Boerenleven

Achtergrond 14 reacties

Advies voor stoppers: doe eerst niks

Dagelijks stoppen er boeren met het bedrijf. Het liefst willen ze meteen iets anders aanpakken. Maar eerst even niets doen is beter.

Stoppen? Let hierop

  • Focus bij de afhandeling niet alleen op de afwikkeling van juridische, fiscale en financiële zaken.
  • Betrek ook de partner en andere gezinsleden bij het proces, het gaat ook om hun manier van leven.
  • Bespreek en benoem de emoties. Angst, verdriet en boosheid zijn volkomen normaal, deze gevoelens mogen er zijn.
  • Stop niet van de ene op de andere dag, maar in fases. Bouw de veestapel geleidelijk aan af, houd nog wat pinken aan of wat grond om te bewerken. Zo is geleidelijk te wennen aan het nieuwe leven.
  • Ga niet meteen weer ergens aan de slag omdat je denkt dat dat moet. Gun jezelf een time-out om het gebeurde te verwerken.
  • Neem tijd om na te gaan wat je nieuwe mogelijkheden op de arbeidsmarkt zijn. Vaak bezit je meer talenten dan je denkt.
  • Schroom niet om hulp in te schakelen als het allemaal niet lukt.

“3 generaties gingen mij voor en ik ben de generatie die nu de stekker eruit gaat trekken.” Jan is boos en verdrietig en hij wil beslist niet met zijn volledige naam in Boerderij. “Ben je gek? Zodra de buurt ook maar iets vermoedt, duiken ze als aasgieren op mijn bedrijf, mijn koeien, mijn grond. Dat kan ik niet aanzien.” Los daarvan voelt het besluit voor hem als falen. Hij kon niet wat zijn vader, grootvader en overgrootvader wél konden: boer zijn en boer blijven. “En zij hebben het echt ook niet altijd makkelijk gehad. Maar zij gingen door en ik niet. Ja, dan voel je je echt wel een loser.”

Zo snel mogelijk weer aan de slag

Waarom hij stopt? Hij trekt het niet meer. De geldzorgen, de lange dagen, de pijn in zijn botten waarmee hij elke dag opstaat, het ontbreken van een opvolger. De uitzichtloosheid staart hem aan, elke dag vraagt hij zich af: waar doe ik het allemaal eigenlijk voor? En dus komt, na jarenlang tobben, de boel binnenkort te koop te staan. Daarna, als alles is afgerond, wil hij zo snel mogelijk weer aan de slag, liefst bij een loonwerker in de buurt.

Forse druk om snel weer iets omhanden te hebben

Het is een strategie die veel voorkomt. Boeren zijn er de mensen niet naar om stil te zitten en ook de omgeving vraagt voortdurend ‘wat ga je nu doen?’ Alles bij elkaar ervaren veel stoppende boeren een forse druk om snel weer iets omhanden te hebben terwijl een poos nietsdoen na een bedrijfsbeëindiging eigenlijk beter zou zijn. Rust nemen is nodig om te verwerken wat er is gebeurd en daarna plannen te kunnen maken voor een nieuwe invulling.

Nu stoppen meer en meer voorkomt, schamen boeren zich er minder voor. Wel is er veel verdriet en voelen ze het als falen. - Foto: Boerderij
Nu stoppen meer en meer voorkomt, schamen boeren zich er minder voor. Wel is er veel verdriet en voelen ze het als falen. - Foto: Boerderij

Tijdsdruk

Voldoende tijd is er overigens niet voor iedereen. Wie zich bijvoorbeeld heeft ingeschreven voor een stoppersregeling, krijgt te maken met tijdsdruk. Zo moeten varkenshouders die meedoen aan de nieuwe saneringsregeling varkenshouderij na het verlenen van de subsidie binnen 8 maanden hun varkens afvoeren en de mestputten leegpompen. Nog weer 6 maanden later moeten alle stallen gesloopt zijn. Die tijdsdruk kan het afrondingsproces doorkruisen en vertragen.

Rouwproces kost tijd

Stoppen is te vergelijken met een rouwproces. Dat begint met ontkenning, gaat daarna over in boosheid, verzet en verdriet en het eindigt uiteindelijk bij aanvaarding. De verschillende fases kunnen soms door elkaar lopen. Het duurt al snel een jaar voor de scherpste kantjes eraf zijn en er iets van de uiteindelijke aanvaarding is bereikt. In de tussentijd hoeft de rouwende niet helemaal stil te zitten, maar al te snel weer iets oppakken, is ook weer niet goed. Dan komt de emotionele klap later alsnog. Coaches en sociaal werkers die boeren begeleiden bij het proces van stoppen, adviseren dan ook om de tijd te nemen voor de verwerking, ook al vraagt de omgeving om de haverklap hoe het met je is en wat je nu gaat doen. Durf te zeggen dat je eerst eens even niks gaat doen, oefen desnoods thuis voor de spiegel of binnen het gezin.

Stoppen is een beladen proces

Het zal niet wegnemen dat stoppen voor de meesten een beladen proces is. Het is niet zozeer schaamte die opspeelt, maar wel een gevoel van falen en verdriet omdat een traditie van generaties doorbroken is. En ook: wie stopt, geeft meer op dan alleen het bedrijf. Het gaat om een manier van leven. Het kost tijd om daar een andere draai aan te geven. Hoeveel, verschilt per persoon en per situatie. Willem Leys, sociaal werker bij ZLTO, gaf samen met een collega recent een 2-daagse cursus voor stoppers met als titel ‘Een nieuwe start.’ Het doel was onder meer om de deelnemers inzicht te geven in hun mogelijkheden. “Dat vinden ze vaak erg moeilijk. Ze hebben een vrachtwagenrijbewijs en denken: dan word ik maar vrachtwagenchauffeur, want je moet toch iets. Prima, niks mis mee, maar vraag je wel af of dat echt is wat je de rest van je leven wilt doen. Als dat niet zo is, kun je beter op zoek naar iets anders, anders houd je het niet vol. Neem de tijd om dat uit te zoeken.”

