Boerenleven

Achtergrond 7 reacties

Boeren blikken terug: ‘Het was een raar jaar’

Hoe boeren dit jaar beleefd hebben? De onzekerheid is verder toegenomen. ‘Boeren is gokken geworden.’

Het was een raar jaar, vindt Rita Dokter. Ze heeft met haar man een melkveebedrijf en geeft daarnaast schilderles aan huis. “Vanochtend had ik het er nog over met een paar cursisten, hoe bizar het is dat je van de ene op de andere dag te maken hebt met dat stikstofgebeuren. Omdat er een paar bloemetjes op de tocht staan, zit alles op slot. Dat is niet leuk, je zou er bijna van emigreren.”

Waar wij het aan de keukentafel best veel over hebben, is dat je als boer zo ongeveer overal de schuld van krijgt

Melkveehouder Rita Dokter

Stikstof in januari nog geen issue

Stikstof, bijna elke boer en boerin begint erover bij de vraag hoe ze dit jaar beleefd hebben. In januari was het nog totaal geen issue, 2019 trapte af met een probleem voor geitenhouderijen. De ene na de andere provincie zette de rem op deze bedrijfstak vanwege de verhoogde kans op longontsteking voor omwonenden.

Boerin in tranen

Voor boeren die niet met geiten bezig waren, was er altijd nog die andere issue: fosfaat. Bij sommigen waren te weinig rechten toegekend, bij anderen waren de vergunningen al verleend maar kon de bouw van de stal niet meer beginnen. Boerin Agnes Lensink barstte tijdens een tv-uitzending van Onze Boerderij in tranen uit omdat ze het niet meer kon bolwerken. Door die fosfaatrechten dus. Ze had een grote stal gebouwd, maar kon hem door de invoering van het fosfaatrechtenstelsel niet meer vol krijgen met koeien. Samengevat: wel veel kosten maar niet genoeg opbrengsten om de rekeningen te kunnen betalen.

Lees verder onder de tweet

1.200 juridische procedures

En zo waren er tal van knelgevallen. In maart bleek er een stapel van 1.200 juridische procedures te zijn over dit soort kwesties. Daarnaast lagen er nog eens honderden rechtszaken op de plank over al dan niet terecht ingetrokken fosfaatrechten. Het probleem: de definitie van jongvee werd na de invoering van het beleid door de overheid aangepast, er zouden alleen fosfaatrechten bij horen als ze ook zouden afkalven. Vleesveehouders zouden er daarom geen recht op hebben.

PAS in de ban

De juridische molen draaide op volle toeren toen op 13 mei een groep dierenactivisten een varkensstal in Boxtel bezette. Groot was de verontwaardiging onder boeren, maar het was niets vergeleken bij wat nog zou komen. Twee weken later was er de stikstofuitspraak. De Raad van State oordeelde toen dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet meer gebruikt mocht worden voor vergunningverlening.

Ook vrijstellingen van de vergunningplicht die in het programma waren geregeld, golden niet meer. De overheid verduidelijkte: “Hierdoor kan het zijn dat u een vergunning nodig heeft, terwijl dat onder het PAS niet het geval was.” In de praktijk kwam alle nieuw- en verbouw stil te liggen vanwege een verhoogde kans op overmatige stikstofdepositie. Om de landelijke uitstoot structureel omlaag te brengen, dreigt inkrimping van de veestapel.

Elk bedreigd torretje is onze schuld, gek word je ervan

Melkveehouder Gert Wessels

Stikstof grootste impact

Rita Dokter: “Waar wij het aan de keukentafel best veel over hebben, is dat je als boer zo ongeveer overal de schuld van krijgt. Je zou je bijna gaan schamen voor wat je doet. Wat voor probleem er ook is, het ligt altijd aan de boeren. We maken er inmiddels wrange grappen over: struikelt er iemand over een steen? O, dan is die er vast neergelegd door een boer.”

Gert Wessels denkt er net zo over. “Elk bedreigd torretje is onze schuld, gek word je ervan.” Wat er verder dit jaar is langsgekomen, herinnert hij zich niet zo goed meer. “Fosfaatrechten, ja, maar dat is ook alweer wat weggezakt. Vraag je naar de grootste impact van dit jaar, dan zeg ik stikstof. Het heeft me erg beziggehouden en dat doet het nog. Ik had het afgelopen jaar geen idee waar ik als melkveehouder aan toe was en dat heb ik nog steeds niet.”

Tekst gaat verder onder de tweet

‘Nu weten we niks’

Dat herkent Marco Jaapies helemaal. Ook hij vond het een heel raar jaar. “Als je nou maar wist waar je aan toe was, dan kon je wat doen. Dan gooien we er een beetje stikstof uit en dan gaan we weer door. Maar nu weten we niks. Boeren wordt op deze manier gokken.”

Hij heeft weleens gedacht aan emigratie. “Maar ik ben 51 en mijn zoon is 7. Als hij nou 20 was en zeker zou weten dat-ie boer wil worden, dan waren we vertrokken om ergens anders te gaan melken, maar er is nu nog niks van te zeggen.” Hij zucht ervan. “Eerst de fosfaat, nu dit weer, het is steeds wat. En de ellende is dat je er aldoor mee geconfronteerd wordt. Via social media, de vakbladen, de krant en het journaal, het is overal. Je afsluiten kan niet. Dat moet ook niet trouwens want boer zijn is mijn vak, ik moet toch weten wat er speelt.” Hij vreest dat de onzekerheid nog wel een paar jaar gaat duren. “Het beleid moet nog uitgevoerd worden, we zijn er voorlopig nog niet vanaf.”

