afgesproken tijd – ook voor gebouwen – met maximale pachtprijzen per hectare in relatie met het opbrengend vermogen. Ook erfpacht blijft een mogelijkheid voor contracten met een looptijd langer dan 25 jaar. Laat één ding duidelijk zijn: het water staat bij pachters aan de lippen. Wij als pachters hebben niets meer om weg te geven in deze discussie."

Onafhankelijke bemiddelaar

Staatssecretaris Martijn van Dam is op zoek naar een bemiddelaar. De BLHB vindt dat deze persoon kennis van pacht moet hebben en niet 'besmet' mag zijn (niet direct of indirect betrokken bij pachtzaken). Volgens de bond blijven er dan maar heel weinig mensen over. Op de vraag of oud-landbouwminister Cees Veerman geschikt is voor deze klus, antwoord Van der Eijk: "Hij zou het kunnen. Ik ben inderdaad bang dat het een politicus wordt. Hopelijk dat er wel op basis van argumenten gesproken wordt."

Alle onroerendgoedtransacties in het buitengebied staan in één database op boerderij.nl. Boerderij publiceert ook elke maand nieuwe gemiddelde grondprijzen per regio. Bekijk het hier.

Laatste reacties

  • EBroeders

    De belastingdienst gaat er bij de vermogensrendementsheffing uit van 4% rendement. Wanneer de waarde van grond gesteld wordt op 60.000 euro dan kom je op 2.400 euro. Vanuit dat perspectief kan/moet de pachtprijs nog flink omhoog!
    Wanneer de bond van Landpachters een regulering van pachtprijs wil dan moeten ze eerst maar eens bij de overheid te raden over deze manier van vermogensheffing.
    Daarnaast doet de bond net of de verpachter geen verhouding kan vinden tussen pachtprijs en borging van bodemkwaliteit. Volgens mij wordt hierbij de kennis en kunde van de huidige grondeigenaar zwaar onderschat.

  • John*

    de economie regelt t wel...

  • info36

    E Broeders, dat kan u wel willen maar ik denk niet dat u dan u geld nog lang gaat krijgen simpelweg omdat dat er dan nergens meer is. De pachtprijs mag niet hoger zijn dan 500 euro wil je nog iets over houden als boer.

  • mail3

    @EBroeders Bij reguliere pacht wordt de heffingsgrondslag voor de vermogensrendementheffing op 50% van de waarde van de grond in vrije staat gesteld. Het zou overigens aanbeveling verdienen dat de wetgever de vermogensrendementheffing op niet meer baseert dan het werkelijk rendement, zeker als de pachtopbrengsten wettelijk begrensd zijn.

  • EBroeders

    Info 36, Alternatief voor grondpacht is de aankoop van grond. De jaarkosten voor aflossing en rente komen dan snel rond de 6%. Bij een grondwaarde van 60.000 euro = 3.600 euro. Vind je dat een beter alternatief dan?

  • landboer

    Das geen vergelijk broeders want dan los je ook af, rendement op grond moet rond de 2 % zitten ,erfpacht iets hoger.

  • info36

    EBroeders, je snapt het niet volgens mij, de meeste pachtbedrijven zijn al sinds vroeger in pacht, dat heet reguliere pacht en die bedrijven moeten van daaruit hun boterham verdienen en willen vaak geen te dure grond kopen. Ik heb al zo vaak uitgelegd hoe het zit met de grondprijzen, 80% van alle landbouwgrond is de laatste 25 jaar gekocht door boeren die op een of andere manier uitgekocht zijn en die door belastingwetgeving genoodzaakt zijn hun kapitaal te herinvesteren in onroerend grond en vaak het 4 tot 5 voudige terugkochten met alle gevolgen van dien. Daardoor is er een gigantische druk op de grondmarkt gekomen waardoor prijzen explodeerden. Boeren die alleen moeten leven van landbouwopbrengsten hebben over het algemeen het nakijken en kunnen nauwelijks rondkomen. Als dan ook nog eens de pachtprijzen gekoppeld worden aan de grondprijzen kun je wel uittellen hoe het afloopt met de gemiddelde pachter. Om dit soort scheefgroei te voorkomen is men vroeger terecht de pachter gaan beschermen omdat anders er bijna geen pachter meer overblijft met alle gevolgen van dien.

