Akkerbouw

Foto & video 4 reacties

Water opslaan voor gebruik in de zomer

Zo’n 5 jaar geleden zijn in Zeeland projecten gestart om de zoetwatervoorraad in de bodem te vergroten. Een van die projecten is de ‘Freshmaker’ waar een bestaande zoetwaterlens in een kreekrug wordt vergroot. In de winter wordt hiervoor zoet water in de kreekrug geïnfiltreerd.

Foto

  • Fruitteler Jan Rijk in Ovezande staat draait hier de stuw naar boven om te voorkomen dat het water uit de innamesloot sloot voor de Freshmaker wegstroomt.

    Fruitteler Jan Rijk in Ovezande staat draait hier de stuw naar boven om te voorkomen dat het water uit de innamesloot sloot voor de Freshmaker wegstroomt.

  • De Freshmaker zelf is geïnstalleerd in een vrij onooglijke zeecontainer in het midden van het fruitteeltbedrijf van Rijk. Met steun van overheden is dit project samen met nog 2 projecten door Deltares en KWR opgestart.

    De Freshmaker zelf is geïnstalleerd in een vrij onooglijke zeecontainer in het midden van het fruitteeltbedrijf van Rijk. Met steun van overheden is dit project samen met nog 2 projecten door Deltares en KWR opgestart.

  • In deze container zit inmiddels een vrij omvangrijke pomp en filterinstallatie om het opgevangen water schoon in de kreekrug te krijgen.

    In deze container zit inmiddels een vrij omvangrijke pomp en filterinstallatie om het opgevangen water schoon in de kreekrug te krijgen.

  • In de beginperiode was deze installatie nog duidelijk veel eenvoudiger. In het begin is vooral gekeken of het wel mogelijk was om zoet water te infiltreren en zout water weg te pompen. Nu blijkt dat een haalbare kaart te zijn.

    In de beginperiode was deze installatie nog duidelijk veel eenvoudiger. In het begin is vooral gekeken of het wel mogelijk was om zoet water te infiltreren en zout water weg te pompen. Nu blijkt dat een haalbare kaart te zijn.

  • Het Freshmaker-systeem in doorsnede. De kreekrug (geel) ligt hoger dan de omgeving. Onder de kreekrug ligt een zoetwaterlens (blauw) op het zoute bodemwater (rood). Op ongeveer 15 meter diepte wordt het zoute water via een drain weg gepompt. Via een hoger gelegen drain wordt zoet water geïnfiltreerd. Dit water komt uit een zoetwatersloot en gaat via de Freshmaker de bodem in en zorgt er zo voor dat de zoetwaterlens plaatselijk groter wordt. De witte verticale kolommen zijn peilbuizen.

    Het Freshmaker-systeem in doorsnede. De kreekrug (geel) ligt hoger dan de omgeving. Onder de kreekrug ligt een zoetwaterlens (blauw) op het zoute bodemwater (rood). Op ongeveer 15 meter diepte wordt het zoute water via een drain weg gepompt. Via een hoger gelegen drain wordt zoet water geïnfiltreerd. Dit water komt uit een zoetwatersloot en gaat via de Freshmaker de bodem in en zorgt er zo voor dat de zoetwaterlens plaatselijk groter wordt. De witte verticale kolommen zijn peilbuizen.

  • Via deze peilbuizen wordt de zoet/zoutgrens vastgesteld en de waterkwaliteit gemonitord. In deze put zitten de buizen bijeen. De buis met de grootste diameter is de diepste peilbuis, die gaat tot 30 meter diep en door een kleilaag.

    Via deze peilbuizen wordt de zoet/zoutgrens vastgesteld en de waterkwaliteit gemonitord. In deze put zitten de buizen bijeen. De buis met de grootste diameter is de diepste peilbuis, die gaat tot 30 meter diep en door een kleilaag.

  • Het water om te infiltreren komt uit een ongeveer 1 kilometer lange sloot die dient voor afwatering van agrarisch gebied, akkerbouw en fruitteelt. Deze sloot mondt uit in een grotere waterleiding die water ontvangt van enkele dorpen en vanuit een gebied met zoute kwel. Dit water is nog wel geschikt om te beregenen tegen vorst maar is te verontreinigd voor infiltratie. Op deze leiding wordt dan ook het opgepompte zoute water geloosd.

