Boerenleven

Achtergrond 13 reacties

Herstel de balans tussen werk en privé

Opschalen, krimpen, financieren; de druk op boeren neemt toe. Sommigen zoeken hun heil in harder werken, maar dat is is geen oplossing voor de lange termijn.

Druk druk druk, steeds maar bezig zijn op het bedrijf en nauwelijks tijd hebben voor het gezin. Het komt op menig boerenbedrijf voor. Soms zijn het periodes zoals tijdens de oogst- of voorjaarswerkzaamheden, maar niet zelden is het structureel geworden. De balans tussen werk en privé is volledig doorgeslagen naar het bedrijf en meestal zit daar wat anders achter dan alleen het wegwerken van achterstallige klussen.

➤   Zie onderaan dit artikel tips om de balans werk-privé te herstellen   

Altijd werken is vaak een vlucht

Altijd maar werken is vaak een vlucht geworden voor iets dat men eigenlijk niet onder ogen wil zien. Agrarisch coach en trainer Lianne Veenstra geeft er in samenwerking met agrocoach Dik Veefkind momenteel een serie lezingen over voor de vakgroep Vrouw en Bedrijf van LTO Noord. Het thema betreft de toenemende druk op agrarische bedrijven en de scheve balans tussen werk en privé is er een onderdeel van.

“De boerencultuur is er een van hard werken, dan kom je er wel. Plat gezegd: niet lullen maar poetsen. Het kan zijn dat je hiermee in het verleden succes hebt gehad. Dan ga je er ook nu mee door, in de hoop dat je er nu weer succes mee zult hebben. Als dat niet zo blijkt te zijn, ga je steeds harder werken in de hoop dat het een keer wél zal lukken.”

Het wordt alleen maar erger

Zo komen boeren in een vicieuze cirkel terecht, want het gehoopte succes, de oplossing voor het probleem, komt niet. De situatie wordt eigenlijk alleen maar erger. Heel hard werken blijkt niet de manier om tegenvallers of moeilijkheden te compenseren en weg te werken.

Maar wat dan wel? Geld om arbeid in te huren is er niet altijd en het werk moet toch af. Zeker levende have kan niet een dagje overslaan. Er moet worden gevoerd en gemolken. Veenstra: “Maar de kleine klusjes, díe hoeven misschien níet allemaal vandaag. Het is een kwestie van prioriteiten stellen.”

‘Doe de grote klussen eerst, dan passen er altijd nog wel een paar kleine bij’

Ze maakt dit inzichtelijk met een glazen pot die een dag van 24 uur verbeeldt. Die pot is te vullen met grote en kleine steentjes. De grote staan voor belangrijke dingen, de kleine voor minder belangrijke. “Als je eerst allemaal kleine steentjes in de pot doet, kunnen er halverwege nauwelijks grote stenen meer bij. Doe dus eerst grote stenen in de pot, dan passen er altijd nog wel een paar kleintjes bij.” De grote stenen staan niet alleen voor werk dat niet kan wachten. “Denk hierbij vooral ook aan privédingen. Aan ontspanning, een eind fietsen of iets doen met je gezin.”

Echter, wie diep in de zorgen zit, kan of wil de grote en kleine steentjes niet altijd meer goed uit elkaar houden. Zij gaan alleen maar harder werken om zo de ongemakkelijke gevoelens over lage prijzen, een onzekere toekomst, onenigheid met de partner, de opvolger of noem maar op, te verdoezelen. Het zal echter duidelijk zijn dat verdoezelen geen problemen oplost.

Boeren die altijd maar druk druk druk zijn, vluchten vaak voor iets dat ze niet onder ogen willen zien. De balans tussen werk en privé raakt zo verstoord. - Foto: Hans Prinsen

Negatieve spiraal doorbreken

Hoe is deze negatieve spiraal te doorbreken? Hoe komen werk en privé weer in balans? Veenstra: “Het begint met bewustwording dat steeds harder werken geen oplossing is en dat het zo niet langer gaat. Daarna moet iemand een eerste stap zetten. Dat kan de boer zelf zijn, die een gesprek begint. Bijvoorbeeld door met zijn partner aan tafel te gaan zitten waar ze zich samen hardop afvragen: wat willen wij graag anders? Het kan ook de partner zijn die zegt: en nu is het afgelopen, nu ga je eens niet die stal in. Of het is de opvolger die toch een dagje naar de beurs gaat, terwijl zijn vader er eigenlijk op tegen is. Wie het ook doet, iemand moet de eerste stap zetten, alleen dan trek je het proces vlot. Op actie volgt namelijk altijd reactie.”