  • EBroeders

    In het kader van een leuke discussie:
    Info36: U beschrijft het prijsverloop van landbouwgrond gedurende de laatste 25 jaar. Feitelijk is het met de huizenprijzen precies het zelfde gegaan. Ook daar zien we momenteel krapte en stijgt dus de prijs van huur. Waarom zou dat bij grond dan anders moeten zijn. Bij huizen geldt een huursubsidie. Misschien dat de bond daar eens voor moet pleiten. Tot slot zijn er steeds minder grondeigenaren die willen gaan voor reguliere pacht. Bij geliberaliseerde pacht moet gestreefd worden naar een acceptabele prijs voor beide partijen waarbij de kwaliteit van de grond gewaarborgd wordt. Wij verhuren al sinds jaar en dag onze grond aan de zelfde gebruikers. Dit naar ieders tevredenheid. Daar is geen bond voor nodig.

  • Albert Albers

    Waarom neem je de aflossing mee in de jaarkosten. Als je wil vergelijken tussen kopen of pachten hoef je alleen met de rente te rekenen. Bij pachten blijf je immers ook eeuwig betalen. Aflossen is vermogen opbouwen. Bij deze lage rente kun je beter kopen dan pachten.

    Probleem zit volgens mij in de waarde(stijging) van de grond. Verpachters willen continu rendement op de huidige waarde van de grond, terwijl ze die in het verleden voor €10.000 per ha hebben gekocht. Boeren met grond in eigendom kunnen voor een aantal ha extra veel meer betalen, omdat hun eigen grond steeds 'goedkoper' wordt. Wanneer pachters voor al hun grond deze hoge prijzen moeten betalen is het snel einde oefening en zal het aandeel reguliere pacht nog sneller dalen.

    Bestaande reguliere pacht moet je dus beschermen, zowel de continuïteit als de pachtprijs. Alle nieuwe af te sluiten pacht moet je vrij laten. Vindt een verpachter het belangrijk dat de grond duurzaam gebruikt wordt, dan zal de verpachter de prijs hierop moeten aanpassen.

  • zon

    Stel je hebt een klein gedeelte pacht,wanneer je die pachtgrond niet meer hebt mag je ook minder koeien houden ook al heb je fosfaatrechten.
    Je kunt de hogere pacht ook zien als huur van de grond plus een bedrag voor lease voor de benutting van de fosfaatrechten.

  • farmerbn

    Pachters met akkerbouw betalen pacht maar krijgen ook premie en geld voor afname mest. Die laatste twee zijn samen ongeveer de pachtpijs. De grond is dan in feite voor niks. Veehouders die pachten hoeven minder mest af te voeren en krijgen ook premie. Dat samen is ook ongeveer de pachtprijs. Als je dus rond de 1000 euro pacht betaalt dan zit je niet te duur en mag je niet klagen.

  • Attie

    Wees zuinig op reguliere pacht. Ze zijn er nog aloude stichtingen met sociaal doel(ook naar pachter toe)

  • info36

    EBroeders snapt het nog steeds niet of wil het niet snappen, wat ik uitgelegd heb over pacht betekent dat grondprijzen niets te maken hebben met opbrengend vermogen terwijl je daar wel de pacht van moet betalen. Dus daar zit het scheef. Dat is niet te vergelijken met huizenhuur want de inkomens van huurders zijn in die jaren significant gestegen die van boeren alleen maar gedaald. Pachtprijsbescherming is keihard nodig wil een boer het in de toekomst nog vol kunnen houden. Wat Farmerbn beweert raakt ook kant noch wal en lijkt meer op afgunst dan op gezonde visie.

  • ReneH

    EBroeders, in het kader van een leuke discussie:
    U geeft in 2e instantie aan dat u al voor jaar en dag verhuurd maar begint wel in eerste instantie met een grondprijs van € 60.000,-, lijkt me meer gepast om dan van de grondprijs van toen (verkrijgingsprijs)uit te gaan € 20.000 ? Hierbij een pachtprijs van € 800 is al een direct rendement van 4 %. Hierbij opgeteld het indirecte rendement van € 40.000. Hier is volgens mij een prima rendement behaald hebben we het nog niet eens over 50% verlaging van de fiscale waarde indien regulier verpacht of geen vermogensrendement heffing indien het bedrijfsmatig wordt verpacht. Nog een hele flauwe, als u het rendement niet goed genoeg vind verkoopt u de grond toch!
    Verder haalt u de woningen er ook bij dat daar de koopprijzen als ook de huur prijzen gestegen zijn, dit is idem met de grondprijzen als ook de pachtprijzen voor zowel reguliere als geliberaliseerde pacht. Verder zegt u dat er bij pacht nagedacht moet worden over een huursubsidie bij pacht? Als dit zo toegepast en doorgetrokken zou worden zou dit alleen voor reguliere pacht gelden daar huursubsidie alleen aangevraagd kan worden voor huurwoning die vallen onder sociale huur en niet voor vrije sector(lees reguliere pacht versus geliberaliseerde pacht)