    Het water om te infiltreren komt uit een ongeveer 1 kilometer lange sloot die dient voor afwatering van agrarisch gebied, akkerbouw en fruitteelt. Deze sloot mondt uit in een grotere waterleiding die water ontvangt van enkele dorpen en vanuit een gebied met zoute kwel. Dit water is nog wel geschikt om te beregenen tegen vorst maar is te verontreinigd voor infiltratie. Op deze leiding wordt dan ook het opgepompte zoute water geloosd.

  • Om te voorkomen dat bij een laag waterpeil het bruikbare water wegstroomt is nu een regelbare stuw aangebracht die er tevens voor zorgt dat geen ongeschikt water uit de grotere leiding in de innamesloot terecht komt.

    Om te voorkomen dat bij een laag waterpeil het bruikbare water wegstroomt is nu een regelbare stuw aangebracht die er tevens voor zorgt dat geen ongeschikt water uit de grotere leiding in de innamesloot terecht komt.

  • Het innamepunt in de sloot zit onder deze pvc buis die dienst doet als vlotter. Hieronder zit een filter gekoppeld aan de innamebuis om te voorkomen dat plantenresten en vervuiling in de Freshmaker komen.

    Het innamepunt in de sloot zit onder deze pvc buis die dienst doet als vlotter. Hieronder zit een filter gekoppeld aan de innamebuis om te voorkomen dat plantenresten en vervuiling in de Freshmaker komen.

  • In de Freshmaker gaat het water eerst door deze zwarte filterkolommen.

    In de Freshmaker gaat het water eerst door deze zwarte filterkolommen.

  • In beide kolommen zit een pakket gegroefde filterlamellen die de grovere deeltjes uitfilteren.

    In beide kolommen zit een pakket gegroefde filterlamellen die de grovere deeltjes uitfilteren.

  • Daarna gaat het water door een volgend paar filterkolommen. Links het filter dat in de kolommen zit.

    Daarna gaat het water door een volgend paar filterkolommen. Links het filter dat in de kolommen zit.

  • Dan vindt een laatste filtering plaats door het UV filter (paarskleurige) hier bovenaan in het buizenstelsel. Nu zijn alle organismen, bacteriën, enzovoort goeddeels verwijderd en heeft het water de kwaliteit van drinkwater en kan worden geïnfiltreerd in de bodem. Omdat het water zeker een maand in de bodem blijft voor het gebruikt gaat worden voldoet dit ook aan de norm voor beregenen van pootgoed.

    Dan vindt een laatste filtering plaats door het UV filter (paarskleurige) hier bovenaan in het buizenstelsel. Nu zijn alle organismen, bacteriën, enzovoort goeddeels verwijderd en heeft het water de kwaliteit van drinkwater en kan worden geïnfiltreerd in de bodem. Omdat het water zeker een maand in de bodem blijft voor het gebruikt gaat worden voldoet dit ook aan de norm voor beregenen van pootgoed.

  • Het Freshmaker-systeem in lengteprojectie. De blauwe stippellijn geeft de oorspronkelijke zoet/zoutgrens aan. Het is duidelijk dat door het zoute water weg te vangen en zoet water te injecteren de zoet waterlens fors toeneemt en wel in die mate dat Rijk ondanks de droge zomer van 2018 geen moment water tekort kwam voor de irrigatie van zijn boomgaarden. En dan behelst dit nog maar een kleinschalig proefproject.

    Het Freshmaker-systeem in lengteprojectie. De blauwe stippellijn geeft de oorspronkelijke zoet/zoutgrens aan. Het is duidelijk dat door het zoute water weg te vangen en zoet water te injecteren de zoet waterlens fors toeneemt en wel in die mate dat Rijk ondanks de droge zomer van 2018 geen moment water tekort kwam voor de irrigatie van zijn boomgaarden. En dan behelst dit nog maar een kleinschalig proefproject.

  • In 2016 is met de zogeheten zoet-zoutvluchten de zoet/zoutgrens in de Zeeuwse bodem vastgesteld waarbij in de weergave geldt hoe roder hoe dichter het zout onder het maaiveld zit. De immens brede en lange gebogen Zuid-Bevelandse kreekrug (geel-groenig) waar de Freshmaker staat laat zien dat er behoorlijk potentie aanwezig is om het Freshmaker systeem op te schalen. Het zou zomaar kunnen zijn dat wanneer dit optimaal gebeurt het zoetwaterprobleem op Zuid-Beveland voor een deel is opgelost.