Ik ben er zeker van dat er voor mij als boer toekomst is

Akkerbouwer Nico Bruijnen

Meerkosten niet betaald

Ook Nino Bruijnen zag dit jaar de onzekerheid verder toenemen. Hij wil het akkerbouwbedrijf thuis overnemen en is bereid daarvoor te knokken, want ‘mijn passie zit erin’. Wat hem dit jaar vooral bezighield, was het beleid voor gewasbeschermingsmiddelen. “Dat is weer verder aangescherpt, pas nog is er voor de aardappelbewaring een middel uitgegaan. Wat je nog wel mag gebruiken, is veel duurder maar die meerkosten krijgen we niet betaald.” Het houdt hem bezig, maar wakker ligt hij er niet van. “Je moet er ook weer niet al te dramatisch over doen.” Of zijn bedrijfsovername door alles in de knel komt? “Nee, die gaat door. Ik ben er zeker van dat er voor mij als boer toekomst is. Maar hoe, dat is niet te voorspellen.”

Positief blijven

Varkenshouder Evert Liefting probeert zich niet al te druk te maken over alles wat er het afgelopen jaar voorbij kwam. “Stikstof, ja dat heb ik wel gevolgd, maar ik heb me er bewust niet heel erg in verdiept. Misschien is het mijn leeftijd. Ik ben nu 57 en 20 jaar geleden had ik me er vast drukker over gemaakt. Maar weet je wat het is met zulke dingen: het gaat toch wel gebeuren. Die inkrimping van de veestapel ga je niet tegenhouden, dus ik steek er ook geen energie in. Ik probeer positief te blijven, dan is alles beter behapbaar en blijft mijn motivatie overeind.”

De laatste tijd is Evert vooral druk met geld inzamelen voor het KWF. “Natuurlijk is het bedrijf belangrijk voor me, maar het is ook mooi om iets voor anderen te doen. Dat plaatst alles weer een beetje in perspectief.”

Laatste reacties

  • Zuperboer

    Het was een vreemde periode vanaf de dag dat het melkquotum er af ging. Haast niet voor te stellen dat in een stabiel land dat tot de rijkste van de wereld behoort zo'n politieke chaos wordt getolereerd. #wanbestuur

  • agratax(1)

    @Zuperboer. Deze wanorde en luxe eisen van de "rijken" kan alleen in een rijk land als het onze. Hier denken de beleidsmakers aan "Hoe was het vroeger toen alles goed was". oh ja "hadden we geen stikstof depositie" Aan mijn hoela hadden we alleen depositie van openhaarden en stoomlocomotieven. Maar ze vergeten dat e toen maar enkele miljoenen mensen in dit land woonden en deels ook nog af en toe een lege maag hadden. Geen in Den Haag weet nog dat de voedselproductie pas echt op gang kwam toen er kunstmest kwam, omdat stront eenvoudig te weinig is om meer produceren dan je hebt geoogst.
    Nog even alle boven genoemde zaken waar de boer de schuld van krijgt is nog niets bij het niet benoemde "de teloorgang van het Amazone gebied" Ook de schuld van de veehouders, de Groenen vertellen nl. niet dat de soja productie omhoog moet vanwege de bijmenging van bio brandstof aan de diesel in Brazilie.
    Dit zullen ze ook nooit zeggen, want hun stokpaardje was eens Oerwoud weg en Bio brandstof uit palmen terug.

  • m.de.vries3

    Voor veganisten is zoveel plantaardige voedsel nodig dat als het zo door gaat een tekort ontstaat. Dieren maken van de voedsel resten vlees. Kringetje rond toch? In zo n welvarend land met unieke 'polder model' moet de politiek diep schamen! wat er nu gebeurd. Wij exporteren ook goede milieu inovatie. Laten wij hierin blijven voortgaan.

  • Alco

    2019 zal in de geschiedenis boeken komen.

  • WGeverink

    Het leven is te kort om met tegenzin je nest uit te komen. Moet je door blijven ploeteren totdat de zeven jarige oud genoeg is om te beslissen of deze met je toko door wil? Met een linkse overheid en dromerige woordvoerdtjes zonder echte werkervaring blijf je als hard werkende boer alleen maar bezig met de handgranaten van de overheid uit je loopgraaf gooien. Ga doen waar je gelukkig van wordt!

  • Mbmb

    Voor ons heeft dit jaar nieuwe strijdlust gebracht,. De eenheid van boeren, loonwerkers en vele anderen geeft mij en mijn zoons een forse kick. Ook wij zitten midden in de natura 2000, maar we geven ons niet gewonnen. Liever strijdend met de fdf ten onder als het echt niet anders kan, dan opgeven. Veel te danken aan onze voormannen en vrouwen en met name Marc van den Oever. Kom op allemaal 18 december is het weer zover om solidair te zijn met elkaar. Ook al heb je zelf geen directe last, stap weer op de tractor en strijdt mee. Als we nu opgeven is het voor altijd verloren, en dat laten we toch niet gebeuren? Op elke actie is wat af te dingen, maar de actie moet groot zijn en indruk maken, het kan niet meer anders. Laat je niet in de luren leggen door het ministerie, de veganistische ambtenaar die daar de baas is, heeft niets goed met ons voor. Ze houden ons aan t lijntje, hopen dat we opgeven, het moe worden en dan komen alsnog de grote klappen. Zo hebben ze het altijd gedaan.

  • Het jaar om het deksel van de stikstofbeerput open te trekken,de overheid en de milieugroepen willen maar niet kijken naar de uitstoot van de industrie.<>

Laad alle reacties (3)

Of registreer je om te kunnen reageren.