De eerste stap is gezet, en dan?

Als die eerste stap is gezet, komt er vaak een heleboel los. Gevoelens van onmacht, boosheid en angst, maar ook gevoelens van opluchting zijn mogelijk. De volgende stap is het bedenken waar men zelf invloed op heeft en waarop niet. “Boeren denken soms dat alles ze maar overkomt en dat ze machteloos staan. Begrijpelijk, maar niet helemaal waar. Op heel veel heb je wel degelijk invloed. En waar je echt geen invloed op kunt of wilt hebben, steek daar dan ook geen energie in. Ga je er niet over opwinden. Dat heeft geen zin en het vreet alleen maar energie die je veel beter kunt gebruiken voor andere dingen.”

Veenstra noemt als voorbeeld het weer. “Dat heeft veel effect op je werk, maar je hebt er als boer geen invloed op. Waar je wél invloed op hebt, is de werkplanning die je maakt. Hoe strak en statisch is die? Kan het flexibeler, kun je schuiven met andere werkzaamheden?”

‘Wind je niet op over zaken waar je geen invloed op hebt, dat kost alleen maar energie’

Regelgeving is ook zo’n hot item waar boeren voor hun gevoel door gemangeld worden. “Als je er invloed op wilt hebben, ga dan bijvoorbeeld in een bestuur zitten, dan heb je in elk geval meer invloed dan wanneer je altijd maar loopt te mopperen en vervolgens de stal ingaat. Wil je niet in een bestuur? Prima, maar wind je dan ook niet op over die wet- en regelgeving. Ook hier geldt weer: dat kost allemaal maar energie.”

Door bewustwording, erover praten met anderen, prioriteiten stellen en bedenken waar je wel en geen invloed op kunt en wilt hebben, is de balans tussen werk en privé te herstellen; meer privé en minder werk. Daar hoeft het bedrijf helemaal niet onder te lijden. Immers: een boer die goed in zijn vel zit, is beter in staat het bedrijf door stormen naar de toekomst te loodsen.


Tips om de balans werk-privé te herstellen


➤   Herkent u dit? U:

  • bent structureel heel erg druk met het bedrijf;
  • heeft nauwelijks tijd voor gezin en/of sociale contacten;
  • moppert voortdurend op de wet- en regelgeving;
  • bent vaak erg moe en/of humeurig;
  • voelt zich machteloos en kan de situatie niet veranderen.

➤   Stappenplan voor als u zich in bovenstaande punten herkent:

  1. De eerste stap heeft u al gezet, u bent zich ervan bewust dat u niet blij bent met de situatie.
  2. Bespreek uw ongenoegen met uw partner, de buren of wie dan ook, maar práát erover.
  3. Stel prioriteiten: wat móet echt vandaag af en wat kan wachten?
  4. Zet op een rij waar u wel mee te maken heeft, maar waar u geen invloed op heeft.
  5. Stop alleen energie in zaken waar u wel invloed op heeft en niet (meer) in zaken waar u toch geen invloed op heeft of wilt hebben.

Vermoedt u dat iemand in uw omgeving last heeft van soortgelijke problemen, of worstelt u hier zelf mee? Lees ook eens: Burn-out op de boerderij, dit zijn de signalen.

Laatste reacties

  • farmerbn

    Ik denk dat de problemen niet zo gemakkelijk als hierboven zijn geschreven op te lossen zijn. Het is veel complexer.

  • glaasje

    Een eerste stappenplan voor de overheid is!!!!! Halveer de onzinnige en onwerkbare wet en regelgeving en iedereen zal hier HEEL EN HEEL erg BLIJ van worden!!! Dit zal een heel gunstig effect hebben op de werk en prive balans. Dit geldt niet alleen voor de boeren maar ook voor veel andere sectoren.
    De tweede kamer en de regering is helemaal doorgedraafd in de wetten en regels!!!

  • Bennie Stevelink

    @glaasje herkent zichzelf nog niet.