    In 2016 is met de zogeheten zoet-zoutvluchten de zoet/zoutgrens in de Zeeuwse bodem vastgesteld waarbij in de weergave geldt hoe roder hoe dichter het zout onder het maaiveld zit. De immens brede en lange gebogen Zuid-Bevelandse kreekrug (geel-groenig) waar de Freshmaker staat laat zien dat er behoorlijk potentie aanwezig is om het Freshmaker systeem op te schalen. Het zou zomaar kunnen zijn dat wanneer dit optimaal gebeurt het zoetwaterprobleem op Zuid-Beveland voor een deel is opgelost.

Laatste reacties

  • Interessante proef waarvan ik hoop dat er meerdere zullen volgen, enkel mis ik een afbeelding van een sondering tot 20m diepte en ben ik benieuwd welk bedrijf een drain kan leggen op 15m diepte. Verder ben ik benieuwd naar de noodzaak om water op 15 m weg te pompen. Want lukt het bufferen van zoet water niet al voldoende door toevoer van zoetwater op 5-8 m diepte zodat het zoete water het zwaardere zoute water verdingt. (naar het idee van Willem Badon Ghijben (1845 -1907))?

  • Jan-Zonderland

    Het is mogelijk een goed plan maar 6000 kuub water doe je niet zoveel mee.
    Dat is slechts 600 mm ha per jaar, in andere woorden 10 mm op 60 ha of 60 mm op 10 ha.
    Ook ontgaat mij de noodzaak om het water zo'n beetje te steriliseren voordat het de grond in gaat. Bij het weer oppompen wordt het wel gefilterd door de bodem zelf. (Bruinrot)bacterieele vervuiling is een iets ander probleem maar daarvoor volstaat de UV lamp.

  • theorikyreintjes1

    Gelukkig dringt het bij velen door dat goed beheer van het oppervlakte water, zeer belangrijk is! Dit om droogte en natschade zoveel mogelijk te voorkomen. Hier is vakmanschap en mentaliteit voor nodig om dit te realiseren. Diegene die zich de rampen in 1953, in de provincie Zeeland, en later in het rivierengebied, herinneren, begrijpen wat nat schades kunnen betekenen. De zeer jaren zoals 1959- 1976-2018 zijn de zeer droge jaren. Met dag en nacht beregenen om de schades te beperken waar het mogelijk is. In 1991 hebben we in Brabant om gekregen dat het goed beheerd moet worden. Daar zijn veel maatregelen genomen, maar goed onderhoud van watergangen is een must bij hevige regenval!
    Het is te hopen dat de natuur en milieuorganisaties er wat van geleerd hebben.

  • KoenZuurbier

    Dank voor jullie reacties. Goed om te vernemen!

    Sondering tot 20 m-mv: kan ik toesturen indien interesse

    Drain tot 15 m diepte: dit gaat niet met een kettinggraver (max 8 m), maar met een (duurdere) gestuurde boring. Hier gedaan door Bos Grijpskerke.

    Het wegpompen is nodig om het verzoetingsproces te versnellen (overdruk én onderdruk), maar ook om te voorkomen dat in de zomer het zoute water het zoete water te snel wegdrukt en omhoog komt tijdens onttrekking (opkegeling). Dan zou de onttrekkingsdrain verzilten.

    @Jan-Zonderland:
    6000 m3/j is het volume in de proef. Uiteraard op te schalen wanneer je naar een installatie op bedrijfsniveau gaat. Afhankelijk van de behoefte.

    Het 'steriliseren' (voorzuiveren) heeft vooral als doel om verstopping van de infiltratiedrain te voorkomen. Een groot risico met infiltratie van het oppervlaktewater is dat de infiltratiedrain (of put) dichtgroeit door het 'rijke' slootwater (beestjes+nutrienten). Een ander risico is het meevoeren van deeltjes, ook deze verstoppen de infiltratiedrains. We zoeken nu naar de meeste praktische methoden om dit tegen te gaan.







Of registreer je om te kunnen reageren.