  • EBroeders

    Wat is een acceptabele huurprijs?
    Ieder jaar weer ga ik met de huurders om tafel en rekenen we de "break-even pachtprijs" uit. Dit is de prijs waarbij de huurder geen winst heeft maar ook geen verlies. Tevens geeft ik de huurder inkijk in mijn "break-even verpachtprijs". Dit is de prijs waarbij ik mijn kosten voor de grond vergoed krijg maar niet meer. Vervolgens gaan we samen een middenweg zoeken tussen deze twee prijzen. We streven immers naar een situatie van win-win.

    Wat precies de uitkomst van deze rekensom is hou ik graag voor me zelf. Feit is wel dat bij een pachtprijs van 900 tot 1000 euro die in het artikel wordt mijn kosten niet gedekt zijn! (ruilverkavelingslasten, waterschapslasten, box 3).
    Vanuit de pachter gezien is een meerprijs tov het bovengenoemde ook absoluut rendabel op basis van:
    * ANVB-grondgebondenheid.
    * Mestverwerkingsplicht.
    * Mestplaatsingsruimte.
    * Ruwvoervoorziening.
    * Mogelijkheid tot verzilveren betaalrechten.

    Wanneer ik het voor mij en de verhuurder het beter/eerlijker kan doen dan lees ik dat graag!

    Tot slot: We kunnen een lange discussie voeren over een reële pachtprijs. Niemand hoeft meer te betalen dan hij of zij wil. De machten van de economie (vraag en aanbod) bepaalt de prijs. De overheid profiteert graag van dit fenomeen (www.pachtbank.nl). Zou die zelfde overheid nu een andere pet op zetten en de pachtprijs graan reguleren...???!!


  • mail3

    EBroeders Het is niet reëel om uw box 3 kosten (vermogensbelasting) door te berekenen aan de pachter (het is immers uw vermogen), van de waterschapslasten kunt u wettelijk 50% aan de pachter in rekening brengen en 50% van de ruilverkavelingslasten tot een wettelijk bedrag. U bevestigt dat bij vrije pachtprijzen de zgn. grondrentes toevloeien naar de grondeigenaar ipv de gebruiker waar ze voor bedoeld zijn. Omdat u de grond in bezit heeft geeft u dat de macht om dat te doen. Die middenweg van u komt neer op het risicoloos participeren in de exploitatie van de pachter, deelt u ook in het risico op verlies of misoogst? En laat u de pachter ook meedelen in de waardestijging van de grond? Nee natuurlijk, zou in uw visie wel logisch zijn omdat de box 3 heffing ook over die waardestijging bepaald wordt. Misschien moet u zich beter laten adviseren en de grond niet vanuit box 3 verpachten, uw grond verkopen, regulier verpachten (scheelt 50% vermogensrendementsheffing (o, nee dat raakt u niet die laat u immers toch door de pachter betalen, die kennelijk afhankelijk is van de grond)) of in erfpacht uitgeven.
    Tot slot, nog voor uw handelswijze noch voor die van de overheid in deze kan ik respect opbrengen. Toch dank voor uw pleidooi, het bevestigt mij dat de hoogte van de pachtprijs niet aan de vrije markt overgelaten kan worden.
    P.J. van der Eijk
    voorzitter Bond van Landpachters en eigengrondgebruikers BLHB www.blhb.nl

  • EBroeders

    P.J. van der Eijk. Ik ken vele grondgebruikers die blij zijn dat ze grond van particulieren kunnen gebruiken dmv een grondgebruikersverklaring of geliberaliseerde pacht. Wanneer ik uw advies volg en de grond verkoop zijn zij zeker niet in staat deze te kopen (jonge boeren die de zaak pas overgenomen hebben). Ze zijn dan ook blij dat we op de huidige manier de grond kunnen gebruiken. Ik vraag me dan ook af of u wel het belang van deze huurders vertegenwoordigd!
    Tot slot: Prijzen worden bepaald door vraag en aanbod. Niemand wordt verplicht bepaalde prijzen te betalen. Misschien kunt u nog wat leren van de mensen die ondanks de volgens u te hoge prijzen toch nog een positief saldo kunnen draaien op deze grond. (Ik geloof nooit dat ze het voor de hobby doen of om de grondeigenaar het naar de zin te maken).

Laad alle reacties (13)

Of registreer je om te kunnen reageren.