  • kleine boer

    glaasje heeft gelijk klopt als een bus vraag een vrachtwagenchauffeur es word toch ook ziek van de onzin regels of onderwijs net zo

  • farmerbn

    Het hebben van veel werk is niet het probleem maar het niet hebben van geld om personeel te betalen. Daarnaast de cultuur om meer te willen hebben. Als boeren geld hebben voor personeel dan werken ze liever zelf langer door om dat stuk land of die nieuwe trekker te kopen, dan om personeel aan te nemen. Boeren laten zich teveel beinvloeden door buren en verkopers. Daarnaast zien boeren hun bedrijf als hun pensioen en dat is verkeerd omdat er geen rendement zit in boerderijen. Ze kunnen beter beleggen in Forfarmers, ABN, Bayer enz. Dus kleinere bedrijven met veel minder schuld.

  • agro1

    mooi geschreven door een buitenstaander.

  • Firma Vellenga

    Ja, ik ben een eind gekomen het verhaal te lezen. halverwegen overviel me toch weer het bla bla bla gevoel. Dit kunnen wij zelf ook nog wel bedenken aan de keukentafel. Ik ben het helemaal eens met glaasje. De overheid, regel/wetgeving daar zit het probleem. En tegen die zogenaamde burn-out van hier boven helpt een glaasje ook wel. Dan krijg je ook wel goede gesprekken maar is geen oplossing

  • Jan-Zonderland

    Stop de ratrace voor jezelf. Wees eens tevreden met wat je hebt. Waarom moet het altijd meer/ groter. Ik ben maar een klein boertje hier maar ik ben best tevreden. Heb 3 keer per dag eten op tafel en ook fatsoenlijk tijd om het op te eten. Ik werk met relatief oud en goedkoop matriaal maar het gaat prima. Mijn jongste trekker is 15 jaar oud maar doet ook alles wat ik ervan verlang. Heb best heel drukke periodes, geen probleem maar heb ook weer tijden dat het relaxt kan. Ik zal er niet rijk van worden maar ik heb nog nooit een Brinks (geldtransport truck) zien meerijden in een uitvaartsstoet. Nu moet ik toegeven dat ik boer in een land waar we niet zoveel last hebben van onzinnige regels en dat maakt het wel een stuk makkelijker. Ik betwijfel of ik dat in Nederland wel aan zou kunnen.

  • Als er geen Nederlandse melkveehouders waren in de wereld,.........zou er geen melk overschot zijn , hoe hoger OF hoe lager de melkprijs is Hoe meer ze produceren ,als alle nederlanders zouden handelen als de melkveehouderij zou er een gouden eeuw komen ,ook zonder de rendementen van de gasbel

  • Firma Vellenga

    Waar zit u dan Jan-Zonderland?

  • agratax(1)

    @Jan Zonderland, jij boert in een land, Canada, waar boeren de kost nog kunnen verdienen en veel belangrijker, er van kunnen leven in de ruimste zin van het woord. Nederland is eenvoudig te duur om bulkproducten te telen en helaas zijn de meeste producten tot bulk verheven door onze technologische ontwikkelingen.

  • Jan-Zonderland

    @Agratax, ik weet niet wanneer jij voor het laatst in Canada bent geweest maar het beeld wat jij hierboven schetst is het beeld wat iedere toerist van Canada krijgt. De gemiddelde boer hier, groot of klein maakt niet uit, heeft moeite genoeg om de eindjes aan elkaar te knopen. In heel veel gevallen is het pure noodzaak dat de vrouw des huizes een goed betaalde baan heeft anders gaat het niet. Dat is de realiteit. Men leeft ook niet altijd echt zuinig maar het heeft zijn prijs. De melkveehouderij en pluimveesector zijn uitzonderingen. Dat zijn (nog wel) a licence to print money voor de wat grotere boeren vanwege de quotering. En Nederland is exht zo slecht nog niet in de landbouw. Wat ik steeds zie als ik er elk jaar weer eens ben dan gaat het prima met de meesten. Maar ik zie het ook door de zonnebril van een toerist

  • Jan-Zonderland

    @Firma Vellenga, Dresden, Ontario. 260 km west van Toronto

Laad alle reacties (9)

Of registreer je om te kunnen reageren.