Stoppen is een proces en een goede afronding daarvan, zowel financieel als emotioneel, maakt dat boeren met opgeheven hoofd verder kunnen. Ze zijn klaar voor een nieuwe start.

Laatste reacties

  • agratax.1

    Het gevoel van falen, lijkt me meer het gevoel van de omgeving, zij zijn van de sociale controle. Niet jij als stoppende boer. Mijn advies zou dan ook zijn stop voordat anderen (bank, schuldeisers) voor je beslissen, dan kun je ook tijd nemen voor het "afscheid" als je daar al niet jaren daarvoor mee bent begonnen. iedereen kan weten dat de ene boer een gemakkelijkere start heeft dan de ander en de eerste heeft daarmee een voorsprong en heeft daarmee meer kans van slagen. Laat de stopper zich realiseren dat hij alles deed wat in zijn vermogen lag en toch de finish niet zal halen, dan is "opgeven" verstandiger dan je dood lopen.
    Ik kan alleen maar respect opbrengen voor stoppers, die alle roddels en sociale controle aan hun laars lappen en de stekker er uit trekken voordat de reserves op zijn.

  • Muito

    Mooi deurgoan als t kan. Bettie melken of varkenshokken spuiten ernaast en je red je wel

  • varken23

    De jeugd is steeds hoger opgeleid. Ik vind het niet gek dat er steeds minder opvolgers zijn. Als ik om mij heen kijk en zie wat voor banen met passende hoge salarissen die dames en heren kunnen verdienen, zeker buiten de agrosector, een veelvoud van wat bijvoorbeeld een voervoorlichter verdient.
    De grond blijft nog in de familie leuk voor een aantal paardjes op te houden. De boerderij prachtig verbouwd, wat wil je nog meer.

  • farmer135

    Nou varken23 eerst komen de bank en de belastingdienst aan de beurt als je stopt. Land aanhouden en boerderij verbouwen is dan meestal geen optie. De meeste boeren hebben ook nog geen pensioen opgebouwd.

  • mirrich

    Hoog opgeleide koekebakkers uit Wageningen die ons gaan vertellen wat wij moeten doen......

  • husky

    De buitenwereld denkt altijd, zaak verkocht en ze kunnen leven als god in frankrijk, soms is dat maar vaak ook niet en men geleefd dat niet.

  • xw

    Varken23 heeft een te geromantiseerd beeld van melkveehouderij.
    Agratax.1 en Farmer135 hebben een beter beeld en zitten dichter bij de realiteit.
    Land aanhouden als je niet meer boert is bijna geen optie, tenzij je in armoede verder wilt leven.

  • GJ Bunt

    Muito, zo ist. ik heb de varkensstal van me stoppende vader omgebouwd naar kalveren. s morgens 1.5 en savonds 1 uur voeren en de rest als zzp-er werken.Heb er keihard voor moeten werken,van het resultaat nog geen moment spijt.

  • Peerke1

    Wie faalt hier de Boer of toch de Overheid die deze hardwerkende Boer laat stikken om wat voor achterliggende reden dan ook.

  • Maas1

    Of je nu stopt of doorgaat met het bedrijf dat zijn keuzes waar ieder wellicht een keer voor komt te staan.Stoppen of afscheidt nemen van de manier van leven,dat is zeker niet falen het lijkt mij moeilijker dan doorgaan.Heb er respect voor om je te ontworstelen uit een bepaalde dwangbuis.

  • agpros

    Ik heb begin jaren negentig de stop uit mijn melkveehouderijbedrijfje getrokken. Daarna heb ik alles zelf uit moeten zoeken en ben nog steeds moe van alle praatjes en adviezen. Iedereen weet het beter, maar als het er op aan komt sta je gewoon alleen.

    - Een deel van deze reactie is verwijderd door de beheerder, omdat deze niet voldeed aan de regels. Zie www.boerderij.nl/huisregels. -

    Sorry voor de reactie, maar zo voelt het wel. Ik ben solidair gebleven aan de overblijvers, maar voel nog steeds de gevolgen. Ook nu had ik beter vier puntjes in de Engelse tekst kunnen zetten.

  • amaa.mouwen1

    stoppen is moeilijker dan beginnen..., maar stilstaan is achteruitgaan.... en dan wordt het steeds moeilijker om door te gaan...

  • Herkenbare tekst.

  • Pasop

    Stoppen is een proces waar iedereen mee te maken krijgt. Als je het bedrijf om welke reden dan ook niet voort kunt zetten. Of je geeft het bedrijf door aan een opvolger. In beide gevallen zul je stappen moeten zetten om een andere invulling van jou leven te geven. Daarom is het belangrijk dat je deze stap goed voorbereid en zorgt dat je de regie houd over het proces. Het is goed om dat te weten en daar ook op tijd mee te beginnen om daar over na te denken. Er zijn verschillende wegen om aan informatie te komen voor de zakelijke kant b.v. accountants maar denk ook aan de persoonlijke kant hierbij kan een coach je helpen of een luisterend oor van de ZOB vrijwilligers organisatie.

Laad alle reacties (10)

Of registreer je om te kunnen reageren.